Qazaqstan jańa tarihi kezeńge aiaq basty: qazir rýhani jańǵyrýdyń, ulttyq sananyń jańǵyrýynyń baǵyt-baǵdaryn aiqyndap, Elbasymyz aitqandai, revoliýtsiialyq emes, evoliýtsiialyq damityn kezeń. Memleketimizdiń jańǵyrý kezeńinde memleket pen din qatynasynyń qazaqstandyq úlgisin jasaqtaý – jańa belesterge jol ashyp, kópkonfessiialy qoǵamymyzdyń turaqtylyǵyn saqtaýdaǵy mańyzdy qadam. Sondyqtan QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi usynyp otyrǵan «Qazaqstannyń din salasyndaǵy memlekettik saiasatynyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy» búgingi kúni din aiasynda oryn alyp jatqan kókeikesti máselelerdiń sheshimin tabýǵa úlken negiz bolmaq.
Tujyrymdamanyń negizgi maqsaty – din salasyn retteitin zańnamalyq jáne ózge de normativtik-quqyqtyq aktiler erejelerin júzege asyrý, din salasyndaǵy memlekettik saiasatty júzege asyrýǵa qatysatyn mamandardyń biliktiligin arttyrý jumystardyń jetildirý, Qazaqstan halqynyń dástúrli rýhani mádenietin elimizde jáne shetelderde ári qarai ilgeriletý, memleketimizdiń rýhani tiregi bolǵan asyl dinimizdiń jalpyǵa ortaq adamgershilik qaǵidalaryn nasihattaý jáne t.b..
Tujyrymdama negizinde dini ekstremizm ideologiiasynyń qoǵamda, ásirese jastar arasynda taralýy, shetelde dini bilim alý, missionerlik qyzmetti retteý, jasóspirimderdi zańsyz dini qyzmetke tartý jáne ózge de mańyzdy máseleler keńinen qarastyrylǵan. Sondai-aq, elimizdiń tynyshtyǵyn buzatyn dástúrli emes dini aǵymdarǵa qarsy qoǵam immýnitetin qalyptastyrý sharalary da jan-jaqty qamtylǵan. Tujyrymdama mazmuny aǵymdaǵy ahýaldyń taldaýy, dini ahýaldyń damýynyń negizgi úderisteri, din salasyndaǵy memlekettik saiasatty damytýdyń negizgi qaǵidalary men basym baǵyttary sekildi máselelerdi qamtidy.
Tujyrymdamany osy tarihi kezeńde qabyldaýdyń da ózindik sebepteri de bar. Bir ǵana mysalǵa toqtalsaq, búgingi tańda qanshama qarakóz jastarymyz ózgeniń qańsyǵyn tańsyq kórip, óz boiyndaǵy ulttyq qundylyqtardy aiaqasty etip júr. Mysaly, dini bilim alý maqsatymen shetel asqan jastarymyz din atyn jamylǵan jat aǵymdardyń ideologiiasyna arbalyp, shetin kózqaras jeteginde ketip jatqanyna kýá bolyp otyrmyz. Sol sebepti, tujyrymdama boiynsha din salasyndaǵy mamandardyń kadrlyq áleýeti, iaǵni azamattarymyzdyń sheteldik dini oqý oryndarynda teologiialyq bilim alý tártibi quqyqtyq retteýdi qajet etetini nazarǵa alynǵan. Qazirgi ýaqytta sheteldik oqý ornyna QMDB (Qazaqstan musylmandar dini basqarmasy) ruqsatnamasy negizinde qabyldaý týraly kelisimder júrgizilip jatyr. Sondyqtan aldaǵy tujyrymdama negizinde tiisti zańnamaǵa engiziletin ózgertýler men tolyqtyrýlar jastarymyzdy barynsha saqtandyrýdyń kepili bolatynyna senimdimiz.
Elbasy N.Nazarbaev óziniń «Rýhani jańǵyrý – bolashaqqa baǵdar» atty baǵdarlamalyq maqalasynda: «Biz jat ideologiialardyń áseri týraly aitqanda, olardyń artynda basqa halyqtardyń belgili bir qundylyqtary men mádeni simvoldary turǵanyn este ustaýymyz kerek. Tiisinshe, olarǵa ózimizdiń ulttyq qundylyqtarymyz arqyly ǵana tótep bere alamyz» dep atap ótkendei, tujyrymdama rýhani qundylyqtardy jańǵyrtý jáne halyqtyń ulttyq sanasyn oiatý arqyly teris piǵyldy dini aǵymdarǵa qarsy kúresý maqsatyn kózdeidi. Tujyrymdama din salasyndaǵy memlekettik saiasatty damytýdyń quqyqtyq, ádistemelik, uiymdastyrý sharalaryn keshendi túrde qamtyǵan.
«Biz fanatizmge, dini konservatizm men dogmalarǵa kózsiz ilesýden alshaq bolatyn óz ómirimizdi quramyz. Qazaqstan halqy bóten múddelerdi nasihattaityn fanatik «keńesshilerge» alańdamai, memlekettik-konfessiialyq qarym-qatynastyń ózindik qazaqstandyq modelin qalyptastyratyndai tolyq quqyqqa ie. Bizdiń ózindik modelimiz búgingi kúnniń shynaiylyǵyn eskerýge jáne ulttyq dástúrge negizdeledi. Bul model dindi soqyr býkvalistik turǵydan qabyldamaýǵa, dini kanondardaǵy ońdy qundylyqtarǵa, iaǵni qaiyrymdy, ónegeli jáne beibit qatar ómir súrýge negizdelýi qajet», - dep QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministri N.Ermekbaev qoǵamnyń sanasyn jańǵyrtý salasyndaǵy ministrliktiń basym baǵyttarynyń biri memleket pen din arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ózindik modelin qalyptastyrý ekenin atap kórsetken.
Memleket damýynyń zaiyrlylyq qaǵidattaryn saqtaý men nasihattaýdyń mańyzdylyǵy, din salasyndaǵy memlekettik saiasatty júzege asyrýdyń negizgi qaǵidalary men basym baǵyttary tujyrymdamada aiqyn kórsetilgen. Qazaqstan – zaiyrly memleket, al zaiyrlylyq – quqyqtyq ustanym. Din men memleket qatynasynyń jańa modelin qalyptastyrý memleketimizdiń zaiyrlylyq úlgisin basty nazarǵa alady. Sebebi, zaiyrlylyq ustanymy jat aǵymdardyń ideologiiasymen kúresýdiń basty qalqany bolmaq. Din memlekettiń negizin quraýshy eń mańyzdy faktordyń biri bolǵandyqtan, ishki turaqtylyqtyń da kepili. Sondyqtan, din – durys túsingen adam úshin rýhani kemeldenýge jeteleitin, al qate túsingen adam úshin qiyndyqqa bastaityn jolǵa ainalýy múmkin. Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń: «Biz kez kelgen qiyndyqty beibitshilik, kelisim jáne turaqtylyq negizinde jeńip shyǵamyz. Dinaralyq jáne ultaralyq kelisim – bizdiń basty bailyǵymyz» degen oiy árbir Qazaqstan azamatynyń kúndelikti ustanymyna ainalýy tiis. Din men memlekettik múddeniń túiiser jeri - eldiń tutastyǵy jáne qoǵamnyń aýyzbirshiligi men turaqtylyǵy.
Bul tujyrymdama – memleketimizdiń din salasyndaǵy saiasatynyń damý baǵytyn aiqyndaityn qujat. Onyń basty maqsaty árbir Qazaqstan azamatynyń rýhani sanasyn jańǵyrtý, salt-dástúr, mádenietimizdi kózdiń qarashyǵyndai saqtai bilý jáne taǵylymy mol tarihymyzdy qasterleý. Bul konservatizm emes, kerisinshe, ulttyq kodymyzdy saqtai otyryp, zaman talabyna sai ikemdelý, san ǵasyrlar boiy saqtalyp kelgen rýhani qundylyqtarymyzdy jańǵyrtý. Qoryta aitqanda, osyndai rýhani jańǵyrý kezeńinde usynylǵan din salasyndaǵy tujyrymdama bolashaqta jemisti de ónimdi nátijeler beredi dep sanemiz.
Tashmakova Tilegen Muhtarqyzy,
QR Din isteri jáne azamattyq qoǵam ministrligi Din isteri komiteti Din máseleleri jónindegi ǵylymi-zertteý jáne taldaý ortalyǵynyń ǵylymi qyzmetkeri
