«Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń prezidenti, belgili mediamenedjer Bibigúl Jeksenbai Instagram arqyly Tokiodaǵy dáriger qandasymyz Ábdibek Qalibekpen suhbat jasady. Tokio qalasyndaǵy Juntendo ýniversitetiniń meditsinalyq klinika professorynyń assistentimen suhbatty oqyrman nazaryna yqshamdap berip otyrmyz.
«Japoniiada óte qyzyq jaǵdai bolyp jatyr. Bizde karantin engizilgen joq. Úkimet tarapynan naýryz aiynan bastap shekteý qoiylmady. Biraq meiramhanalar, mádeniet ortalyqtary, kitaphanalar sekildi adamdar kóp jinalatyn oryndar sáýir aiynyń 7-nen bastap eki aiǵa jabyldy. Bir aidyń aldynda ol shekteý toqtady. Ol jarlyqty bir-eki sózben túsindirý qiyn. Japoniia memleketinde memlekettik te, jeke de klinikalar kóp. Jarlyqtyń túsýine bailanysty barlyq klinika, meditsinalyq ortalyq koronavirýsqa toitarys bermei, qaitarý kerek degen qaǵidatta boldy», - deidi Ábdibek Qalibek sóz basynda.
Onyń aitýynsha alǵash koronavirýspen betpe-bet kelgen kezde Japoniianyń onymen kúreserlik tájiribesi bolmaǵan. Osynyń saldarynan birshama adamnan aiyrylyp qaldyq deidi dáriger.
«Japoniianyń koronavirýsqa qarsy hattamalary pisip-jetilip kele jatyr. Qazir bizde koronavirýs juqtyrý degen ázir mańyzdy bolmai qaldy. Mańyzdysy – juqtyrǵan adamdarǵa tezirek diagnostika qoiý, jaǵdaiynyń nasharlap ketpeýine jol bermeý. Koronavirýs juqtyrǵandardyń jaǵdaiy aýyrlap ketse óte kúrdeli kúige aparady. Sońǵy bir aida KVI juqtyrǵandardyń jaǵdaiyn aýyrlatpai, betin beri qaratyp jatyrmyz», - deidi qandasymyz.
Jalpy ondaǵy halyq tazalyqqa óte qatty mán beredi eken. Máselen Ábdibektiń balabaqshaǵa baratyn uly bir kúni kigen kiimin ekinshi kúni kimeitin kórinedi. Kúnshyǵys elinde balabaqshadan bastap balany tazalyq saqtaýdy qatty qadaǵalaidy. Indet kelgen kezde bul talap tipti de kúsheie túsken.
Qazirgi ýaqytta japon halqy 1 metrlik áleýmettik qashyqtyqty saqtaýǵa mindetti. Kóshede maskasyz júrgenderge 2 maskadan tegin beriledi.
Ábdibek Qalibektiń aitýynsha pandemiia jumys oryndarynyń bárin toqtatyp tastaǵan ýaqytta Japoniia úkimeti ár adamǵa 1 myń dollardan áleýmettik tólemaqy beripti. Otbasynda tórt adamy bar Ábdibek 4 myń dollar alǵanyn aitady.
«2020 jylǵy Jazǵy Olimpiada Japoniiada ótýi kerek bolǵanyn bilesizder. Biraq álemdegi indetke bailanysty Olimpiada oiyndary keiinge shegerildi. Eger kelesi jyly da oiyndar ótpei qalatyn bolsa pandemiianyń ekonomikalyq saldaryn eń qatty shekken Japoniia memleketi bolaiyn dep tur. Qazirgi ýaqytta Angliia bas bolyp, virýsqa qarsy vaktsinany shyǵarǵaly jatyr. Osydan bir apta buryn 2020 jyldyń qazan aiyna deiin vaktsinany shyǵaryp qoiý týraly habarlama taratty. Bul baǵyttaǵy jumysqa investitsiia salǵan, Italiia bastaǵan Eýropanyń 3-4 memleketi bar. Eń aldymen kezek solarǵa tiedi. Japoniiaǵa vaktsinanyń kelip qalý yqtimaldyǵy – keler jyldyń naýryzy degen boljam bar. Biraq tikelei qazaqshaǵa aýdarǵan kezde «shiki vaktsina» men «DNK vaktsinasy» degen bolady. DNK vaktsinasyna qatysty on shaqty zertteý ortalyǵy jappai kún-túni klinikalyq testterdi jasaýda. Qazirgi derekterge qarasaq, Angliia birinshi bolyp álemge vaktsina óndirip shyǵaratyn sekildi. Eger vaktsinany qazan aiynan bastamasaq kelesi jyldyń osy ýaqytynda dúniedegi úsh adamnyń bireýi osy virýstan opat bolýy múmkin», - dedi ol.
Ábdibek Qalibek osydan eki jyl buryn Vetnamda bolǵan eken. Ondaǵy eldiń koronavirýsty eńserip kele jatqanyna aldymen tártip sebep ekenin aityp ótti.
«Vetnam bárimizdi tań qaldyryp otyr. Sovet kezinde sizderge týberkýlezge qarsy vaktsina salynatynyn bilesizder. Kezinde mundai vaktsina Japoniiada da salynatyn. Mamandardyń aitýynsha týberkýlezdiń vaktsinasy salynǵan adamdardyń koronavirýsqa qarsy immýnitetti kúshti bolatyn kórinedi. Árqalai áńgime bar. Qazaqstandy eki-úsh ai boldy baqylap otyrmyn. Pandemiia bastalǵanda Qazaqstanda birde-bir adam tirkelmegen edi. Búkil dúniede tirkelip bolǵannan keiin ǵana Qazaqstanda juqtyrǵandar alǵash paida bola bastady. Virýstyń qashan ketetini kim biledi? Bireýler 2024 jyl deidi. Bireýler koronavirýs adamǵa máńgi jabysty degendi aitady. Bir qiyny bul virýs órshitin kezeńdi tańdamaidy. Osylai bola beretin bolsa, vaktsina shyqpasa qiyn jaǵdaida qalamyz», - deidi ol.
Tumaýdan Japoniiada jyl saiyn 10-15 myń adam kóz jumady. Ábdibektiń sózinshe koronavirýs alǵash Japoniiada tirkele bastaǵan kezde ondaǵy mamandar bul tumaýdan qaýipti emes oilaǵan eken.
«Koronavirýsqa biz alǵash jeńil qarap qaldyq. Ókpe qabynyp, qaýip baryna kózimiz jetkennen keiin hattamaǵa sáikes adamdardy emdep jatyrmyz», - deidi ol.
