QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrliginiń
Memleket basshysynyń dini sipattaǵy syrtqy atribýtikaǵa
zańmen tyiym salýdy qarastyrý tapsyrmasy jelisinde
osy máselege qatysty ustanymy
Sońǵy ýaqytta Qazaqstan qoǵamyn óz halqynyń rýhani dástúri men islam dininiń shynaiy mánin tanymai jatyp, ózderin islam bilgirleri retinde kórsetip, týǵan-týystary men ata-analaryna din úiretkisi keletin jastardyń kórinis bere bastaýy alańdatyp otyr. Olardyń keibireýleri sheteldik ýaǵyzshylardyń aqyl-keńesterine kózsiz erip, halqymyzǵa tán emes dini dástúrlerge boi ura bastaýda.
Mundai azamattar negizinen dindarlyqtyń syrtqy sipatyna (atribýtikasyna) basa kóńil aýdarady. Bei-bereket saqal ósirgen jigitter men ózderin qara jamylǵymen tumshalap alatyn qyzdar, shyn máninde, halqymyzdyń san ǵasyrlyq dástúrli qundylyqtaryna jáne ózderi ómir súrip otyrǵan zamanaýi qoǵamǵa ses kórsetkisi keledi.
Olar dindarlyqtyń syrtqy sipatyn qoldaný arqyly qoǵamdaǵy kóńil-kúige selkeý túsirip, ózderiniń islam dinine qatysty qate túsinikterin basqalarǵa tańǵysy keledi. Bul, óz kezeginde, qoǵamymyzdyń dindar bóliginde qalyptasqan dástúrli qundylyqtardyń shaiylýyna alyp kelýde.
Olar dindi shyn nietimen qabyldaǵan ár halyqtyń óz dástúrlerin ustanýyn islam dini qoldaitynyn túsingisi kelmeidi.
Mundai adamdar ózderiniń birbetkei fanatizminde keide tym shetke shyǵyp, radikaldyq qadamdarǵa barady. Máselen, sońǵy jyldary elimizde teraktiler jasaǵan terroristik toptardyń barlyǵy derligin osyndai tym shetkeri fýndamentalistik kózqarastaǵy jastar quraǵan.
Sondyqtan búgingi kúnde destrýktivti dini aǵymdardyń ustanýshylaryna tán syrtqy atribýttardy jariia kórsetýge, sonymen qatar adamnyń bet-júzin tolyqtai nemese ishinara jaýyp turatyn kiim túrlerin zańnamalyq tosqaýyl nemese shekteý qoiý múmkindigi qarastyrylýda.
QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministri N.B. Ermekbaev QR Parlamenti Májilisiniń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń a.j. 19 mamyrda Aqtóbe qalasynda ótken kóshpeli otyrysynda sóilegen sózinde qara jamylǵyǵa tyiym salý máselesi oramal men hijabqa qatysty emes ekendigin aityp ketken bolatyn. Tyiym salý nemese shekteý adamnyń bet-júzin anyqtaýǵa múmkindik bermeitin kiim túrlerine (nikab, chadra, paranjy, kózi ǵana kórinip turatyn bas kiim) ǵana qatysty bolady.
Ministr óz sózinde «Memleket basshysy QMDB ókilderimen bolǵan kezdesýde ózderiniń júris-turysy men syrtqy túrimen qoǵamǵa jik túsiretin adamdardy aiyptaǵan bolatyn. Atap aitqanda, kezdesýde belgili bir dini aǵymdardyń ustanýshylary ekendigin jáne dini kózqarastaryn jariia kórsetý maqsatynda qoǵamǵa ashyq túrde jik túsirýge jol bermeý kerektigi týraly aityldy», - dep atap ótti.
Ministr memleket barlyq azamattardyń múddeleri men quqyqtaryn qorǵaýǵa mindetti ekenin, onyń ishinde syrtqy dindarlyqty bildiretin jamylǵynyń arǵy betinde qoǵamǵa qaýip tóndiretin adamnyń turmaǵanyna senimdi bolǵysy keletin jáne odan qorǵanǵysy keletin adamdardyń múddeler men quqyqtaryn qorǵaýǵa mindetti ekenine nazar aýdardy.
Osy rette bolashaqta qabyldanýy múmkin shekteýler men tyiymdar kez-kelgen konfessiianyń dini qyzmetkerlerine, shetel azamattaryna (eger qoǵamdyq qaýipsizdikke qater tóndirmeitin jaǵdaida) jáne adamnyń bet-júzin jasyratyn kiimdi meditsinalyq sebeppen kietin adamdarǵa nemese qyzmettik qajettilikpen bailanysty jaǵdailarǵa taralmaityn bolady.
Eger adamnyń saqaly óziniń syrtqy túrimen jurtshylyqtyń keleńsiz pikirin týdyrmaisa, destrýktivti aǵymdardyń ustanýshysynyń belgisi bolyp tabylmasa saqal qoiýǵa tyiym salynbaityn bolady. Bul jaǵdaida máseleni adamnyń basqa da syrtqy atribýttarymen birge keshendi túrde qarastyrý qajet.
Elimizdiń Konstitýtsiiasy men zańdary árbir adamǵa senim bostandyǵyn beredi jáne dini senimderinen táýelsiz teńquqyqtylyqty kepildendiredi.
Qazirgi kúnde dini sipattaǵy syrtqy atribýtikaǵa zańmen tyiym salýdyń naqty sharalary týraly aitý áli erte. Bul jerdegi másele elimizdiń damýynyń zaiyrly qaǵidattary men dástúrli mádenietimizden bas tartýǵa ashyq túrde shaqyratyn jáne osy rette dini sipattaǵy syrtqy atribýttardy qoǵamnan bólip kórsetetin qural retinde paidalanatyn dástúrli emes dini aǵymdardyń áreketterine tosqaýyl qoiýmen bailanysty.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi basqa da múddeli memlekettik organdarmen birlesip dini sipattaǵy syrtqy atribýtikaǵa zańnamalyq shekteý qoiý boiynsha elimizdiń zańnamalyq bazasyn, halyqaralyq tájiribeni jáne qoǵamdyq pikirdi muqiiat zerdeleý nátijesinde máseleniń ońtaily sheshimin tabatyn bolady.
Bizdi ilgeride ótken ata-babalarymyz shynaiy musylman kiimimen nemese syrtqy kelbetimen emes, óziniń ishki senimimen, imanynyń kúshtiligimen, ómir súrip otyrǵan ortasyna degen meiirimdilimen jáne saliqaly aqyl-oiymen erekshelenedi dep úiretken. Islam dininiń jaǵymdy tusy – bul jergilikti dástúr men mádenietke tolerantty qaraýy, olardan nár alýy.
Biz búgingi kúnde sanamyzdy jańǵyrtýǵa, tól tarihymyz ben rýhani bailymyzdy saqtaýǵa jáne baiyta túsýge bet túzedik. Patriotizm, otanǵa degen súiispenshilik, el ishindegi turaqtylyq – bizdiń bolashaǵymyz. Tez ózgerip otyrǵan jahandaný dáýirinde Qazaqstan óziniń ulttyq qundylyqtaryn, mádenieti men dástúrlerin saqtap qalýy tiis – óitkeni ol bizdiń damýymyzdyń jáne ekonomikalyq órkendeýimizdiń kepili.
Ýaqyt dindi durys túsiný men ustaný úshin soǵan sáikes keletin dini mádeniet pen dástúrdiń kerek ekenin tóreshi retinde kórsetip otyr. Dini dogmalardy oi eleginen ótkizbei naqpa-naq túsiný jáne qoldaný óte qaýipti.
Ult portaly
