Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Áliia Moldabekova qarasha aiyndaǵy valiýta naryǵy týraly aitty, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Onyń aitýynsha, AQSh-taǵy sailaý nátijesi jónindegi belgisizdikke bailanysty táýekelderdiń tómendeýi jáne Covid-19-ǵa qarsy vaktsina jetistikteri týraly habarlamalar ulttyq valiýtanyń nyǵaiýyna áser etti. Qarasha aiynda oń nátije qalyptasty. Sonymen qatar munai baǵasy ósti.
«Syrtqy naryqtaǵy, sol siiaqty ishki naryqtaǵy jalpy pozitivke bailanysty qarashada teńge baǵamynyń birqalypty nyǵaiýy boldy.
Qarashadaǵy basty jańalyq - birneshe farmatsevtikalyq kompaniianyń koronavirýsqa qarsy vaktsinany synaqtan sátti ótkizýi. 9 qarashada Pfizer jáne BioNTech kompaniialary ázirlegen koronavirýsqa qarsy áleýetti vaktsinanyń synaqtar kezinde 90%-dan astam tiimdilikti kórsetkeni týraly habarlamalar paida boldy. Keiinirek, 16 qarashada tiimdiligi 94,5% bolǵan Moderna kompaniiasynyń vaktsinasyn synaýdyń oń nátijeleri jariialandy. Vaktsinalardy paidalaný jáne kómirsýtekterge suranysty qalpyna keltirý boiynsha kútýler aiasynda munai baǵasy qarashanyń qorytyndysy boiynsha bir barrel úshin 37,5 dollardan 47,6 dollarǵa deiin nemese 27%-ǵa ósti», – deidi Áliia Moldabekova.
Munai baǵasynan jáne jahandyq naryqtardaǵy investorlardyń táýekel dárejesiniń jalpy artýynan basqa, salyq aptasy aidyń sońynda teńgeniń nyǵaiýyna qosymsha faktor boldy. Qarasha – salyq aiy, al eksporttaýshylar salyq tólemderi úshin shetel valiýtasyn iri kólemde satty.
Barlyq osy faktorlardyń jiyntyǵy qarashadaǵy teńgeniń serpinine oń áser etti. Nátijesinde bir aida teńge 432,64-ten 423,87-ge deiin nemese 2%-ǵa nyǵaidy.
«Shynynda da, qarashada kóptegen damýshy elderdiń valiýtalary pozitiv negizinde ósti. Braziliia realy 6,6%-ǵa, Meksika pesosy men Ońtústik Afrika randy 4,7%-ǵa nyǵaidy. Jalpy qozǵalyspen birge keibir valiýtaǵa jergilikti faktorlar da áser etti. Reseide – bul rýbl 3,7%-ǵa ósken salyq kezeńi. Túrkiiada Ortalyq bank pen Qarjy ministrligi basshylarynyń jumystan bosatylýy negizgi mólsherlemeniń 15% deńgeiine deiin 4,75 protsenttyq pýnktqa kóterilýi aiasynda liranyń 6,2%-ǵa nyǵaiýyna kedergi bolǵan joq. Jeltoqsannyń basynda bul úrdis jalǵasyp, teńge de qalys qalǵan joq, jeltoqsannyń basynan bastap baǵam bir dollar úshin 423,87 teńgeden 421,51 teńgege deiin nemese 0,6%-ǵa nyǵaidy. Negizgi sebep – munai naryǵyndaǵy oń serpin», – deidi Ulttyq bank ókili.
Jeltoqsanda munai naryǵyndaǵy «ralli» OPEK+ elderiniń munai óndirisin ulǵaitýdyń qalypty qarqyny týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizýine bailanysty jalǵasty. 2021 jyldyń qańtarynan bastap óndirýdi ulǵaitý buǵan deiin josparlanǵan kólemniń tórtten biri táýligine 500 myń barreldi quraidy, buny álemdik naryqtar oń qabyldady. 4 jeltoqsanda munaidyń baǵasy 2020 jyldyń naýryzynan beri alǵash ret bir barrel úshin $49 dollardan asty.
Sonymen qatar, ol qarasha valiýta naryǵy úshin syrtqy jáne ishki faktorlarǵa qolaily bolǵanyn jetkizdi.
«Joǵaryda atap ótkenimdei, shetel valiýtasyn usynýdyń ulǵaiýy eksporttaýshylardyń salyq tólemderine maýsymdyq satýlarymen qamtamasyz etildi. Ulttyq qordan satýlar, sondai-aq kvazimemlekettik sektor sýbektileriniń $ 244 mln dollarǵa valiýtalyq túsimdi satýy ulttyq valiýtaǵa qosymsha qoldaý kórsetti», – deidi Áliia Moldabekova.
