Foto: Konstitýtsiialyq sot telegram arnasynan
Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Konstitýtsiiasynyń jobasy halyqaralyq quqyq normalaryna tolyq sáikes keledi jáne demokratiialyq ári quqyqtyq memlekettiń ornyqty damýyna berik negiz qalaidy. Bul týraly Májilistegi AMANAT partiiasy fraktsiiasynyń otyrysynda sóz sóilegen Májilis depýtaty Únzila Shapaq málimdedi.
Onyń aitýynsha, parlamenttik reformadan bastaý alǵan konstitýtsiialyq transformatsiia eldegi quqyqtyq jańarýdyń evoliýtsiialyq jolyn aiqyndady. Konstitýtsiialyq sabaqtastyq saqtala otyryp, memlekettik basqarý modeli qazirgi saiasi jáne áleýmettik talaptarǵa beiimdeldi, al Ata zań qoǵamnyń suranysy men basqarý tiimdiligin arttyrý mindetterine sai qaita qaraldy.
Únzila Shapaq óz sózinde jańa Konstitýtsiia jobasynyń halyqaralyq demokratiialyq standarttarǵa sáikestigine erekshe toqtaldy. Ol zań shyǵarý úderisiniń ashyqtyǵy men jariialylyǵy, qoǵamnyń zań jobalaryn talqylaýǵa qatysýy jáne jalpyhalyqtyq referendýmdy bekitý EQYU talaptaryna, sonyń ishinde 1990 jylǵy Kopengagen qujaty men 1991 jylǵy Máskeý qujatyna, sondai-aq Venetsiia komissiiasynyń qaǵidattaryna tolyq sai keletinin atap ótti.
«Konstitýtsiia jobasynda memlekettik biliktiń birden-bir qainar kózi ári egemendiktiń iesi Qazaqstan halqy ekeni týraly norma bekitilýi halyq egemendigi qaǵidatyn tikelei kórsetedi jáne BUU Jarǵysyna, Adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdei deklaratsiiasyna, Azamattyq jáne saiasi quqyqtar týraly halyqaralyq paktke tolyq sáikes keledi», – dedi depýtat.
Sondai-aq ol Konstitýtsiia jobasynyń adam quqyqtary men bostandyqtaryna qatysty mazmundyq bóligi ámbebap halyqaralyq aktilerdi barynsha eskere otyryp ázirlengenin atap ótti. Qujatta ómir súrý quqyǵy, jeke basynyń qol suǵylmaýshylyǵy, derbes derekterdi qorǵaý, zańsyz bostandyqtan aiyrýǵa tyiym salý jáne sot sheshiminsiz ustaýǵa jol bermeý qaǵidaty bekitilgen. Bul atqarýshy biliktiń erikti ókilettikterin edáýir shektep, quqyq ústemdigin kúsheitedi.
Tsifrlandyrý jaǵdaiynda jeke ómirdi qorǵaý máselesine de erekshe nazar aýdaryldy. Únzila Shapaqtyń aitýynsha, hat-habar qupiiasy, bank qupiiasy jáne tsifrlyq kommýnikatsiialardy qorǵaýǵa qatysty normalar halyqaralyq standarttarǵa sai jáne adam quqyqtarynyń zamanaýi damýyn kórsetedi.
Depýtat memlekettiń zaiyrly sipaty, sýdialardyń táýelsizdigi, advokatýra mártebesin nyǵaitý jáne sot isin júrgizý nysandaryn keńeitý týraly erejelerdiń halyqaralyq tájiribede qabyldanǵan ádil sot talqylaýy standarttaryna tolyq sáikes keletinin de atap ótti.
«Konstitýtsiialyq sottyń Konstitýtsiianyń ústemdigin qorǵaý jáne halyqaralyq sheshimderdiń oryndalýyn baǵalaý jónindegi ókilettikteri konstitýtsiialyq sot tóreliginiń qazirgi modeline sai. Bul halyqaralyq mindettemelerden bas tartý emes, memlekettiń konstitýtsiialyq biregeiligin qamtamasyz etý tetigi», – dedi ol.
Sóz sońynda Únzila Shapaq jalpy alǵanda jańa Konstitýtsiia jobasy BUU Jarǵysynyń qaǵidattary men Qazaqstannyń halyqaralyq mindettemeleri logikasynda ázirlengenin, bul demokratiialyq jáne quqyqtyq memlekettiń ornyqty damýyna berik quqyqtyq negiz qalyptastyratynyn aitty.
