Tarihi Taraz shejireli Shyǵysqa kire tarta keldi. Óńiraralyq yntymaqtastyq aiasynda Shyǵysqa kelgen jambyldyqtardy aimaq basshysy Danial AHMETOV óńirdiń birqatar kásiporyndarymen tanystyrdy. Jambyl oblysynyń ákimi Kárim KÓKIREKBAEV bastaǵan delegatsiia «Serpin» baǵdarlamasy boiynsha bilim alyp jatqan jas jerlesterimen kezdesti.
150 tonna ónim saýdalandy
Shara aiasynda ótken senbi-jeksenbi kúnderi Óskemendegi «Freshmarket» dúkeniniń aýlasynda Jambyl oblysynyń 10 aýdanynan ákelingen aýyl sharýashylyq ónimderi arzan baǵamen saýdalandy.
Áýeli resmi delegatsiia «Vostok-moloko» JShS-niń Óskemendegi sút zaýytyn aralady. Kárim KÓKIREKBAEVTYŃ aitýynsha, Jambyl oblysynda sút óndirisiniń klasterin qalyptastyrý endi qolǵa alynyp otyr. Sol sebepti «Vostok-moloko» syndy sala alpaýytynyń jumysymen tanysý jambyldyqtar úshin óte paidaly bolmaq. Seriktestik direktory Seiiljan Sailaýbaev bul zaýyttyń kólem talǵamaitynyn aitty.
- Ázirge munda táýligine 40 tonna sút óńdeledi. Qajet bolsa, bul mólsherdi 200 tonnaǵa deiin kótere alamyz. Al suranys azaiyp jatsa, 10 tonnaǵa deiin túsire salamyz. Odan zaýyttyń shyǵyny artpaidy, - dedi S.Sailaýbaev.
Oblys basshysy Danial AHMETOV bul kásiporynnyń ónimderin Qytai naryǵyna ótkizýge kúsh jumsalyp jatqanyn atady.
- Oblysta jiyrma birinshi ǵasyrdyń qazaqstandyq kásipkerleri dep ataýǵa turatyn eki adam bolsa, sonyń biri - osy Seiiljan Sailaýbaev. Elimizde birinshi bolyp sút óndirisine robottandyrylǵan júieni engizgen de osy kisi. Tehnologiiadan qarjy aiamaityn jáne sodan nátije shyǵara biletin kásipkerlerdi qoldaýymyz kerek. Sol sebepti «Vostok-moloko» JShS-niń tabiǵi ónimderin Qytai naryǵyna shyǵarmaqpyz. Bul oiymyz júzege assa, atalǵan kásiporyn elimizdegi eń bai sút óndirýshige ainalatyny sózsiz, - dedi aimaq basshysy.
Óz kezeginde Kárim KÓKIREKBAEV osy zaýytqa arnaiy mamandar jiberip, tájiribe almasý jóninde usynys aitty. Jambyldyqtar sút óndirisin damytýda Shyǵys Qazaqstannyń úlgisin paidalaný jón dep tapsa kerek.
Qos ákim budan keiin jambyldyqtar ákelgen jármeńkege bas suqty. Áýlieata óńirinen jetkizilgen azyq-túlik jármeńkeniń neshe túrin kórip júrgen óskemendikterdiń talǵamynan tolyq shyqty. 20 tonna et, 12 tonna sút ónimi, 80 tonnadan astam kókónis pen jemis-jidek, bes tonna balyq, 4,2 tonna ulttyq taǵam, 1,5 tonna qus eti eki kún boiy jármeńkege kelýshilerdiń sebetin qampaityp qaitýyna septigin tigizdi. Osy eki kúnde 96 mln. teńgeniń 150 tonna ónimi satyldy.
- Bir ǵana Merki aýdanynan 15 kásipker óz ónimderin ákeldi. Merkide ózimizdiń irimshik shyǵaratyn zaýytymyz bar. Sondyqtan sút ónimderin kóptep ákeldik. Halyqtyń jemis-jidekke degen suranysy keremet. Etti de talap áketip jatyr, - dedi atalmysh aýdan ákiminiń orynbasary Baqytqan Ábjapparov.
Jambyldyqtar siyr etiniń bir kelisin 1100 teńgeden, qoi etin 900-den, jylqy etin 1300-den, qanttyń kelisin 220 teńgeden satty. Al kelisi 25 teńgeden satylǵan sarymsaqty halyq qabymen talap áketti. Tipti, tústen keiin sarymsaq surai kelgender sanyn soǵyp qaldy. Keptirilgen jemis pen ulttyq taǵamnyń baǵasy bizdegi baǵadan eselep arzan boldy. Mysaly, tátti burysh bizdegi bazar baǵasynan 150 teńgege, qaýyn men qarbyz 120 teńgege, almurt 250 teńgege, júzim 300 teńgege, súzbe 400 teńgege, qurt 200 teńgege arzan tidi.
- Shý aýdanynyń Qonaev aýylynan keldik. Eki tonna oramjapyraq, 500 keli asqabaq ákelgen edik. Jaqsy ótip jatyr. Eń bastysy, kelesi joly ne ákelý kerektigin bilip aldyq. Keptirilgen jemis pen baý-baqsha ónimderi qat eken munda, - deidi aýyl ákimi Jeksen Baqtiiarov. Moiynqumdyqtardyń balyǵyn jurt kezekke turyp aldy. T.Rysqulov aýdanynan ákelgen qaryn-qaryn sary mai men kesek-kesek qyzyl irimshikte, torsyq-torsyq tosapta da qisap bolmady.
«Serpin» jastary Shyǵysta qalýǵa qulyqty
Jármeńkeden shyqqan resmi top oblys ákimdiginde bas qosyp, saýda-ekonomikalyq, ǵylymi-tehnikalyq, gýmanitarlyq jáne basqa salalardaǵy yntymaqtastyq týraly ekijaqty memorandýmǵa qol qoiysty.
- Bizdiń óńirdiń ónerkásibi órkendegen aimaq ekenin bilesizder. Álemdegi atom óndirisiniń eń iri oshaǵy bizde ornalasqan. Sońǵy kezde agrarlyq salaǵa da basymdyq berip otyrmyz. Qytaimen seriktestik ornatý maqsatynda 10 iri joba usyndyq. ShUAR men Shyǵys Qazaqstan arasynda týrizmdi birlese damytý jóninde kelisim bar. Bizdegi bal óndirisiniń áleýeti óte zor. Sút óndirisin damytý maqsatynda jeke qoldaǵy maldyń sútin qabyldaý júiesin jolǵa qoidyq, - degen aimaq basshysy Jambyl oblysymen yntymaqtastyq ornatý Shyǵys Qazaqstan úshin de tiimdi bolatynyn jetkizdi.
Kárim KÓKIREKBAEV elimiz boiynsha balama kózderden alynatyn qýattyń eń úlken mólsheri Jambyl oblysyna tiesili ekenin atady.
-Jaqyn arada energiianyń 30 paiyzyn balama kózderden alatyn bolamyz. Aýyl sharýashylyǵyna qajet sýdyń 80 paiyzy Qyrǵyzstannan keledi. Sondyqtan ylǵal únemdeý tehnologiialaryn jappai engizip jatyrmyz. Sonyń arqasynda sońǵy jyldary sarymsaq, sábiz, oramjapyraq, qyzylsha daqyldarynan rekordtyq ónim alyp kelemiz. Óńirde qoidyń sany úsh millionǵa, jylqy sany 107 myńǵa jetti. Al sút óndirisin damytýda sizderden úirenerimiz kóp eken, - degen Kárim KÓKIREKBAEV jambyldyqtardyń Shyǵysqa kerýen tartyp kelýi tarihta birinshi ret bolyp turǵanyn eske saldy. Ol sondai-aq, shyǵysqazaqstandyqtardy 2000 jyldyq tarihy bar Tazarǵa shaqyrdy. Bul shaqyrýdy qup alǵan Danial AHMETOV qarashanyń aiaǵyna qarai dál osyndai jármeńkemen barýǵa múmkindik bar ekenin jetkizdi.
Bizdiń aimaqta Jambyl oblysynyń 97 túlegi «Serpin» baǵdarlamasy boiynsha bilim alýda. Sonyń kóbi D.Serikbaev atyndaǵy ShQMTÝ-dyń stýdenti. Qos oblystyń ákimi S.Amanjolov atyndaǵy ShQMÝ-dyń bas ǵimaratynda atalmysh stýdenttermen kezdesip, hal-jaǵdailaryn surady. Sóz alǵan stýdenttiń bári tek alǵystaryn aityp, Shyǵys jerinde eńbek jolyn bastaýǵa daiyn ekendikterin jetkizdi. Kezdesýden keiin osy 97 stýdent jármeńke alańyna baryp, Jambyl oblysynyń 10 aýdany arnaiy daiyndaǵan bir-bir sebet azyq-túlik alyp qaitty.
Agrarlyq salada tájiribe almasýǵa ýaǵdalasty
Aimaq basshysy Danial AHMETOV pen Kárim KÓKIREKBAEV bastaǵan Jambyl oblysynyń resmi delegatsiiasy óńirdegi birneshe óndiris ornynda bolyp, olardyń qyzmetimen jaqynyraq tanysyp qaitty. Kúngeiden kelgen meimandardy ásirese, aýyl sharýashylyǵy salasynda jumys isteitin óndiris oryndarynyń, sút fermalarynyń jetistikteri qyzyqtyrdy.
Eń aldymen, qonaqtar Glýbokoe aýdanynyń Solnechnoe kentinde ornalasqan «Maily daqyldar tájiribe sharýashylyǵy» JShS-de boldy. Bul seriktestik – maily daqyldardyń tuqymyn iriktep, asyldandyrýmen shuǵyldanatyn elimizdegi sanaýly kásiporyndardyń biri. «Astana-biznes» seriktestiginiń direktory Farid Ábitaevtyń aitýynsha, qazirde qoldanystaǵy otandyq tuqymnyń sapasyn mol ónim beretin sheteldik astyq tuqymdarymen salystyrýǵa áste kelmeidi. Atalmysh óndiris ornynda sonymen qatar, sút fermasy da bar ekenin aita ketken jón. Kásiporyn tsehtaryn aralap kórgen Jambyl oblysynyń ákimi Kárim KÓKIREKBAEV mundaǵy atqarylyp jatqan jumysqa joǵary baǵa berdi.
Sonymen birge, eki oblys ákimi Glýbokoe aýdanyndaǵy taǵy bir óndiris orny – «Bobrovka+» JShS-ne qarasty robottandyrylǵan sút óńdeý fermasynda da bolyp qaitty. Seriktestik basshysy Seiiljan Sailaýbaev qonaqtardy óndiris ornynyń jumysymen tanystyra kele, bul elimizdegi tuńǵysh robottandyrylǵan sút fermasy ekenin erekshe atap ótti. Onyń aitýynsha, qazirgi kezde fermada 800 bastan astam iri qara maly bar. Barlyq jumys, iaǵni, mal azyǵyn berý, saýý, siyrlardyń jaǵdaiyn baqylaý tolyǵymen avtomatty túrde júrgiziledi. Kásiporynda búginde 70 adam eńbek etýde.
Fermanyń jumysyna airyqsha qyzyǵýshylyq tanytqan Jambyl oblysynyń ákimi Kárim KÓKIREKBAEV seriktestik basshysyn óz óńiriniń osy baǵytta qyzmet etetin kásipkerlerimen tájiribe bólisýge shaqyrdy. Onyń bul bastamasyn Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danial AHMETOV te qoldady.
– Ózderińiz kórgendei, «Bobrovka+» seriktestiginiń jumysy innovatsiiaǵa toly. Sońǵy jyldary ferma basshylyǵy sheteldik zamanaýi tehnologiialarǵa den qoiýda. Osynyń arqasynda shyǵarylatyn ónimniń kólemi artyp, sapasy joǵarylady. Negizi biz elimizdiń ózge óńirlerinde de osyndai fermalardyń bolǵanyn qalaimyz. Sondyqtan sizdermen tájiribe bólisip, almasýǵa daiarmyz, – degen aimaq basshysy sońǵy jyldary Shyǵys Qazaqstanda taýarly-sút fermalarynyń sany eselep artqanyn da erekshe atap ótti.
Esimjan NAQTYBAIULY,
Nurjan KENJEULY
