«باس رەداكتورلار كلۋبى» قوعامدىق بٸرلەستٸگٸنٸڭ پرەزيدەنتٸ, بەلگٸلٸ مەديامەنەدجەر بيبٸگٷل جەكسەنباي Instagram ارقىلى توكيوداعى دەرٸگەر قانداسىمىز ەبدٸبەك قاليبەكپەن سۇحبات جاسادى. توكيو قالاسىنداعى Juntendo ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ مەديتسينالىق كلينيكا پروفەسسورىنىڭ اسسيستەنتٸمەن سۇحباتتى وقىرمان نازارىنا ىقشامداپ بەرٸپ وتىرمىز.
«جاپونييادا ٶتە قىزىق جاعداي بولىپ جاتىر. بٸزدە كارانتين ەنگٸزٸلگەن جوق. ٷكٸمەت تاراپىنان ناۋرىز ايىنان باستاپ شەكتەۋ قويىلمادى. بٸراق مەيرامحانالار, مەدەنيەت ورتالىقتارى, كٸتاپحانالار سەكٸلدٸ ادامدار كٶپ جينالاتىن ورىندار سەۋٸر ايىنىڭ 7-نەن باستاپ ەكٸ ايعا جابىلدى. بٸر ايدىڭ الدىندا ول شەكتەۋ توقتادى. ول جارلىقتى بٸر-ەكٸ سٶزبەن تٷسٸندٸرۋ قيىن. جاپونييا مەملەكەتٸندە مەملەكەتتٸك تە, جەكە دە كلينيكالار كٶپ. جارلىقتىڭ تٷسۋٸنە بايلانىستى بارلىق كلينيكا, مەديتسينالىق ورتالىق كوروناۆيرۋسقا تويتارىس بەرمەي, قايتارۋ كەرەك دەگەن قاعيداتتا بولدى», - دەيدٸ ەبدٸبەك قاليبەك سٶز باسىندا.
ونىڭ ايتۋىنشا العاش كوروناۆيرۋسپەن بەتپە-بەت كەلگەن كەزدە جاپونييانىڭ ونىمەن كٷرەسەرلٸك تەجٸريبەسٸ بولماعان. وسىنىڭ سالدارىنان بٸرشاما ادامنان ايىرىلىپ قالدىق دەيدٸ دەرٸگەر.
«جاپونييانىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى حاتتامالارى پٸسٸپ-جەتٸلٸپ كەلە جاتىر. قازٸر بٸزدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرۋ دەگەن ەزٸر ماڭىزدى بولماي قالدى. ماڭىزدىسى – جۇقتىرعان ادامدارعا تەزٸرەك دياگنوستيكا قويۋ, جاعدايىنىڭ ناشارلاپ كەتپەۋٸنە جول بەرمەۋ. كوروناۆيرۋس جۇقتىرعانداردىڭ جاعدايى اۋىرلاپ كەتسە ٶتە كٷردەلٸ كٷيگە اپارادى. سوڭعى بٸر ايدا كۆي جۇقتىرعانداردىڭ جاعدايىن اۋىرلاتپاي, بەتٸن بەرٸ قاراتىپ جاتىرمىز», - دەيدٸ قانداسىمىز.
جالپى ونداعى حالىق تازالىققا ٶتە قاتتى مەن بەرەدٸ ەكەن. مەسەلەن ەبدٸبەكتٸڭ بالاباقشاعا باراتىن ۇلى بٸر كٷنٸ كيگەن كيٸمٸن ەكٸنشٸ كٷنٸ كيمەيتٸن كٶرٸنەدٸ. كٷنشىعىس ەلٸندە بالاباقشادان باستاپ بالانى تازالىق ساقتاۋدى قاتتى قاداعالايدى. ٸندەت كەلگەن كەزدە بۇل تالاپ تٸپتٸ دە كٷشەيە تٷسكەن.
قازٸرگٸ ۋاقىتتا جاپون حالقى 1 مەترلٸك ەلەۋمەتتٸك قاشىقتىقتى ساقتاۋعا مٸندەتتٸ. كٶشەدە ماسكاسىز جٷرگەندەرگە 2 ماسكادان تەگٸن بەرٸلەدٸ.
ەبدٸبەك قاليبەكتٸڭ ايتۋىنشا پاندەمييا جۇمىس ورىندارىنىڭ بەرٸن توقتاتىپ تاستاعان ۋاقىتتا جاپونييا ٷكٸمەتٸ ەر ادامعا 1 مىڭ دوللاردان ەلەۋمەتتٸك تٶلەماقى بەرٸپتٸ. وتباسىندا تٶرت ادامى بار ەبدٸبەك 4 مىڭ دوللار العانىن ايتادى.
«2020 جىلعى جازعى وليمپيادا جاپونييادا ٶتۋٸ كەرەك بولعانىن بٸلەسٸزدەر. بٸراق ەلەمدەگٸ ٸندەتكە بايلانىستى وليمپيادا ويىندارى كەيٸنگە شەگەرٸلدٸ. ەگەر كەلەسٸ جىلى دا ويىندار ٶتپەي قالاتىن بولسا پاندەمييانىڭ ەكونوميكالىق سالدارىن ەڭ قاتتى شەككەن جاپونييا مەملەكەتٸ بولايىن دەپ تۇر. قازٸرگٸ ۋاقىتتا انگلييا باس بولىپ, ۆيرۋسقا قارسى ۆاكتسينانى شىعارعالى جاتىر. وسىدان بٸر اپتا بۇرىن 2020 جىلدىڭ قازان ايىنا دەيٸن ۆاكتسينانى شىعارىپ قويۋ تۋرالى حابارلاما تاراتتى. بۇل باعىتتاعى جۇمىسقا ينۆەستيتسييا سالعان, يتالييا باستاعان ەۋروپانىڭ 3-4 مەملەكەتٸ بار. ەڭ الدىمەن كەزەك سولارعا تيەدٸ. جاپونيياعا ۆاكتسينانىڭ كەلٸپ قالۋ ىقتيمالدىعى – كەلەر جىلدىڭ ناۋرىزى دەگەن بولجام بار. بٸراق تٸكەلەي قازاقشاعا اۋدارعان كەزدە «شيكٸ ۆاكتسينا» مەن «دنك ۆاكتسيناسى» دەگەن بولادى. دنك ۆاكتسيناسىنا قاتىستى ون شاقتى زەرتتەۋ ورتالىعى جاپپاي كٷن-تٷنٸ كلينيكالىق تەستتەردٸ جاساۋدا. قازٸرگٸ دەرەكتەرگە قاراساق, انگلييا بٸرٸنشٸ بولىپ ەلەمگە ۆاكتسينا ٶندٸرٸپ شىعاراتىن سەكٸلدٸ. ەگەر ۆاكتسينانى قازان ايىنان باستاماساق كەلەسٸ جىلدىڭ وسى ۋاقىتىندا دٷنيەدەگٸ ٷش ادامنىڭ بٸرەۋٸ وسى ۆيرۋستان وپات بولۋى مٷمكٸن», - دەدٸ ول.
ەبدٸبەك قاليبەك وسىدان ەكٸ جىل بۇرىن ۆەتنامدا بولعان ەكەن. ونداعى ەلدٸڭ كوروناۆيرۋستى ەڭسەرٸپ كەلە جاتقانىنا الدىمەن تەرتٸپ سەبەپ ەكەنٸن ايتىپ ٶتتٸ.
«ۆەتنام بەرٸمٸزدٸ تاڭ قالدىرىپ وتىر. سوۆەت كەزٸندە سٸزدەرگە تۋبەركۋلەزگە قارسى ۆاكتسينا سالىناتىنىن بٸلەسٸزدەر. كەزٸندە مۇنداي ۆاكتسينا جاپونييادا دا سالىناتىن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا تۋبەركۋلەزدٸڭ ۆاكتسيناسى سالىنعان ادامداردىڭ كوروناۆيرۋسقا قارسى يممۋنيتەتتٸ كٷشتٸ بولاتىن كٶرٸنەدٸ. ەرقالاي ەڭگٸمە بار. قازاقستاندى ەكٸ-ٷش اي بولدى باقىلاپ وتىرمىن. پاندەمييا باستالعاندا قازاقستاندا بٸردە-بٸر ادام تٸركەلمەگەن ەدٸ. بٷكٸل دٷنيەدە تٸركەلٸپ بولعاننان كەيٸن عانا قازاقستاندا جۇقتىرعاندار العاش پايدا بولا باستادى. ۆيرۋستىڭ قاشان كەتەتٸنٸ كٸم بٸلەدٸ? بٸرەۋلەر 2024 جىل دەيدٸ. بٸرەۋلەر كوروناۆيرۋس ادامعا مەڭگٸ جابىستى دەگەندٸ ايتادى. بٸر قيىنى بۇل ۆيرۋس ٶرشيتٸن كەزەڭدٸ تاڭدامايدى. وسىلاي بولا بەرەتٸن بولسا, ۆاكتسينا شىقپاسا قيىن جاعدايدا قالامىز», - دەيدٸ ول.
تۇماۋدان جاپونييادا جىل سايىن 10-15 مىڭ ادام كٶز جۇمادى. ەبدٸبەكتٸڭ سٶزٸنشە كوروناۆيرۋس العاش جاپونييادا تٸركەلە باستاعان كەزدە ونداعى ماماندار بۇل تۇماۋدان قاۋٸپتٸ ەمەس ويلاعان ەكەن.
«كوروناۆيرۋسقا بٸز العاش جەڭٸل قاراپ قالدىق. ٶكپە قابىنىپ, قاۋٸپ بارىنا كٶزٸمٸز جەتكەننەن كەيٸن حاتتاماعا سەيكەس ادامداردى ەمدەپ جاتىرمىز», - دەيدٸ ول.
