Qazaqstan Úkimeti pandemiia kezinde el ekonomikasy men azamattardyń ál-aýqatyn qoldaý boiynsha birqatar sharalardy qabyldady.
2020 jyly Qazaqstan ekonomikasy qos soqqyny bastan ótkerdi. Birinshisi - munai baǵasynyń kúrt tómendeýi jáne óndiris kóleminiń azaiýy, ekinshisi - koronavirýs pandemiiasynyń saldarynan lokdaýnnyń engizilýine bailanysty boldy.
Qazaqstan, álemniń barlyq basqa elderi siiaqty, pandemiiadan bolatyn jaǵymsyz saldar aiasynda iskerlik belsendiliktiń tómendeýin bastan keshirdi. Eń kóp zardapty qyzmet kórsetý salasy shekti, onda 6 aida tómendeý 5,6%-dy qurady.
QR Prezidentiniń tapsyrmasy boiynsha Úkimet pandemiia kezinde eldegi áleýmettik-ekonomikalyq turaqtylyq pen jumyspen qamtýdy qoldaýǵa baǵyttalǵan daǵdarysqa qarsy sharalardy ázirledi. Jergilikti deńgeide salyqtyq preferentsiialar men qoldaýdy eseptemegende, daǵdarysqa qarsy sharalardyń jalpy paketi 5,9 trln teńgeni quraidy, onyń 3,4 trln teńgesi – respýblikalyq biýdjet esebinen, 2,5 trln teńgesi – biýdjetten tys qarajat esebinen.
Jumyspen qamtýdyń Jol kartasyn qarjylandyrýǵa 1 trln teńge qarastyrylǵan, onyń ishinde RB qarajaty esebinen – 300 mlrd teńge, biýdjetten tys qarajat esebinen – 700 mlrd teńge. Bul qarajat óńirlerge infraqurylymdyq jobalardy iske asyrýǵa jáne 250 myń jumys ornyn qurýǵa múmkindik berdi.
Bizneske biýdjetten tys qarajattyń 1 trln teńgesi qarastyrylǵan «qarapaiym zattar ekonomikasy» baǵdarlamasy boiynsha jeńildetilgen nesie alý múmkindigi berildi.
Memleket qosymsha 15 mln sharshy metr turǵyn úi salý úshin 390 mlrd teńge (biýdjetten tys qarajat) bóldi.
RB salyq kiristeriniń shyǵynyn óteýge jáne memlekettiń barlyq áleýmettik mindettemelerin oryndaýǵa 1,7 trln teńge bólindi.
Ekonomikanyń zardap shekken sektorlarynda ShOB jáne iri biznes úshin eńbekaqy tóleý qory boiynsha salyqtar men alymdardy tóleýden bosatýdy usynýǵa bailanysty shaǵyn biznestiń shyǵyndaryn óteýge 237 mlrd teńge kózdelgen.
Sondai-aq, memleket áleýmettik tólemderdi (zeinetaqy, járdemaqy, ataýly áleýmettik kómek) 10% - ǵa deiin qosymsha indeksteýdi, shákirtaqylardy arttyrýdy jáne jalpy somasy 313 mlrd teńgege kommýnaldyq qyzmetterdi tóleý boiynsha halyqtyń tólemderin óteýdi júzege asyrdy.
700 myńǵa jýyq kásipker 1 trln teńgege jýyq somaǵa biýdjetke tóleýden bosatyldy. 2020 jyldyń 1 maýsymyna deiin ShOB sýbektileri úshin barlyq salyqtar men áleýmettik tólemderdi tóleýdi keiinge qaldyrý engizildi. Ekonomikanyń eń osal sektorlarynda jyl sońyna deiin múlik salyǵynyń mólsherlemesi nóldenedi. Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerler boiynsha aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshiler úshin jyl sońyna deiin jer salyǵynyń mólsherlemesi nólge deiin tómendetildi. Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵy salasynda import kezinde esepke alý ádisimen QQS tóleý múmkindigi berilgen, bul naqty bosatýdy bildiredi. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary úshin QQS stavkasy 2020 jylǵy 1 qazanǵa deiin 12%-dan 8%-ǵa deiin tómendetildi.
Ekonomikanyń neǵurlym zardap shekken 29 sektorynda 2020 jylǵy 1 qazanǵa deiin eńbekaqy tóleý qorynan salyqtar men áleýmettik tólemder boiynsha nóldik mólsherlemeler belgilengen. Bul jeke tabys salyǵy jáne qyzmetkerdiń mindetti zeinetaqy jarnalary, áleýmettik salyq jáne áleýmettik aýdarymdar, mindetti meditsinalyq saqtandyrýǵa jarnalar men aýdarymdar.
Mamyr aiynda 4,5 mln qazaqstandyq tótenshe jaǵdai kezinde tabysynan aiyrylýyna bailanysty Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan «42 500 teńge» tólemin aldy. Tamyz aiynda karantin engizilýine bailanysty 2,5 mln qazaqstandyq 42500 teńge kóleminde áleýmettik tólem aldy.
Qazaqstannyń Ulttyq qory «daǵdarysqa qarsy birqatar mańyzdy sharalardy iske asyrýǵa múmkindik bere otyryp, qaýipsizdik jastyǵy retinde jumys istedi». TJ kezeńinde Ulttyq qordan transfert mólsheri 4,7 trln teńgege deiin ulǵaityldy. 2020 jyldyń naýryz aiynyń basynda Ulttyq qorda 27 trln teńge jinaqtalǵan.
Búginde 2020 jyldyń sońyna deiin Ekonomikalyq ósimdi qalpyna keltirý boiynsha keshendi jospar iske asyrylýda. Ol 10 baǵyt boiynsha qarjylyq jáne qarjylyq emes sharalardy qarastyrady. Olar: óńdeý ónerkásibi, taý-ken metallýrgiiasy jáne agroónerkásip kesheni, qurylys salasy, azamattyq aviatsiia, logistika, týrizm, ShOB jáne qyzmet kórsetý sektory, sondai-aq áleýmettik sala. Árbir sala boiynsha ózekti máselelerdi jedel sheshý sharalary iske asyrylýda. Keshendi jospardy iske asyrý úshin salyqtyq yntalandyrýdy qamtityn zańnamaǵa túzetýlerdiń shuǵyl toptamasy qabyldandy.
