Osy jyldyń betashar aiynyń sońynda Prezidentimiz Nursultan Nazarbaevtyń elimiz halqyna arnaǵan «Qazaqstannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» joldaýy qoǵam ómirindegi mańyzdy máselelerdi kóterdi. Atap aitqanda, onda táýelsizdik alǵan alǵashqy jyldardan bastalyp, odan beride qabyldanǵan taiaýdaǵy baǵdardy belgilegen strategiialyq baǵdarlamalarǵa da baiypty baǵa berilgen.
Qańtardaǵy halyqqa joldaýynda Elbasy: «Búgin men Qazaqstandy Úshinshi jańǵyrtý jóninde mindet qoiyp otyrmyn. Eldiń jahandyq básekege qabilettiligin qamtamasyz etetin ekonomikalyq ósimniń jańa modelin qurý qajet. Qazirgi kezde kóptegen elder osyndai mindetti oryndaýǵa umtylýda. Ósimniń jańa modeline kóshý tásili ár jerde ár túrli ekenine senimdimin. Biz ózimizdiń myqty tustarymyzdy paidalanyp, Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda birge qalyptastyrǵan áleýetimizdi joǵaltyp almaýymyz kerek», – dep atap kórsetti.
El ekonomikasynyń damýy, sóz joq, halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartyp, áleýmettik salalardyń halyqqa kórsetiletin qyzmetterin jandandyrýǵa da yqpalyn tigizdi. Jergilikti jerlerde mádeniet oshaqtarynyń eskileri jańartylyp, jańadan mádeniet úileri men sport ǵimarattary boi kóterýi de jurtshylyq tarapynan ońdy baǵasyn alǵanyn atap aitý qajet. Túptep kelgende, bul halyqtyń mádenietin kóterýge, densaýlyǵyn jaqsartýǵa bastaityn igi sharalar bolyp tabylady. Memleketimizdiń ishki ómirindegi osyndai ońdy is-sharalar basqa kórshiles elder men basqa da búkil álemdik qaýymdastyq tarapynan qoldaý taýyp jatqany qýantady.
Bul rette Qazaqstannyń halyqaralyq dárejedegi bedelin odan ári kótergen Astanada ótken «EKSPO-2017» kórmesi desek qatelespeimiz. Osynaý mańyzdy halyqaralyq sharany utymdy uiymdastyryp, ony Elbasynyń tapsyrmasyna sáikes úlgili túrde ótkizý maqsatynda Mádeniet jáne sport ministrligi tarapynan keshendi baǵdarlama qabyldanyp, munda qazaq halqynyń tarihy, mádenieti men dástúrin kórsetetin is-sharalarǵa erekshe kóńil bólindi. Osy maqsatta qazaq halqynyń ulttyq dástúrin keńinen pash etetin ortalyq, «Qazanat» ippodromynyń aýmaǵyndaǵy 2,5 myń sharshy metr jerde ornalasqan «Etnoaýl» kesheni boi kóterdi.
Sóitip, «Qazaq Etnoaýly» biregei jobasy, qazaqtardyń arǵy tegi – kóshpendilerdiń mádenieti men turmysyn qaita jańǵyrtýmen qatar, Qazaqstannyń oń imidjin qalyptastyrý maqsatyndaǵy mádeni-týristik jáne imidjdik joba bolýǵa, sondai-aq, elimizdiń týristik tartymdylyǵyn arttyrýǵa baǵyttaldy. Etnoaýl kelýshilerdi qazaq halqynyń bai tarihy, mádenieti, óneri jáne salt-dástúrlerimen tanystyryp, kóshpeli órkeniet pen ótken ǵasyrdyń atmosferasyn sezinýge múmkindik jasaǵan ónegeli orynǵa ainaldy.
Sonymen qatar, EKSPO-2017 kórmesi kezinde ulttyq sport túrlerinen respýblikalyq jáne halyqaralyq jarystar ótkizildi. Bul rette báige túrlerinen Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti N.Á.Nazarbaevtyń júldesine ashyq respýblikalyq týrnir (alaman báige, ushqyr báige) jáne kókpardan álem chempionaty («Qazanat» ippodromy) tabysty uiymdastyrylǵanyn aita ketken jón.
Táýelsiz Qazaqstan tarihynda tuńǵysh ret biz tarihi-mádeni mura eskertkishterin jáne elimizdiń mádeni landshaftyn sapaly júielendirýge kiristik. Osy jumysty tiimdi júzege asyrý maqsatynda QR Ulttyq mýzeii janynan «Qasietti Qazaqstan» arnaiy ortalyǵy quryldy. Osy ortalyq janynda óz kelisimderimen 40-tan asa ǵalymdar men birqatar belgili qoǵam qairatkerleri tartylǵan ǵylymi-saraptamalyq keńes jumys isteidi. Solardyń jalpyulttyq jáne jergilikti kieli oryndardy tańdaý baǵytyndaǵy tyńǵylyqty eńbekteri arqasynda respýblika deńgeiindegi 100 kieli nysan jáne óńirlik deńgeidegi 500-i aiqyndalyp, tańdap alyndy.
Ministrlik tarapynan týrizm salasyn damytýǵa jete kóńil bólinýde. Premer-ministrdiń tapsyrmasy boiynsha týrizm ulttyq ekonomikany ártaraptandyrýdaǵy «Olimpiialyq sarajol» dep atalǵan 6 draiver-sala qataryna engizildi. Osynaý ózekti sala – týrizm aldyna mynadai mindet qoiyldy: onyń IJÓ qurylymyndaǵy úlesin 2025 jylǵa deiin 8%-ǵa deiin arttyryp, elimizge kelýshiler týrizminiń paiyzdyq ósimin qamtamasyz etý.
Úkimet tarapynan alǵa qoiylǵan osyndai mańyzdy mindetti júzege asyrý jalpy týristik indýstriiany damytýmen tyǵyz bailanysty. Osy maqsatta ministrlik tarapynan naqty isker jobalar qolǵa alynǵan, solardyń qatarynda Elbasynyń ótken jylǵy qarashadaǵy tapsyrmasyna sáikes osydan buryn qabyldanǵan tujyrymdamany qaita jańarttyq. Onda, ishki jáne syrtqy týrizmdi damytýdyń qajettilikteri eskerile otyryp, talapqa sai tiisti infraqurylymy jetildirilgen óńirlik mádeni-týristik klasterler qurý da kózdelgen.
Bizdiń ministrliktiń qoldaýymen taiaýda, atap aitqanda, qyrkúiektiń 27-si – 29-y aralyǵynda Astanada «Demalys» – Astana Leisure 2017» 14-inshi Qazaqstandyq halyqaralyq týristik kórmesi uiymdastyryldy. «Kórme» atalatyn arnaiy kórme ortalyǵyna álemniń 20-dan astam elinen 1500-dei kelýshini qabyldaý josparlanǵanyn da aita ketken jón.
Kórme jumysyna álemniń 11 elinen 100 kompaniia qatysady dep kútilgen. Ulybritaniia, Vengriia, Vetnam, Germaniia, Egipet, Qazaqstan, Ońtústik Koreia, Resei, Sloveniia, Tailand jáne Ýkrainadan kelgen týrbiznestiń kásibi mamandary ózekti týristik baǵyttar men 2017 jyldyń kúzgi-qysqy maýsymynyń jańalyqtaryn usyndy. Óz kezeginde, AstanaLeisure 2017 ekspozitsiiasynyń alańy shamamen 1100 sharshy metrdi quraǵany da Qazaqstan tarapynan kólemdi tanystyrylym uiymdastyrylǵanyn aiǵaqtaidy.
Biz qazir tyń jańalyqtar, innovatsiialyq jáne ozyq ǵylymi-tehnikalyq sheshimder dáýirine qadam bastyq. Bul ekonomikalyq ósim men ómir saltymyz bolmysyn túbegeili ózgertip otyr. Osyǵan orai Prezidentimiz N.Á.Nazarbaev eki jańǵyrýdy jariia etken bolatyn. Birinshisi, negizgi qozǵaýshy kúshiniń biri búginde týrizm bolyp tabylatyn, ulttyq ekonomikamyzdy diversifikatsiialaýǵa baǵyttalǵan jańǵyrtý da, al ekinshisi, qazaqstandyq sáikestikti bekitýge jáne qazirgi zamanǵy álemdik talaptarǵa beiimdelýge baǵyttalǵan – qoǵamdyq sanany jańǵyrtý.
Qazir osy eki baǵytta da ministrlik tarapynan, joǵaryda aityp ótkendei, keshendi baǵdarlamalar qabyldanyp, birqatar jobalar jergilikti mádeniet basqarmalary qatysýymen júzege asyryla bastady. Atap aitqanda, «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń oryndalýyna biz tolyqtai monitoring jasadyq.
«Týǵan jer» arnaiy jobasyn iske asyrý maqsatynda «Týǵan jer» – «Týǵan el» Bazalyq baǵyty jasaldy, onda «Qazaqstannyń mádeniet qyzmetkerleriniń ashyq forýmy» respýblikalyq jobasy aiasynda mádeniet salasyndaǵy qyzmet kórsetý deńgeii boiynsha kórsetkishter aiqyndaldy. Atalǵan jobada jańǵyrtýdyń 6 printsipi eskerildi, olar – básekege qabilettilik, pragmatizm, ulttyq sáikestikti saqtaý, bilimdi ulyqtaý, Qazaqstandy evoliýtsiialyq jolmen damytý jáne sana-sezim ashyqtyǵy.
Búgingi tańda qoǵamdyq keńistiktegi (mýzeilerdegi, kitaphanalardaǵy, bos ýaqyttaǵy jáne de basqa mádeni is-qimyldaǵy jańa formalar) udaiy ózgerip otyrǵan jaǵdailarǵa beiimdelý – qoǵamdyq sanany jańǵyrtýǵa jáne jańartýǵa bastaityn qubylys. Bul rette osyndai mańyzdy jumysta mádeniet qyzmetkerleri halyqtyń neǵurlym kóbirek bóligin qamtýǵa, ásirese jastarmen jumysqa basa kóńil bólip, adamdardyń barlyq sanattaryn olardyń múddelerin esepke ala otyryp qamtýǵa kóńil bólý qajet dep sanaimyz.
Shyndap kelgende, jańǵyrtý úrdisi qoǵam tarapynan, halyqtyń óz ishinen qalyń qoldaý taýyp otyrǵanyn basa aitý qajet. Jer-jerden ministrlik atyna kelip túsip jatqan talap-tilekter qatarynda rýhani jańǵyrýdyń kóńilden shyqqany aiqyn ańǵarylady. Iaǵni, Elbasy kótergen kókeikesti máselelerdiń árbir qazaqstandyq úshin mańyzdy bolyp otyrǵany – elimizdiń bolashaǵy tarihtyń tereńinen bastaý alǵan memlekettigimizdiń nyq berik ustanymdarǵa negizdelgeniniń belgisi.
Aqtoty RAIYMQULOVA,
Qazaqstan Respýblikasy Mádeniet jáne sport vitse-ministri
"Egemen Qazaqstan" gazeti
