.jpg)
Foto: Dinara Bolattyń jeke muraǵatynan
Ult.kz-te jihankez jýrnalist Dinara Bolattyń ózge paiymy
Jýyrda Turkish Airlines kompaniiasy endi ushaq tolyq toqtamai ornynan turatyn, beldigin erte sheshetin jolaýshylarǵa aiyppul salý sheshimin qabyldady. Bul shara 2025 jyldyń 2shi maýsymynan bastap Túrkiianyń Azamattyq aviatsiia basqarmasy (SHGM) bekitken jańa qaýly aiasynda zańdy kúshine enedi.
Buryn «usaq tártipsizdik» dep sanalatyn bul áreketter endi — zań buzýshylyq. Jańa erejege sai kelesi áreketter «tártip buzýshylyq» retinde qarastyrylady: ushaq tolyq toqtamai turyp ornynan turý, qaýipsizdik beldigin erte aǵytý, joǵarǵy júk sóresin erte ashý, ekipajdyń nusqaýyna baǵynbaý nemese qarsy shyǵý.
Bul — tek tártip emes, qaýipsizdik máselesi. Sebebi ushaq qonǵannan keiin kenet toqtap qalýy nemese basqa da tótenshe jaǵdailar oryn alýy múmkin. Mundaida ornynan erte turǵan jolaýshy aýyr jaraqat alýy yqtimal. Óte ózekti másele. Sebebi bizdiń el jolaýshylary arasynda da ushaq tolyq toqtamai ornynan turyp, abyr sabyr bop jatqanda jaraqat alý jaǵdailary kezdesken edi.
Ushaq ishindegi mádeniet — bul jai ereje saqtaý emes. Bul — júzdegen adamnyń shekteýli keńistikte qysqa ýaqytta ózara syilastyqpen áreket etýi arqyly ortaq jailylyq pen qaýipsizdikti qamtamasyz etý.
Osyǵan orai ushaqta ushý mádenietin bile júrsek.
Ýaqtyly ushyp ketip, tranzittik jolaýshylardy kelesi reisterine keshiktirmei jetkizý úshin ár minýt, sekýnd mańyzdy. Sol sebepten ishki reisterge keminde 1,5 saǵat, halyqaralyq reisterge 2–3 saǵat buryn áýejaiǵa kelý mindetti.
Óz ornyńyzǵa, qol júgińizdi joǵarǵy sórege jaiǵastyrǵanda ózgelerge keltirmeýińiz suralady.
Ushý kezinde bortserikterdiń jumystaryna kedergi keltirmei, árkimmen ádepti sóilesý mańyzdy.
Mýzyka nemese beine kórerde qulaqqap kiiýdi umytpańyz.
Ushaq tolyq kóterilgendigi jóninde habarlaǵanǵa oryndyqty shalqaitpańyz. Aiaǵyńyzdy kóterip, aldyńyzdaǵy jolaýshynyń oryndyǵyna salyp, ne tirep otyrý tipti uiat. Sonymen birge tamaq berilgen kezde oryndyǵyńyzdyń arqasyn tikteýdi umytpańyz.
Ushaqtyń ishinde tazalyq saqtaý asa mańyzdy. Ádette jolaýshy syiymdylyǵy 120-200 adam bolatyn Boeing, Airbus ushaqtarynda 2-3 qana dárethana bolady. Sol dárethanalardy ózińizden keiin taza qaldyrý eń ádemi áreketińiz. Odan bólek ushaqqa minerde dene, aýyz qýysy iisin rettep kelý janyńyzdaǵy jol serigińizge degen syilastyq.
Iis demekshi mas kúide ushý zańmen tyiym salynǵanyn bile júreiik.
Halyqaralyq IATA jáne ICAO uiymdarynyń talaptaryna sáikes, mas kúiinde ushýǵa qatań tyiym salynady. Eger jolaýshynyń sóileý máneri, qozǵalysy buzylǵany baiqalsa — ony ushaqqa kirgizbeýge áýe kompaniiasynyń tolyq quqyǵy bar. Al eger mas jolaýshy ishke kirip alǵan soń agressivti minez kórsetip, bortserikterge baǵynbasa, ol politsiiaǵa tapsyrylyp, jaýapkershilikke tartylady. Mundai jaǵdailar Qazaqstanda da birneshe ret tirkelgen.
Foto: Dinara Bolattyń jeke muraǵatynan
Qol soǵý — alǵys pa, álde artyq áreket pe?
Pilotqa ushaq qonǵannan keiin qol soǵý TMD elderinde, Jerorta teńizi baǵyttarynda keń taraǵan dástúr. Bul áreket rizashylyqtyń belgisi sanalady. Alaida AQSh, Japoniia siiaqty elderde bul qalypty kórinis emes. Sebebi olar úshin ushaqty qaýipsiz qondyrý — ushqyshtyń kásibi mindeti, oǵan erekshe alǵys bildirý artyq dep esepteledi.
PAIYM
Ushý mádenieti — bul jolaýshynyń ózin ádepti, mádenietti ustaýy arqyly búkil ekipaj ben basqa jolaýshylarǵa qurmet kórsetýi. Áýe keńistiginde ár sekýnd, ár sheshim – adamnyń ómirine tikelei áser etedi. Sol sebepti jolaýshylar tarapynan bolmashy kórinetin ár qylyq asa mańyzdy. Az ýaqyt ishinde, tar keńistikte ár adam sanaly áreket etkende ǵana bári dittegen jerine aman-esen, jaily jaǵdaida jete alady. Adam ásirese saiahatta, jolda tanylady. Bir birimizdiń aldymyzda júzimiz jaryq bolsyn!
Dinara Bolat
.jpg)
