QR Premer-Ministri Asqar Maminniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda eńbek qatynastaryn retteý jónindegi sharalar kesheni talqylandy, dep habarlaidy "Ult aqparat" primeminister.kz portalyna silteme jasap.
Jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý, onyń ishinde ýaqytyly jáne laiyqty jalaqy alýyna jaǵdai jasaý
Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý ministri Berdibek Saparbaev óz baiandamasynda búginde el ekonomikasynyń túrli salalaryndaǵy 165 myń kásiporynda 6,6 mln-ǵa jýyq adam jumys isteitinin jetkizdi.
«Qazirgi tańda el ekonomikasynda 6,6 mln jaldamaly qyzmetker 165 myń turaqty istep turǵan kásiporynda eńbek etýde. Dúniejúzilik ekonomikalyq forým reitingisiniń nátijesi boiynsha eńbek qatynastaryn retteýde 140 memlekettiń ishinde buryn 35-shi orynda bolatyn bolsaq, byltyrǵy jyldyń qorytyndysy boiynsha 30-orynǵa kóterildik. Biylǵy jyldyń basynan bastap Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáikes, eń tómengi jalaqy 42 500 teńgege deiin kóterildi, ótken jylmen salystyrǵanda 1,5 ese ósti. Qazirgi tańda memleketimizde ortasha jalaqysy 176 myń teńge bolyp esepteledi.
Ministrliktiń aldynda turǵan birinshi kezektegi mindet — jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý, onyń ishinde ýaqytyly jáne laiyqty eńbekaqy tóleý. Olardyń aldynda jalaqy boiynsha bereshekti óteý máselesi erekshe baqylaýda. 2018 jyly qabyldanǵan sharalar nátijesinde 32 myńnan astam jumyskerdiń quqyqtary qorǵaldy (esk. – jalaqy boiynsha qaryz máselesinde), olarǵa 3,2 mlrd teńge tólendi.
«Degenmen qazirgi tańda memleketimizdegi jalaqynyń qaryzy 1 mlrd 700 million teńge. Onyń 75 paiyzy bankrot pen saýyqtyrýda turǵan kásiporyndarda. Qazir jergilikti bilikpen, prokýratýra, quqyq qorǵaý organdarymen jumys istep jatyrmyz. Jalaqy qaryzyn azaitý úshin keste ázirledik. Májiliste zań jobasy qaralýda. Onda eńbek inspektsiiasynda shyǵarǵan sheshimderin sottyń sheshimderimen teńestirý, sol inspektsiianyń bergen málimetteri boiynsha qaryzdardy der kezinde tóleý kózdelgen», — dedi B. Saparbaev.
Ministrdiń aitýynsha, jalaqy boiynsha bereshekti óteýdiń nátijeliligin arttyrý maqsatynda ministrlik memlekettik eńbek inspektorlarynyń uiǵarymyn sot oryndaýshylarynyń atqarý qujattarynyń tizbesine qosýdy usynýda. Bul olardy sot sheshimderimen teńestirýge jáne olardyń májbúrlep oryndalýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi.
Formaldy emes eńbek qatynastarynyń saqtalýyna erekshe nazar aýdaryldy. 2018–2019 jyldary «Eńbek shartyn jasa» jalpyrespýblikalyq naýqany ótkizildi. Bul shara qorytyndysy boiynsha 40 myńnan astam eńbek sharty jasaldy.
Elbasynyń «Qazaqstandyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn artyrý» Joldaýyn oryndaý sheńberinde QR EHÁQM jergilikti atqarýshy organdarmen birlesip jalaqysy tómen jumyskerlerdiń jalaqysyn arttyrý boiynsha jumystar júrgizip jatyr. Ákimdikterdiń aqparaty boiynsha, biyl 14 naýryzda 184 myńnan astam jumys berýshi 958 myń jalaqysy tómen jumyskerlerdiń jalaqysyn arttyrdy. Atalǵan kásiporyndar boiynsha jalaqysy tómen jumyskerlerdiń ortasha jalaqy mólsheri 33%-ǵa arttyryldy.
Jumyskerlerdiń qaýipsiz eńbek jaǵdailaryn qamtamasyz etý
Sonymen qatar B. Saparbaev óndiristik jaraqattanýdyń 2018 jyly 6,6%-ǵa tómendegenin aitty.
«Kelesi másele - óndiristegi jaraqattardy azaitý, eńbek qaýipsizdigin qamtamasyz etý. Ol jyldan jylǵa tómendep kele jatyr. Ótken jylǵy bolǵan jaǵdailar - 1548, biraq ókinishke qarai, eńbek qaýipsizdiginiń saqtalmaǵanynan byltyr 220 adam qaitys boldy. 2017 jylmen salystyrǵanda 9 paiyzǵa tómen. Keibir óńirlerde, ásirese Aqmola, Almaty, Túrkistan oblystarynda ósý bar.
Qolda bar derekter boiynsha, memlekettik eńbek inspektorlarynyń talaptaryna sáikes, jumys berýshiler 100 laýazymdy adamdy jumystan bosatty, 16 óndiris nysanynyń jumysyna tyiym salyndy. Quqyq qorǵaý organdaryna 1400 material jiberildi, olar boiynsha 98 qylmystyq is qozǵaldy.», - dedi Saparbaev otyrysta.
Sonymen qatar, QR-da óndiristik jaraqattanýdy jáne ziiandy eńbek jaǵdailary bar jumys oryndaryn azaitýdyń 2019–2023 jyldarǵa arnalǵan Keshendi jol kartasy ázirlendi, ol:
-
óndiristik kásiporyndarda eńbekti qorǵaýdy basqarýdyń zamanaýi júiesin engizýdi,
-
eńbek zańnamasynyń saqtalýyn memlekettik, ishki jáne qoǵamdyq baqylaý tiimdiligin arttyrýdy kózdeidi.
Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy eskertý
Ujymdyq eńbek daýlarynyń aldyn alý jáne olardy eskertý jumystaryn kúsheitý úshin eńbek daýlaryn eskertý jáne olardy sheshý boiynsha Is-sharalar jospary ázirlendi.
Máselen, barlyq áleýmettik áriptesterdiń kúshimen jumys berýshiler men jumyskerlerdi kelissózder júrgizý mashyqtaryna jáne konsensýsqa qol jetkizýge oqytý júrgiziledi.
Jumys berýshiler birlestikteriniń eńbek daýlarynyń aldyn alý boiynsha jumysy barynsha belsendendiriledi. Ol úshin jumys berýshilerdiń respýblikalyq, salalyq birlestikteri janynda «eńbek ombýdsmeni» institýty quryldy.
Óz kezeginde, indýstriia jáne infraqurylymdyq damý ministri R. Skliar óndiristik qaýipsizdikti qamtamasyz etý sharalary týraly aityp berdi.
Otyrysta QR Kásipodaqtar federatsiiasynyń tóraǵasy B. Ábdiraiym men «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy tóraǵasynyń orynbasary O. Ordabaev áleýmettik-eńbek salasyn odan ári jaqsartý boiynsha óz usynystaryn bildirdi.
«Búgingi tańda kásiporyndar men uiymdardyń nebári 40 paiyzy ǵana ujymdyq sharttarmen qamtylǵan. Degenmen, sońǵy ýaqytta kei óńirlerde ujymdyq sharttar sanynyń ósý dinamikasy baiqalady. Muny bir ǵana Almaty qalasynan kórýge bolady. Munda ótken jyly bekitilgen sharttardyń úlesi 4-ten 19 paiyzǵa artty. Soǵan qaramastan bul másele elimizde tolyq sheshimin tappai jatyr. Osyǵan orai oblystyq úshjaqty komissiialar jumysyn jandandyryp, ujymdyq sharttar boiynsha máseleni turaqty túrde qadaǵalap otyrýdy usynamyz», - dedi B. Ábdiraiym.
Sonymen qatar, ol laiyqty eńbekaqymen qamtamasyz etý máselesin kóterdi.
«Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sai sońǵy jartyjyldyqta eńbekaqyny kóterýge qatysty sheshim eki ret qabyldandy. 2019 jyldan bastap eń tómengi jalaqy mólsheri 1,5 esege artty, al aǵymdaǵy jyldyń shilde aiynan bastap biýdjet salasy qyzmetkerleriniń tabysy kóbeimek. Solai bola tura, aýyl, orman sharýashylyǵynda jáne basqa birqatar saladaǵy jumysshylardyń eńbekaqysy áli de tómen. Sondyqtan kásiporyn basshylaryn, biznes-qaýymdastyqty, jergilikti atqarý organdaryn jalaqysy tómen qyzmetkerlerdiń eńbekaqysyn satyly túrde arttyrýǵa shaqyramyz», - dedi ol.
Onyń aitýynsha, qazir Úkimet biýdjet salasyndaǵy tabys deńgeiin arttyrýdy qolǵa alyp jatyr.
«Osy rette biz Elbasy qoiǵan halyqtyń ál-aýqatynyń áleýmettik standarttaryn arttyrýǵa qatysty mindetterdi eskere otyryp, Úkimetke biýdjet salasyndaǵy bazalyq laýazymdyq qyzmetaqyny eń tómengi jalaqyǵa kezeńmen aýystyrý múmkindigin qarastyrýdy suraimyz», - dedi Kásipodaqtar federatsiiasynyń tóraǵasy.
Óńirlerdegi eńbek qatynastaryn retteý boiynsha qabyldanyp jatqan sharalar týraly Qaraǵandy oblysynyń ákimi E. Qoshanov pen Jambyl oblysynyń ákimi A. Myrzahmetov baiandady.
QR Premer-Ministriniń orynbasary G. Ábdiqalyqova óz kezeginde, oblys ákimderin eńbek qatynastaryn retteý máselesine erekshe nazar aýdarýǵa shaqyrdy. Atap aitqanda, monitoring júrgizip, jumyskerlerdi qysqartý jáne olardy jumysqa ornalastyrý máselelerinde baqylaý jasalýy tiis, sondai-aq jalaqy boiynsha qaryzdyń ósýine jol berilmeýi kerek.
