Jyly ornyn sýytyp, túzden baqyt izdep adasqan jandardyń qatarynda Aijamaldyń taǵdyry bárinen erekshe.
Kelinshek «Jýsan» operatsiiasynyń arqasynda týǵan eline kenjesin qushaqtap, jalǵyz oraldy. Olar jihadqa bir úiden 6 adam «erekshe missiiamen» attanǵan bolatyn.
Airandai uiyǵan áýlet aimaqtaǵy elge úlgili shańyraqtardyń biri bolǵan. Otanasy Aijamal (esimi ózgertilgen) - sharýasy órge domalaǵan kásipker edi. Bireýden ilgeri, bireýden kesh ómir súrip jatty. Otaǵasy jumysynyń aýyrlyǵyna bailanysty ishkilikke salynyp ketken. Kúieýiniń shaitan sýyna áýestiginen mezi bolǵan áiel máseleniń sheshimin dinnen izdeidi.
Alla jolyna tússe, basyn sájdege tigizse, jaman ádetinen arylar degen nietpen Aijamal kúieýin namaz oqityn qaiynaǵasyna ákeledi. Sodan keiin Aijamaldyń kúieýi meshitke ózi bara bastaidy. Tipti kúnderdiń kúninde ol meshitten shyqpaityn boldy. Joldasynyń ózine qajet ortany tapqanyna qýanǵan Aijamal alańsyz jumysynda júre berdi.
Biraz ýaqyt ótkende joldasy úige kelmeitin boldy.
«Ol qatty ózgerdi. Otbasyn asyraý, aqsha, basqa da máselelerge múlde basyn aýyrtpaidy. Anda-sanda keledi. Barlyǵymyzdan namaz oqýdy talap etti. Men de onyń yqpalymen orandym. Basynda dinge bet burǵanda namaz jáne tek oraza ustaýmen ǵana shektelgen, ýaqyt óte dinshil jamaǵattarmen aralasa bastady. Jamaǵatpen birge quran oqyp, ýaǵyz aitýǵa jinalyp júrdi. Ol ýaqytta qazaqstandyq kitaptar az bolǵandyqtan arab jáne daǵystandyq kitaptardy oqyǵan. Qazaqstanda tyiym salynǵan «Úsh negiz» ben «Tórt qaǵida» kitaptaryn da oqyǵan. 2010 jyldary «jihadqa» shyǵý kerektigi týraly óz oiyn aityp qalatyn», - deidi Aijamal.
Biraq ol kezde otaǵasynyń bul sózin eshkim qoldamaǵan. Arada biraz ýaqyt ótken soń joldasy «saǵan da, maǵan da mashina satyp alamyz» dep Aijamaldy qýantyp qoiady. 2013 jyly qaiyn aǵasy men joldasy óz avtokólikterin satyp, Bishkekke jol tartady. Olar sodan keiin biraz ýaqyt habarsyz ketken. Aijamaldyń oiyna eshbir jamandyq kirip-shyqpaǵan.
Birneshe kún ótken soń kelinshek kúieýiniń Túrkiia arqyly Siriiaǵa ketkenin estidi. Joldasy Aijamalǵa «Siriiaǵa barlyǵy halifat qurý úshin otbasymen, bala-shaǵasymen kelip jatyr, sondyqtan sen de kel», - dep habarlasqan.
Aijamal áleýmettik jeliden jiberilgen habarlamalarǵa senip, Siriia týraly beinerolikterdi kóredi. Beinekadrdan ol úii tegin, jaryq-sýy tegin, qoi ústine boztorǵai jumyrtqalaǵan eldi kórgen.
Uzaq oilanbastan, eshkimnen aqyl suramastan Aijamal 3 balasyn qushaqtap, Siriiaǵa bet alady. 2 balasy qarsy bolyp, Almatyda qalyp qoiǵan. Soǵys aimaǵynda taǵy bir balany dúniege ákeledi.
Naǵyz jer betindegi tozaq 2014 jyly bastalady.
2014 jyly Siriia basshysy Bashar Asad áskerleri barlyǵyn jara bastaǵan. Al odan keiingi jyldary Basharǵa Frantsiia, Amerika, Irak taǵy basqa memleketter qosylyp, tańnan keshke deiin jarylys uiymdastyryp, beibit turǵyndardy qyra bastaǵan.
Aijamal Siriiada ótkizgen 5 jylda qanshama sumdyq oqiǵalardy bastan keshirgen.
«Siriiada balalarǵa da, eresekterge de arnaiy sabaq ótedi. «Úsh negiz» jáne «Tórt qaǵida» boiynsha dárister oqylady. Biraq qazaq jerinde tarap, ózim oqyǵan «Úsh negiz» kitabynda «takfirlik» túsinik joq edi, al Siriia óńirinde oqytatyn «Úsh negiz» kitabynda «takfirlikpen aiyptaý» syndy túsinikter bar. Iaǵni bir kitap eki túrli nusqada álem boiynsha taraǵan. Al on jastan on bes jasqa deiingi balalarǵa quran, aqida, arab tili jáne jekpe-jek ónerin bastan-aiaq oqytyp, qalai óltirý kerek, qalai atý kerek, qalai jarý kerektigin úiretetin», - deidi ol.
Aijamaldyń erjetip qalǵan ulyn ailap kórmegen kezderi bolǵan.
«10 jasar ulym qarý-jaraqpen atý jáne onyń túrlerin túgel bildi. Al bala 15 jasqa tolǵan soń basshylar qai jaqqa jihadqa shyǵý kerek dese, sol jaqqa barýǵa mindetti», - deidi kelinshek.
Aijamal Siriia óńirinde bergen dini ilim, ideologiia kúshti bolǵanyn aitady. Kópshiligi qurannan, jalpy dinnen habary joq bolǵandyqtan dáris bergenderdiń sózine qarsylyq tanytpai, «mynaý qurannan jáne súnnetten alynǵan» degen ustazdarynyń sózine sene bergen.
Degenmen, Siriiaǵa kelgenderdiń arasynda «haliftyń (basshynyń) bergen tapsyrmasyn ǵana oryndap júrmiz, biz onyń shyn máninde kim ekenin kórgimiz keledi» degen qazaqtar da bolǵan. Tipti arabtardyń kei úkimine qarsy shyqqandardyń úiine chip tastap, Qazaqstannyń 19 azamatyn tyńshylar jaryp jibergen.
Aijamaldyń aitýynsha, Siriiada áielder jalǵyz qalmaýǵa tyrysatyn.
«Bir áieldiń birneshe ret turmysqa shyǵýyna sebep kóp. Áielder men balalar - barlyǵy bir úide turady. Sondyqtan urys ta, janjal da áielder arasynda kóp boldy. Al erli-zaiyptylar úshin jeke úi beretin. Kóp áielder basynyń tynyshtyǵyn qalaǵandyqtan birneshe márte turmysqa shyǵýǵa májbúr bolady. Al tutqyndaǵy áielderde ondai erik bolmady. Olardy qalaǵan adamyna satatyn, bir-birine syilyqqa berip, satyp alatyndar da boldy», - dedi ol.
Otanyna qaitýdy Aijamal eki balasy, kelinimen birge josparlaǵan. Tipti balasy ol jerden ketetinin aitqanda áskerler «haýaridj» jáne «takvir» dep birneshe ret túrmege de qamaǵan. Al soǵys aimaǵynan shyǵý úshin olar eresekterge adam basyna - 7000, al balalarǵa - 3000-4000 myń dollar kóleminde aqsha suraǵan. Árine, ondai aqsha eshkimniń qaltasynan tabylmaǵan. Aijamaldyń otbasymen birge qashýdan basqa amaly qalmady.
Aidalaǵa baqyt izdep kelgen otbasy ómir men ólimniń arasynda, úrei qushaǵynda ómir keship jatty.
«Aman-saý qalatynyn bilmegendikten uiqy aldynda bári tilin kálimaǵa keltiretin. Bizdiń jatqan úige bomba túsip, on adam qaitys boldy. Men jáne kenje ulym ǵana tiri qaldyq. Zulmat jarylystan úiindi astynda qalyp, qolym synyp, miyma zaqym keldi. Men emdelmedim. Sondyqtan qol súiekteri qisyq bitti, áli de shytynaýly kúide», - deidi áiel.
Kindik qany tamǵan jerinen jyraqtap, týyp-ósken uiasynan alystan baqyt izdep ketken otbasynyń shańyraǵy osylaisha ortasyna tústi.
Aijamal Siriiadaǵy 5 jylda 3 balasynan, kelini men jubaiynan airyldy. Kenjesin qushaqtaǵan ol qalǵan kiimderden palatka jasap, sonda túnegen. Otqa janatyn ne bolsa, sonyń bárin jinap jaǵyp, shái qainatyp, kúnin kórgen.
Aitýynsha, Siriia óńirinde qazaqstandyqtar óte kóp bolǵan, tiisinshe qaitys bolǵan erkekterdiń sany da az emes. Elimizden óz erkimen ketken 16,17,18 jastaǵy jigitter de bolǵan. Olardyń basym kópshiligi soǵysamyz dep emes, shariǵat zańymen kún keship, úi de, sý da, jaryq ta tegin, jaily ómir súremiz dep oilap kelgen.
Sóitip alań kóńil bolyp júrgende Amerikanyń kúrdterge 3 kúnge jol ashatynyn estigen. Sol mezetti dereý paidalanyp, kúrdterdiń aýylyna jetken. Ol aimaqta balasymen birge 2 ai lagerde bolǵan. Joldasymen birge ketken qaiynaǵasy aman qalyp, Aijamaldyń Almatyda qalǵan balasyn Siriiada otyryp «pyshaqpen bolsa da, birdeńe iste, jarylys jasa» dep úgittegen. Biraq balasy anasy arqyly bailanysqa shyǵyp, ony mazalamaýyn ótingen.
Osy mezette sodyrlardyń soiylyn soqqan otandastarymyzdy qutqarýǵa QR Syrtqy ister ministrligi men kúsh qurylymdary attanyp, soǵys oshaǵynan tiri qalǵan otandastarymyzdy aman-esen elge jetkizgen bolatyn.
Aijamal ózegin jaryp shyqqan 3 balasyn jer qoinyna berip, jalǵyz ulymen elge oraldy. Qazir ol qaiǵymen, úreimen ótken 5 jylyn kóz jasyn tógip otyryp eske alady. Ózi siiaqty adasqan kelinshekterge týǵan jerden bezbeý kerektigin aitady.
