Keýdesine nan pise bastaǵan stýdentine jýrfaktyń dekany Temirbek Qojakeev: "Tolmaǵan Tolstoi, bolmaǵan Balzak!" - dep, búkil kýrstyń aldynda jekitin edi. Onysy - birer óleńi nemese áldebir maqalasy gazetke shyǵyp, tanaýyn tańqita bastaǵan stýdentti "táýbásine túsirip" qoiýdyń amaly edi. Ras, osydan keiin professordyń sózi fakýltet ishinde "perepostqa" ketip, álgi "tolstoi-balzak" mystai bolatyn.
Tóreǵali da sol siiaqty "tolmaǵan Toqtar, bolmaǵan Besbaevtyń" kebin kigen keýdeli "naýbaishy" bolǵan-aý, sirá?! Jelide jeldei esip júrgen jazbalar men beinesiýjettiń álpeti sondai oiǵa jeteleidi. Ábúiir bolǵanda, Tóreshti qorǵashtaǵan jandármen jurtshylyq ta bar eken...
Biraq, qalai bolǵanda da, Tóreǵalidyń aqsaqaldy kontsertten qýyp shyǵýǵa qaqysy joq edi. Áldebir narazylyǵyn bildirgen ol kisiniń jasy men basy tipten bólek áńgime. Eń bastysy - ol aqsaqal - tutynýshy: qaltasynan aqsha tólep, kontsertke bilet alǵan adam. Tóreǵali ol adamnyń zaldan shyǵýyn talap etetindei, ony týǵan kúnine nemese qudalyǵyna shaqyrǵan joq. Ol - qoǵamdaǵy qyzmet túrin tutynýshy: shashtarazǵa, monshaǵa, tipti aqyly ájethanaǵa aqshasyn tólep baratyn adam siiaqty tutynýshy.
Al "tutynýshy talaby árdaiym durys" (pokýpatel - vsegda prav) degen jazylmaǵan qaǵida bar. Osy turǵydan kelgende, tutynýshy sotqa júginýge qaqyly ("Tutynýshy talaby týraly" QR Zańynyń negizinde). Kópshiliktiń kózinshe kontsertten qýylǵan, odan soń internet arqyly abyroiy tógilgen aqsaqaldyń "qulaǵyna - altyn syrǵa"...
Al bul skandaldyń moraldyq jaǵyna keler bolsaq, "besikten beli shyqpaǵan balany" áýeksitken kim eken? Qazaqtyń myńdaǵan jyldyq tarihynan taǵlym alyp, oń men sol túisigin túgendep bolmaǵan "boqmuryndy" ulardai shýlap, "uly dala balasy" etken kim? Qazaq radiosynyń qaptaǵan tilek aitý baǵdarlamalarynan Tóreǵalidyń ánin tyńdamasa, ishken asy boiyna batpaityn kimder edi?
Iá, kim ekenin ishtei sezip, dymyńyz quryp otyr, á?! Qazaqty sonaý Sopotqa áigilegen Roza - kim, bul - kim? Dimashty aitpai-aq qoialyq... Toi ánderimen tairańdaǵan Tóresh pe, tairańdatqan basqa ma?
...Osy oraida arda arýaq Ózbekáli Jánibekov aǵam esime túsedi. 1980-shi jyldardyń basy. Óz-aǵańnyń QazSSR mádeniet ministriginde álde orynbasar, álde ministr bolyp júrgen kezi (naqty esimde joq). Birde sol jyldary "Arlekinomen" álemge aty shyqqan Alla Pýgachevanyń Almatydaǵy Lenin atyndaǵy saraida (qazirgi Respýblika saraiy), umytpasam, eki kontserti bir kúnde ótti. Ekinshi kontserttiń sońyna taman kórermenderdiń "bis-bis" qoshameti sharshatqan Alla Pýgachevanyń sahna syrtyndaǵy akýstikalyq mikrofonnyń qosýly turǵanyn ańdamai: "Oh, kak nadoeli mne eti barany!" degen sózi estiledi. (Dál osy týraly shaǵyn maqalany "Vecherniaia Alma-Ata" gazetiniń tigindisinen taýyp alýǵa bolady). Zaldyń aldyńǵy jaǵy gý etip baryp, bir basylady. Biraq grýzin men armianǵa qaraǵanda "tolerantty" qazaq kontsertti sońyna deiin tyńdap qaitady.
Erteńinde (álde sol túni) bir "baran" Pýgachihanyń ol sózin ministrlikke jetkizedi. Ózaǵań QazTV-dan (álde Qazradiodan) kontserttiń jazbasyn aldyryp, Allanyń aitqan sózinen qulaǵdar bolady.
Mine, sol kúnnen bastap, Allanyń Qazaqstanǵa kontsertpen kelý joly jabylady. Erteńinde SSSR Mádeniet Ministrligi men KPSS Ortalyq Komitetiniń mádeniet bólimi bul jaǵdaidan habardar bolady.
Sodan 1991-shi jylǵa deiin - Ózbekáli Jánibekov TsK-nyń hatshylyǵynan pensiiaǵa ketkenge deiin, Alla Qazaqstanǵa attap basa almady. Soiýzkontsert" birlestiginiń Qazaqstanǵa gastroldik baǵdarlamasynan Pýgacheva syzylyp tastalyp otyrdy. Syzyp tastaityn - baǵdarlamaǵa kelisim beretin QazSSR mádenietmini. Al syzyp tastaýdy qyzmetten ketkeninshe talap etken - Ózbekáli Jánibekov.
"Ultqa qyzmet qylý - minezden". Álihan Bókeihan.
Ermurat Bapidiń feisbýktaǵy jazbasynan
