Búgin qazaqtyń aiaýly aqyny Tynyshtyqbek Ábdikákimulynyń týǵan kúni. Sózsiz, Tynyshtyqbek aqyn - qazaq poeziiasyna jańa lep ákelgen, ózindik jolymen kelgen erekshe daryn.
Ataýly dataǵa orai Ábdikákimulyna arnalǵan óleńder toptamasyn jinaǵan edik.
Tynyshtyqbekke
Murtymyz kókke shanshylyp,
Taýsylyp,
Ózek ashylyp,
Sóileiikshi bir!
Táńirge ǵana bas iip,
Dóileiikshi – dúr!
Jerge kep shanshylmasyn murt ómiri,
Ultyńnyń bulttan da ári júr kóńili.
Alashtyń ózi – jerde,
Táńiri – kókte,
Arada — ózińdi ertken Qultegini!
Ór jaqqa órý de – syn,
Ólý de – syn,
Bekzat Ul – Shańyraqtyń tórindesiń.
Kóktegi Táńiriden basqa túk te
Qurttai bop kózimizge kórinbesin.
Shiridi bu dúnie joq ta quny,
Shirimes ne bar deisiń ottan uly.
Múńkimei,
Ańqyldap bir lebiz aittyq,
Estip tur ony da anaý Kók Táńiri.
Ǵalamzat – túrkige jat,
Paýeeri de*,
Adamzat arbalmai tur máýelige.
Sol qurttyń salyp ketken bar dýmany,
Qorqyttyń jetpeidi bir áýenine!
Aspannan Kún aýǵanda,
Ai qarasyn –
Aq súttei jaryq qylyp ainalasyn.
Ashqanda, aýzymyzdan Kún kórinip,
Alashty appaq sáýle aimalasyn.
Ǵun edik Kúnnen týǵan ózimiz de,
Estilgen Kók Táńirdiń sózi bizge.
Kúnikei Qyzdan basqa Kún astynan,
Tiri jan kórinbei tur kózimizge.
Tabandy tilip qalyń aq shaǵyly,
Arbaidy Alla Nury,
Baqsha Jyry.
...Údire kóship bastan Tún Dáýiri,
Minekei, keldi Kúnniń Patshalyǵy.
Murtymyz Kókke shanshylyp –
Jerge emes,
Quraiyq elde— keńes, belde— keńes.
Qaztýǵan,
Aqtamberli,
Dýlatqa da,
Táńiri mundai kúndi bergen emes!
________________________________
Paýer*—shet eldik kompaniia
Serik Aqsuńqaruly
Aǵaǵa jazǵan hattardan
Tynyshtybek Ábdikákimge
Qara Ertis qara óleńniń arnasyndai,
Shyńǵystaý — poeziia Parnasyndai.
Pirli Abai mór ǵyp ózi basyp ketken —
Sýdaǵy Ai Pegasyńnyń tańbasyndai.
Qiialmen sol ólkeniń ishine enem,
Kiredi óziń bolyp túsime óleń.
Qus jolyn aq juldyz bop kesip ótip,
Jyr-daýsyń miǵa urady kisinegen.
Qairan dos, qairan aqyn, qairan baýyr! —
Quiyndap ótkeni me sairan dáýir?..
Men júrmin "eki tepki, bir qamshymen",
Arqasy jyr-tuǵyrdyń oidan jaýyr.
Qonysym Mańǵystaý ma — myń qystaý ma?
Órisim jeter me eken Shyńǵystaýǵa...
Maǵan da kerek edi bir kók moinaq,
Shyǵynǵan shyǵandaǵy úndi ustaýǵa.
Jaiylar saǵan qashan dos qushaǵym? —
Kólkildep kóz aldymnan kóshti saǵym...
Kúmbezin shal Abaidyń kórgen kezde,
Tasynan bala adaidyń estishi Ánin...
Taǵy da mamyr mazdap, túrlendi shyq,
Shyqqa uia saldy juldyz túnnen túsip...
Qiian shet — Mańǵystaý men Shyńǵystaýdy
Jatatyn kún týar ma jyrmen qushyp?!
...Kóktemniń búrlerge ushyp kók jalyny,
Kóbelek úrleidi shoq gúlderge ushyp.
Aialap jel saýsaǵy shybyqty ósken,
Sáýle bop toń men muzdy úmit tesken.
Ketedi tabysatyn kúndi ańsatyp —
Bóri bult tas tóbemnen ulyp kóshken.
Qalsa da jyraqta únim estimes sen,
Shyǵarar men emespin eskini esten.
Qara bult tabysqanda,
Shatyr etip
Jasyndar bult ishinde keskilesken. —
Sezimdei qaýyshtyrǵan dosty dospen...
Aspanǵa kóz súzgen men — kedei ǵashyq —
Eńsemdi ezgen kezde kóp oi basyp,
Sanamdy shurailasa ógei kásip, —
Esenin emeksigen Persiiadai,
Keledi ketkim keide Semeige asyp.
Kóz aldym kóshken saǵym — dáiim isik. —
Qanatyn qazdar ketti jaiyp ushyp.
...Aǵa-dos, shól basatyn hat jaza sal,
Alǵan soń Shaǵanyńnyń sháiin iship!..
2-óleń
Tamyrdan tamshylaǵan jyrdyń sóli—
Týyspyz biz ekeýmiz — bildim sony.
Jyrtylǵan jyrym-jyrym kitabyń bar,
Basyma jastap oqyp júrmin seni.
Aq qaǵaz — daq túspegen sonarǵa árkim
Iz saldy —
Senin de erteń qalar dańqyń.
Sál ǵana aiyrmamyz ekeýmizdiń —
Jyrymnyń ańqaýlyǵy bolar, bálkim...
Erkelep ai bilegi shyńǵa asylsa,
Jolyqtyq Abdolla men dúr Qasymsha.
Óleńniń maidanynda órtke orandyq,
Kim arshyr júzimizdi kúl jasyrsa?!
Ómirdiń órtený me — basty máni? —
Kómeige órtsiz ýaqyt tas tyǵady.
Jastyqtyń boiaýynyń siqyry óship,
Albyrt jyr,
Asaý aryn bastyǵady.
"Kóńilde kól jasamai tamshymenen",
Bitelgen jyrdyń kózin arshyp ólem —
Joqtasyn kúlge ainalǵan taǵdyrlardy,
Órteńge ónip shyqqan alshyn-óleń!...
1994 j.
Svetqali Nurjan
***
Ertistiń arǵy jaǵy eski Semei,
Meniń bul jyrymdy oqyp, estise ǵoi...
Qýanyp, álde nalyp aitar ma edi,
«E, báse, aqymaqqa kesh túsedi oi...»
Jatatyn kóne kópir qushyp arai,
Ótýshi em esh qaterge ushyramai.
Men keshe tátti uiqydan turdym atyp,
«...Ketipti eskertkishten túsip Abai?!
Qai isin kórmedi eken durys, qup dep,
Qara shal qazaqqa jat qylyqty istep.
Tuǵyrdan qarǵyp túsip ketip qapty,
Júr eken izdep jalǵyz Tynyshtyqbek...»
Túngi tús tynym bermei tegi, janǵa,
Túbi bir shyǵarady-aý meni jolǵa.
...Jaqsyǵa jori ma dep aityp edim,
«Sadaqa, sadaqa ber!» dedi molda.
Qalmahanbet Muqametqali
Semeige hat
Amansyz ba, Semeidegi qymbattym?
Aramyzda jatyr áne qara tún.
Meniki sol – jeńildetý jumbaqty,
Sizdiki sol – jańa álemder jaratý.
Bizdiki sol – kózben kókten tún ishý,
Saǵyný bar ózińizdi, ańsaý da.
Tirshiliktiń tirelip tur qylyshy,
Ýaqytym joq sharshaýǵa.
Sol baiaǵy, shylym shegý. Tóselgem.
Sol balkonda taǵy otyrý qamalyp.
Kerýen-kerýen serýen qurý kóshede,
Emes búgin jańalyq.
Al Siz búgin?.. Bilem, bilem, myńdaǵan
Terezeden krossvord sheship tursyz ǵoi.
Túpsiz janar túkpirinde muń ǵana,
Mi ishinde jańǵyrady únsiz oi...
Kei túndegi júristerden jalyǵyp,
Meniki sol – óz-ózimmen dostasý.
Sizge qazir ushsam, shirkin, malynyp
Tumandarǵa jap-jasyl!
Sizdiki sol – «mańdaidan nur taratý»,
Meniki sol – sáýle izdeý Aspannan.
Jatyr áne aramyzda qara tún,
Myń jyl buryn bastalǵan...
Aqberen Elgezek
Tynyshtyqbekke tartý nemese Segizinshi sezimniń syry
Aqyn degen – qanatsyz perishte ǵoi,
Sorly jerde usha almai qalyp qoiǵan...
Ańqyldatyp Miymdy kelisken Oi,
Jaryq shashty Myńjyldyq Zaryq boidan!
Tegin Óleń – Jel Sózden Qosh burqyrap,
Til ushynan ańqyp tur Tókpeshilik.
Kóz aldymda Ǵajaiyp Kósh qulpyrad –
Kórkem basy Táńirlik Kókke sińip.
Jalqyndana oianyp Tylsym Ishki,
Júregime quiylar Jyr Jupary.
Tún de Meniń Janymnan Kúrsin ishti,
Kún de Meniń Janymnan Nur jutady.
Kúreńitken tirlik qoi Óńdegi bul,
Túsimde de qoldaidy Haq Taǵalam.
Aqyr-sońy tirelip Kórge Ǵumyr,
Pármen jetse – tek Aspan jaqqa baram...
Baǵzy muńdy beiýaq qozǵap-qozǵap,
Babaýraǵan kúi tartar Qobyz-Dala.
Sher tarqatyp tynady bozdap Bozdaq,
Túzgi Joldyń toǵysy – Toǵyz ǵana!
Bolashaqty boljaǵan Jas Peri – Men
Shyn Shaiyrdyń Qaiǵysyn san uǵamyn.
Aýzy túkti Káýirdiń Ǵaskerinen –
Ketpese eken shaiqalyp Shańyraǵym!
Jarqyratyp baq qonǵan Mańdaiymdy,
Kálimany qaiyra kúbir ettim:
Kesh zaiyrly bolsyn dep, Tań – qaiyrly,
Shapaǵatyn tiledim Qudyrettiń.
Rýhymda Jebeniń Tańbasy bar,
Ony basqan – Jumaqtyń Elshileri.
Eshkim emes – Jaratqan Jarǵa syńar,
Aq Sarbaz-aý, tezirek kelshi beri!!..
...Maǵan Es kerek!!!
Asylbek Jańbyrbai
Tynyshtyqbek kókeme
(Semeidiń áýenimen)
Aidalada aq qasqyr, opaq-sopaq,
Aq siyrdan týady jiren aiǵyr,
Aspanda itelgi qus pishen jeidi,
Aryq toqty shulǵidy toń qatqanda.
Qiiasbai
Jatqanda Qara Ertiske qasqyr qusyp,
Men saǵan jyr arnadym Máshhúr Júsip...
Daýyl Birlet
Jatqanda el, sýǵa túsip kún ystyq dep,
Men Sizge jyr arnadym Tynyshtyqbek!
Seksen jeti elý úshke aǵa bolǵan,
Qazaqta neshe túrli týystyq kóp!
Saqsyryn yshqyrlanǵan qylysh búktep,
Men Sizge jyr arnadym Tynyshtyqbek.
«Shagane emes,
Shaǵannyń kúieýi» dep,
Jadyramen daýlastym, urystyq kep!
«Aýzymen altyn aptap, kúmis kúptep»,
Men Sizge jyr arnadym Tynyshtyqbek.
Bolsynshy úiińizde yrys, qut kóp,
Oiymdy aiaqtaiyn durys qyp, dóp!
Tyrystyq kep...
Miras Asan
***
Óleń ańqyp qos birdei qanatyńnan,
Samǵa qyran eńseli, san aqyldan.
Qýaty kem daýylǵa dúniiaýi,
Qubylyssyń kereǵar jaratylǵan.
Ór susyńnyń asqaqtap narqy mine,
Ses kórsetip tur ómir tərtibine.
Sekemi kóp senimniń seńin buzyp,
Aýandaryn aýdardyń ar tiline.
Jaýlaǵanda jat daýys tynysty úptep,
Halqyń seni qarsy aldy "yrys-qut"; dep.
Tynyshyn al əlemniń tynym tappai,
Tynyshsyz - Tynyshtyqbek!
20.07.17 j.
Jəlel Qýandyquly
Eń alǵash tanysý
(Tynyshtyqbekke)
Qutqar odan ózińdi, qutqar aidy-
Sol bir sətti ózime-" tym ystyq "- deppin?
Birinshi jaqtyń jekeshe túri óziniń aqymaq basyn tyqpalaidy,-
" Men - Tynyshtyqbekpin "—
Degen sóz- alǵashynda tanysqanda...
Óleń onyń - muryny, beti - qoly.
Əjimderi - ózen aǵyp jatqandai alys mańda,
Eki qasy - óleńniń eki joly.
Endi teńeý aitýǵa bolady ne túrli,
Sózime alady, biraqta, kim sene?..
Onyń túri - sizdiń ómirińizge qyzyǵatyn dəriger sekildi,
Naýqas ekenińizdi bilse de.
Deýge de bolady, qońyr tústiń eń - qońyr , tym-y- y ?..
Túsine almaidy bul kúidi, esh pende - ei!..
Mysalǵa alatyn bolsaq onyń túri: -
Sholaq qoldy adam kózəinegin sheshkendei
Jaz ba edi, bilmeimin, Kúz be edi,
(Joǵalyp keterdei jalǵannan kózi qur)
Men ony kishi bólshekti úlkenge tartatyn magnittei izdedim,
Óleńderinde - ol emes - ómirdiń óz tur! -
Óitkeni.
Taǵy da jetpei tur ortaǵa shapalaq,
Sol jyldan ózime - ózim men qaitqan bop...
Bul - məńgilik tek tilmen saqtalǵan - mahabbat!
Biz kóóp sóilestik:ol maǵan - eshteńe aitqan joq.
Ədilet Shopen
Toptastyrǵan: Ult portaly
