فوتو: كونستيتۋتسييالىق سوت تەلەگرام ارناسىنان
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا كونستيتۋتسيياسىنىڭ جوباسى حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا تولىق سەيكەس كەلەدٸ جەنە دەموكراتييالىق ەرٸ قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ ورنىقتى دامۋىنا بەرٸك نەگٸز قالايدى. بۇل تۋرالى مەجٸلٸستەگٸ AMANAT پارتيياسى فراكتسيياسىنىڭ وتىرىسىندا سٶز سٶيلەگەن مەجٸلٸس دەپۋتاتى ٷنزيلا شاپاق مەلٸمدەدٸ.
ونىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنتتٸك رەفورمادان باستاۋ العان كونستيتۋتسييالىق ترانسفورماتسييا ەلدەگٸ قۇقىقتىق جاڭارۋدىڭ ەۆوليۋتسييالىق جولىن ايقىندادى. كونستيتۋتسييالىق ساباقتاستىق ساقتالا وتىرىپ, مەملەكەتتٸك باسقارۋ مودەلٸ قازٸرگٸ ساياسي جەنە ەلەۋمەتتٸك تالاپتارعا بەيٸمدەلدٸ, ال اتا زاڭ قوعامنىڭ سۇرانىسى مەن باسقارۋ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مٸندەتتەرٸنە ساي قايتا قارالدى.
ٷنزيلا شاپاق ٶز سٶزٸندە جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ حالىقارالىق دەموكراتييالىق ستاندارتتارعا سەيكەستٸگٸنە ەرەكشە توقتالدى. ول زاڭ شىعارۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ اشىقتىعى مەن جارييالىلىعى, قوعامنىڭ زاڭ جوبالارىن تالقىلاۋعا قاتىسۋى جەنە جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋمدى بەكٸتۋ ەقىۇ تالاپتارىنا, سونىڭ ٸشٸندە 1990 جىلعى كوپەنگاگەن قۇجاتى مەن 1991 جىلعى مەسكەۋ قۇجاتىنا, سونداي-اق ۆەنەتسييا كوميسسيياسىنىڭ قاعيداتتارىنا تولىق ساي كەلەتٸنٸن اتاپ ٶتتٸ.
«كونستيتۋتسييا جوباسىندا مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ بٸردەن-بٸر قاينار كٶزٸ ەرٸ ەگەمەندٸكتٸڭ يەسٸ قازاقستان حالقى ەكەنٸ تۋرالى نورما بەكٸتٸلۋٸ حالىق ەگەمەندٸگٸ قاعيداتىن تٸكەلەي كٶرسەتەدٸ جەنە بۇۇ جارعىسىنا, ادام قۇقىقتارىنىڭ جالپىعا بٸردەي دەكلاراتسيياسىنا, ازاماتتىق جەنە ساياسي قۇقىقتار تۋرالى حالىقارالىق پاكتكە تولىق سەيكەس كەلەدٸ», – دەدٸ دەپۋتات.
سونداي-اق ول كونستيتۋتسييا جوباسىنىڭ ادام قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنا قاتىستى مازمۇندىق بٶلٸگٸ ەمبەباپ حالىقارالىق اكتٸلەردٸ بارىنشا ەسكەرە وتىرىپ ەزٸرلەنگەنٸن اتاپ ٶتتٸ. قۇجاتتا ٶمٸر سٷرۋ قۇقىعى, جەكە باسىنىڭ قول سۇعىلماۋشىلىعى, دەربەس دەرەكتەردٸ قورعاۋ, زاڭسىز بوستاندىقتان ايىرۋعا تىيىم سالۋ جەنە سوت شەشٸمٸنسٸز ۇستاۋعا جول بەرمەۋ قاعيداتى بەكٸتٸلگەن. بۇل اتقارۋشى بيلٸكتٸڭ ەرٸكتٸ ٶكٸلەتتٸكتەرٸن ەدەۋٸر شەكتەپ, قۇقىق ٷستەمدٸگٸن كٷشەيتەدٸ.
تسيفرلاندىرۋ جاعدايىندا جەكە ٶمٸردٸ قورعاۋ مەسەلەسٸنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. ٷنزيلا شاپاقتىڭ ايتۋىنشا, حات-حابار قۇپيياسى, بانك قۇپيياسى جەنە تسيفرلىق كوممۋنيكاتسييالاردى قورعاۋعا قاتىستى نورمالار حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي جەنە ادام قۇقىقتارىنىڭ زاماناۋي دامۋىن كٶرسەتەدٸ.
دەپۋتات مەملەكەتتٸڭ زايىرلى سيپاتى, سۋديالاردىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸ, ادۆوكاتۋرا مەرتەبەسٸن نىعايتۋ جەنە سوت ٸسٸن جٷرگٸزۋ نىساندارىن كەڭەيتۋ تۋرالى ەرەجەلەردٸڭ حالىقارالىق تەجٸريبەدە قابىلدانعان ەدٸل سوت تالقىلاۋى ستاندارتتارىنا تولىق سەيكەس كەلەتٸنٸن دە اتاپ ٶتتٸ.
«كونستيتۋتسييالىق سوتتىڭ كونستيتۋتسييانىڭ ٷستەمدٸگٸن قورعاۋ جەنە حالىقارالىق شەشٸمدەردٸڭ ورىندالۋىن باعالاۋ جٶنٸندەگٸ ٶكٸلەتتٸكتەرٸ كونستيتۋتسييالىق سوت تٶرەلٸگٸنٸڭ قازٸرگٸ مودەلٸنە ساي. بۇل حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەردەن باس تارتۋ ەمەس, مەملەكەتتٸڭ كونستيتۋتسييالىق بٸرەگەيلٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ تەتٸگٸ», – دەدٸ ول.
سٶز سوڭىندا ٷنزيلا شاپاق جالپى العاندا جاڭا كونستيتۋتسييا جوباسى بۇۇ جارعىسىنىڭ قاعيداتتارى مەن قازاقستاننىڭ حالىقارالىق مٸندەتتەمەلەرٸ لوگيكاسىندا ەزٸرلەنگەنٸن, بۇل دەموكراتييالىق جەنە قۇقىقتىق مەملەكەتتٸڭ ورنىقتى دامۋىنا بەرٸك قۇقىقتىق نەگٸز قالىپتاستىراتىنىن ايتتى.
