Qazaqstannyń ózge qalasyna ýaqytsha turý úshin barǵan kez kelgen qazaqstandyq mindetti túrde sol jerde tirkelýi kerek. Bul talapty oryndamaǵan azamat 16 myń teńgeden 30 myń teńgege deiingi aralyqta aiyp tóleidi. Búgin Astanada QR IIM Kóshi-qon politsiiasy departamenti basshysynyń orynbasary Galina Sársenova jańa zańnyń negizgi normalaryn túsindirdi. Onyń aitýynsha, turǵan jeri boiynsha tirkelý adamdardyń erkin júrip-turýyna kedergi jasamaidy, ol – álemdik tájiribede bar nárse.
Galina Sársenova aitqandai, ýaqytsha turatyn jerde tirkelý Qazaqstanda buǵan deiin de talap etiletin. Tek ol buryn Úkimet qaýlysynda kórsetilgen bolsa, endi zańdyq turǵyda bekitildi. Al tirkeýsiz turý merzimi 3 aidan 1 aiǵa qysqardy.
Qandai qujattar kerek?
Tirkelýge buryn 8 túrli qujat jáne eki sótke ýaqyt qajet bolsa, endi ol sharýa aitarlyqtai jeńildedi – bar bolǵany 4-5 qujat jáne 10-20 minýt ýaqyt kerek. Alaida, tirkelýshi ózi bolýy mindetti. Tirkelý úshin búgingi kúni mynadai qujattar talap etiledi:
- Úi iesiniń kelisimi;
- Úi iesiniń jeke kýáligi;
- Tirkelýshiniń jeke kýáligi;
- Tirkelý úshin 227 teńge tólegeni týraly túbirtek.
Sonymen qatar tirkeletin úi iesiniń ózi nemese notariýs kýálandyrǵan senimhaty qajet. Jańa málimetter jeke kýáliktiń chipyna engiziledi jáne birden jeke tulǵalardyń memlekettik málimetter bazasyna túsedi.
Tirkelýshiniń jáne úi iesiniń elektrondy sandyq qoly bolǵan jaǵdaida ol arqyly azamatty elektrondy úkimet portalynda arqyly tirkeýge bolady.
Basqa qalaǵa uzaq ýaqytqa emdelýge nemese, aýrýhanaǵa jatý úshin barǵan azamattar da sol jerde tirkelýi tiis. Al basqa qalada jumys isteitin, biraq qonaqúide turatyn adamdar qonaqúide tirkelýine bolady.
Naqty turǵylyqty orny boiynsha tirkelýge múmkindik bolmaǵan jaǵdaida jumys orny nemese oqý orny boiynsha tirkelýge bolady.
Bir páterde qansha adamdy tirkeýge qoiýǵa bolady?
Sanitarlyq talaptar boiynsha, páterde ár tirkelýshiniń keminde 15 sharshy metr turǵyn jeri bolýy kerek. Ázirge bul norma Almatyda engizilgen. Bolashaqta eldiń barlyq aimaqtarynda osyndai talaptar qabyldanatyn bolady. Tirkelgen ár adamǵa páterden qanshalyq turǵyn oryn berilý kerektigi ár aimaqta ártúrli bolýy múmkin. Mysaly, Almatyda 60 sharshy metrlik eki bólmeli páterde tórt adamnan artyq tirkeýge alýǵa bolmaidy.
«Sybailastyq máselesi mańyzdy suraq. Bizdiń qatarymyzda qoly taza emes adamdar bolýy múmkin. Biraq qaita-qaita para bergenshe, bir ret 200 teńge tólep tirkelgen tiimdi. Nemese sybailastyqqa jol bermeý úshin úide internet arqyly tirkelýge bolady» dedi Sərsenova hanym. Ol úshin joǵaryda aitylǵan elektrondy sandyq qol qajet.
Aiyppuldar qandai?
Endi zań talaptary buzylǵan jaǵdaida salynatyn aiyppuldar týraly. Ýaqytsha turyp jatqan jerinde bir aidan asa ýaqyt tirkeýsiz turǵany úshin 7 AEK, iaǵni 16 myń teńge aiyppul salynady. Ekinshi tekserý kezinde zańbuzýshylyq anyqtalsa, aiyppul 13 AEK, iaǵni 29 500 teńge bolady.
Pátershilerdi tirkeýge qoimaǵan páter ieleri 10 AEK, iaǵni 22 600 teńge aiyppul tóleidi. Olar jeke tulǵa emes, shaǵyn kásipkerlik firmasy bolsa aiyppul kólemi 15 AEK nemese 34 000 teńge, al iri kásipkerlik sýbektileri bolsa – 50 AEK kórsetkish, iaǵni 113 500 teńge.
Zań kúshine engenmen, aiyppul salý áli de kóptegen qujattardyń qabyldanýyn talap etedi. Sondyqtan ýaqytsha tirkeýsiz azamattardy anyqtaý isi 2017 jyldyń 1 aqpanynda, al aiyppul salý 7 aqpanda bastalady.
Erjan Ábdiraman, "Egemen Qazaqstan" gazeti
.jpeg)