قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸنٸڭ
مەملەكەت باسشىسىنىڭ دٸني سيپاتتاعى سىرتقى اتريبۋتيكاعا
زاڭمەن تىيىم سالۋدى قاراستىرۋ تاپسىرماسى جەلٸسٸندە
وسى مەسەلەگە قاتىستى ۇستانىمى
سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستان قوعامىن ٶز حالقىنىڭ رۋحاني دەستٷرٸ مەن يسلام دٸنٸنٸڭ شىنايى مەنٸن تانىماي جاتىپ, ٶزدەرٸن يسلام بٸلگٸرلەرٸ رەتٸندە كٶرسەتٸپ, تۋعان-تۋىستارى مەن اتا-انالارىنا دٸن ٷيرەتكٸسٸ كەلەتٸن جاستاردىڭ كٶرٸنٸس بەرە باستاۋى الاڭداتىپ وتىر. ولاردىڭ كەيبٸرەۋلەرٸ شەتەلدٸك ۋاعىزشىلاردىڭ اقىل-كەڭەستەرٸنە كٶزسٸز ەرٸپ, حالقىمىزعا تەن ەمەس دٸني دەستٷرلەرگە بوي ۇرا باستاۋدا.
مۇنداي ازاماتتار نەگٸزٸنەن دٸندارلىقتىڭ سىرتقى سيپاتىنا (اتريبۋتيكاسىنا) باسا كٶڭٸل اۋدارادى. بەي-بەرەكەت ساقال ٶسٸرگەن جٸگٸتتەر مەن ٶزدەرٸن قارا جامىلعىمەن تۇمشالاپ الاتىن قىزدار, شىن مەنٸندە, حالقىمىزدىڭ سان عاسىرلىق دەستٷرلٸ قۇندىلىقتارىنا جەنە ٶزدەرٸ ٶمٸر سٷرٸپ وتىرعان زاماناۋي قوعامعا سەس كٶرسەتكٸسٸ كەلەدٸ.
ولار دٸندارلىقتىڭ سىرتقى سيپاتىن قولدانۋ ارقىلى قوعامداعى كٶڭٸل-كٷيگە سەلكەۋ تٷسٸرٸپ, ٶزدەرٸنٸڭ يسلام دٸنٸنە قاتىستى قاتە تٷسٸنٸكتەرٸن باسقالارعا تاڭعىسى كەلەدٸ. بۇل, ٶز كەزەگٸندە, قوعامىمىزدىڭ دٸندار بٶلٸگٸندە قالىپتاسقان دەستٷرلٸ قۇندىلىقتاردىڭ شايىلۋىنا الىپ كەلۋدە.
ولار دٸندٸ شىن نيەتٸمەن قابىلداعان ەر حالىقتىڭ ٶز دەستٷرلەرٸن ۇستانۋىن يسلام دٸنٸ قولدايتىنىن تٷسٸنگٸسٸ كەلمەيدٸ.
مۇنداي ادامدار ٶزدەرٸنٸڭ بٸربەتكەي فاناتيزمٸندە كەيدە تىم شەتكە شىعىپ, راديكالدىق قادامدارعا بارادى. مەسەلەن, سوڭعى جىلدارى ەلٸمٸزدە تەراكتٸلەر جاساعان تەرروريستٸك توپتاردىڭ بارلىعى دەرلٸگٸن وسىنداي تىم شەتكەرٸ فۋندامەنتاليستٸك كٶزقاراستاعى جاستار قۇراعان.
سوندىقتان بٷگٸنگٸ كٷندە دەسترۋكتيۆتٸ دٸني اعىمداردىڭ ۇستانۋشىلارىنا تەن سىرتقى اتريبۋتتاردى جارييا كٶرسەتۋگە, سونىمەن قاتار ادامنىڭ بەت-جٷزٸن تولىقتاي نەمەسە ٸشٸنارا جاۋىپ تۇراتىن كيٸم تٷرلەرٸن زاڭنامالىق توسقاۋىل نەمەسە شەكتەۋ قويۋ مٷمكٸندٸگٸ قاراستىرىلۋدا.
قر دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترٸ ن.ب. ەرمەكباەۆ قر پارلامەنتٸ مەجٸلٸسٸنٸڭ حالىقارالىق ٸستەر, قورعانىس جەنە قاۋٸپسٸزدٸك كوميتەتٸنٸڭ ا.ج. 19 مامىردا اقتٶبە قالاسىندا ٶتكەن كٶشپەلٸ وتىرىسىندا سٶيلەگەن سٶزٸندە قارا جامىلعىعا تىيىم سالۋ مەسەلەسٸ ورامال مەن حيجابقا قاتىستى ەمەس ەكەندٸگٸن ايتىپ كەتكەن بولاتىن. تىيىم سالۋ نەمەسە شەكتەۋ ادامنىڭ بەت-جٷزٸن انىقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيتٸن كيٸم تٷرلەرٸنە (نيكاب, چادرا, پارانجى, كٶزٸ عانا كٶرٸنٸپ تۇراتىن باس كيٸم) عانا قاتىستى بولادى.
مينيستر ٶز سٶزٸندە «مەملەكەت باسشىسى قمدب ٶكٸلدەرٸمەن بولعان كەزدەسۋدە ٶزدەرٸنٸڭ جٷرٸس-تۇرىسى مەن سىرتقى تٷرٸمەن قوعامعا جٸك تٷسٸرەتٸن ادامداردى ايىپتاعان بولاتىن. اتاپ ايتقاندا, كەزدەسۋدە بەلگٸلٸ بٸر دٸني اعىمداردىڭ ۇستانۋشىلارى ەكەندٸگٸن جەنە دٸني كٶزقاراستارىن جارييا كٶرسەتۋ ماقساتىندا قوعامعا اشىق تٷردە جٸك تٷسٸرۋگە جول بەرمەۋ كەرەكتٸگٸ تۋرالى ايتىلدى», - دەپ اتاپ ٶتتٸ.
مينيستر مەملەكەت بارلىق ازاماتتاردىڭ مٷددەلەرٸ مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا مٸندەتتٸ ەكەنٸن, ونىڭ ٸشٸندە سىرتقى دٸندارلىقتى بٸلدٸرەتٸن جامىلعىنىڭ ارعى بەتٸندە قوعامعا قاۋٸپ تٶندٸرەتٸن ادامنىڭ تۇرماعانىنا سەنٸمدٸ بولعىسى كەلەتٸن جەنە ودان قورعانعىسى كەلەتٸن ادامداردىڭ مٷددەلەر مەن قۇقىقتارىن قورعاۋعا مٸندەتتٸ ەكەنٸنە نازار اۋداردى.
وسى رەتتە بولاشاقتا قابىلدانۋى مٷمكٸن شەكتەۋلەر مەن تىيىمدار كەز-كەلگەن كونفەسسييانىڭ دٸني قىزمەتكەرلەرٸنە, شەتەل ازاماتتارىنا (ەگەر قوعامدىق قاۋٸپسٸزدٸككە قاتەر تٶندٸرمەيتٸن جاعدايدا) جەنە ادامنىڭ بەت-جٷزٸن جاسىراتىن كيٸمدٸ مەديتسينالىق سەبەپپەن كيەتٸن ادامدارعا نەمەسە قىزمەتتٸك قاجەتتٸلٸكپەن بايلانىستى جاعدايلارعا تارالمايتىن بولادى.
ەگەر ادامنىڭ ساقالى ٶزٸنٸڭ سىرتقى تٷرٸمەن جۇرتشىلىقتىڭ كەلەڭسٸز پٸكٸرٸن تۋدىرمايسا, دەسترۋكتيۆتٸ اعىمداردىڭ ۇستانۋشىسىنىڭ بەلگٸسٸ بولىپ تابىلماسا ساقال قويۋعا تىيىم سالىنبايتىن بولادى. بۇل جاعدايدا مەسەلەنٸ ادامنىڭ باسقا دا سىرتقى اتريبۋتتارىمەن بٸرگە كەشەندٸ تٷردە قاراستىرۋ قاجەت.
ەلٸمٸزدٸڭ كونستيتۋتسيياسى مەن زاڭدارى ەربٸر ادامعا سەنٸم بوستاندىعىن بەرەدٸ جەنە دٸني سەنٸمدەرٸنەن تەۋەلسٸز تەڭقۇقىقتىلىقتى كەپٸلدەندٸرەدٸ.
قازٸرگٸ كٷندە دٸني سيپاتتاعى سىرتقى اتريبۋتيكاعا زاڭمەن تىيىم سالۋدىڭ ناقتى شارالارى تۋرالى ايتۋ ەلٸ ەرتە. بۇل جەردەگٸ مەسەلە ەلٸمٸزدٸڭ دامۋىنىڭ زايىرلى قاعيداتتارى مەن دەستٷرلٸ مەدەنيەتٸمٸزدەن باس تارتۋعا اشىق تٷردە شاقىراتىن جەنە وسى رەتتە دٸني سيپاتتاعى سىرتقى اتريبۋتتاردى قوعامنان بٶلٸپ كٶرسەتەتٸن قۇرال رەتٸندە پايدالاناتىن دەستٷرلٸ ەمەس دٸني اعىمداردىڭ ەرەكەتتەرٸنە توسقاۋىل قويۋمەن بايلانىستى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ شەڭبەرٸندە دٸن ٸستەرٸ جەنە ازاماتتىق قوعام مينيسترلٸگٸ باسقا دا مٷددەلٸ مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ دٸني سيپاتتاعى سىرتقى اتريبۋتيكاعا زاڭنامالىق شەكتەۋ قويۋ بويىنشا ەلٸمٸزدٸڭ زاڭنامالىق بازاسىن, حالىقارالىق تەجٸريبەنٸ جەنە قوعامدىق پٸكٸردٸ مۇقييات زەردەلەۋ نەتيجەسٸندە مەسەلەنٸڭ وڭتايلى شەشٸمٸن تاباتىن بولادى.
بٸزدٸ ٸلگەرٸدە ٶتكەن اتا-بابالارىمىز شىنايى مۇسىلمان كيٸمٸمەن نەمەسە سىرتقى كەلبەتٸمەن ەمەس, ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ سەنٸمٸمەن, يمانىنىڭ كٷشتٸلٸگٸمەن, ٶمٸر سٷرٸپ وتىرعان ورتاسىنا دەگەن مەيٸرٸمدٸلٸمەن جەنە ساليقالى اقىل-ويىمەن ەرەكشەلەنەدٸ دەپ ٷيرەتكەن. يسلام دٸنٸنٸڭ جاعىمدى تۇسى – بۇل جەرگٸلٸكتٸ دەستٷر مەن مەدەنيەتكە تولەرانتتى قاراۋى, ولاردان نەر الۋى.
بٸز بٷگٸنگٸ كٷندە سانامىزدى جاڭعىرتۋعا, تٶل تاريحىمىز بەن رۋحاني بايلىمىزدى ساقتاۋعا جەنە بايىتا تٷسۋگە بەت تٷزەدٸك. پاتريوتيزم, وتانعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸك, ەل ٸشٸندەگٸ تۇراقتىلىق – بٸزدٸڭ بولاشاعىمىز. تەز ٶزگەرٸپ وتىرعان جاھاندانۋ دەۋٸرٸندە قازاقستان ٶزٸنٸڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن, مەدەنيەتٸ مەن دەستٷرلەرٸن ساقتاپ قالۋى تيٸس – ٶيتكەنٸ ول بٸزدٸڭ دامۋىمىزدىڭ جەنە ەكونوميكالىق ٶركەندەۋٸمٸزدٸڭ كەپٸلٸ.
ۋاقىت دٸندٸ دۇرىس تٷسٸنۋ مەن ۇستانۋ ٷشٸن سوعان سەيكەس كەلەتٸن دٸني مەدەنيەت پەن دەستٷردٸڭ كەرەك ەكەنٸن تٶرەشٸ رەتٸندە كٶرسەتٸپ وتىر. دٸني دوگمالاردى وي ەلەگٸنەن ٶتكٸزبەي ناقپا-ناق تٷسٸنۋ جەنە قولدانۋ ٶتە قاۋٸپتٸ.
ۇلت پورتالى
