Foto: ashyq derekkóz
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boiynsha elimizde energetika salasyn damytý sharalary júzege asyrylyp keledi, dep habarlaidy Ult.kz.
Atalǵan tapsyrmany oryndaý aiasynda 2024-2025 jyldardaǵy kúzgi-qysqy kezeń aiaqtaldy, sondai-aq infraqurylymdy aýqymdy jańartýǵa jáne «jasyl» energetikany damytýǵa daiyndyq jumystary bastaldy.
Kúzgi-qysqy maýsymnyń jylýmen qamtýda irkilistersiz ótýi Úkimet qabyldaǵan sharalar tiimdiligin kórsetti. Aýqymdy daiyndyq jumystary júrgizildi: 10 energiia blogyna, 55 qazandyqqa jáne 45 týrbinaǵa kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi, bul JEO men jylý jelilerindegi joǵary tozýdy azaitý úderisin bastaýǵa múmkindik berdi.
Qabyldanǵan sharalar elektr stansalaryndaǵy tehnologiialyq buzýshylyqtar sanyn 27%-ǵa (1070-ten 782-ke deiin), al temperatýralyq kesteni saqtamaý jaǵdailaryn 67%-ǵa (215-ten 65-ke deiin) tómendetýge múmkindik berdi.
Mańyzdy jetistik retinde 12 JEO jaǵdaiynyń jaqsarýyn atap ótýge bolady: onyń 9-y «qyzyl» aimaqtan «sary» aimaqqa, al 3-ýi «sary» aimaqtan «jasyl» aimaqqa ótti. Nátijesinde, «qyzyl» aimaqta 10 JEO (buryn 19), «sary» aimaqta 17 JEO (buryn 11), «jasyl» aimaqta 10 JEO (buryn 7) qaldy. Kórsetkishterin jaqsartqandar qatarynda Ekibastuz, Óskemen, Jezqazǵan, Balqash, Atyraý, Ridder, Kentaý jáne basqa da stansalar bar. Airyqsha nazar «MAEK» JShS, Aqtaý jylý jelilerine jáne Stepnogorsk, Temirtaý JEO jumysyna aýdaryldy.
2024 jyly Ekibastuz 1-GRES-ti qalpyna keltirgen blogyn (500 MVt), Atyraý JEO jańa týrbinasyn (65 MVt) jáne Jezqazǵandaǵy (+43 MVt) jańartylǵan qazandyqty qosa alǵanda, 771 MVt jańa qýat engizildi. Sondai-aq jalpy qýaty 163,35 Mvt bolatyn jańartylatyn energiia kózderi boiynsha jobalar iske qosyldy.
Energetika ministrligi elektr energiiasy úshin shekti tarifterdi qaita qarady, elektr qýaty naryǵyndaǵy shekti tarif arttyryldy, qaitarylatyn investitsiialardyń jyldyq limiti ulǵaityldy. 2024 jyly qabyldanǵan sharalar jóndeý jumystaryn qarjylandyrýdy byltyrǵy deńgeimen salystyrǵanda 44%-ǵa ulǵaityp, 327 mlrd teńgege jetkizýge múmkindik berdi.
Sonymen qatar kelesi jylytý maýsymyna daiyndyq jumystary bastalyp ketti. Atalǵan jumystar aiasynda 10 energetikalyq blok, 63 qazandyq jáne 39 týrbinany jóndeý jumystary josparlanǵan, keibir jumystar qazirdiń ózinde júrip jatyr. Ortalyqtandyrylǵan jylýmen qamtý aimaǵyndaǵy 66 jylý ortalyǵynda 53 qazandyqty jóndeý jáne rekonstrýktsiialaý jumystary josparlanǵan.
Kún jylynǵan soń 17 myń shaqyrym elektr jelisi men 323 shaqyrym jylý qubyryn jańartý jumystary bastalady.
Ulttyq energetikany jańǵyrtý ulttyq jobasy aiasynda jalpy biýdjeti 4 trln teńge bolatyn 77,5 myń shaqyrym elektr jelileri men 1,6 myń shaqyrym jylý jelileri jańartylady. 2029 jylǵa deiin bul elektr jelileriniń tozýyn 45%-ǵa, jylý jelileriniń tozýyn 42%-ǵa tómendetýge múmkindik beredi. Generatsiia salasynda 7,3 GVt jańa qýat engizý, onyń ishinde qoldanystaǵy stansalardy jańartý jáne jańa stansalar salý josparlanýda. 2029 jylǵa deiin 29 jobany aiaqtaý josparlanǵan, bul elektr stansalarynyń ortasha tozýyn 40%-ǵa deiin tómendetýge múmkindik beredi.
Jańartylatyn energiia kózderin damytý da basym baǵyt bolyp qala beredi: 2024 jyly 153 nysan 7,58 mlrd kVt·saǵ nemese jalpy óndiristiń 6,43%-y óndirdi. 8 jańa stansa (163,35 MVt) iske qosyldy, al 2025 jyldyń sońyna deiin taǵy 9 JEK jobasy (455,5 MVt) iske qosylady. Qazirdiń ózinde biylǵy jyldyń aqpan aiynda Qaraǵandy oblysynda «Giperboreia» JShS-men qýaty 50 MVt jel elektr stansasy iske qosyldy.
