Búgin QR Prezidenttigine kandidat Saltanat Tursynbekova elimizdiń shyǵysynda boldy. Ol Óskemen qalasynda eki kezdesý ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat" kandidattyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Alǵashqy kezdesý jergilikti ekologtarmen jáne osy salada júrgen belsendilermen ótti.
Tursynbekovanyń aitýynsha, Shyǵys Qazaqstan oblysynda ornalasqan Óskemen, Ridder jáne Zyrian qalalary aýanyń lastanýy boiynsha aldyńǵy qatarda tur.
Atmosferalyq aýany lastaýdyń negizgi kózi 370-ten astam kásiporynnan shyǵatyn qaldyqtar bolyp tabylady.
Ol, sonymen qatar ekologtar Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ózenderin joǵary jáne ortasha lastaný deńgeii bar sý aǵyndary qataryna jatqyzatynyn atap ótti. Sýdyń sapasynyń buzylýyna aýyr metaldar qatty áser etedi.
Sheneýnikter mundai problemalardyń bar ekenin moiyndaidy, biraq jaǵdaidy joiýǵa qarajat jetkiliksiz ekenin aitady.
Ol óńirdegi taǵy bir mańyzdy máselege toqtaldy.
«Elimizdiń shyǵysy – Semei iadrolyq synaq poligony tragediiasynyń máńgilik murageri, onyń zardaptary áli kúnge deiin halqymyzdy alańdatyp keledi. Ártúrli málimetter boiynsha, Qazaqstanda 1,5 millionnan astam adam synaqtardan zardap shekken, 300 myń sharshy shaqyrym jer lastanǵan. Bul - orasan zor kórsetkish. Jergilikti turǵyndar men týrister keide osy aýmaqta ornalasqan kólderde shomylady, Atom kóliniń balyǵyn tutynady», - dep atap ótti kandidat.
Keiin Saltanat Tursynbekova quqyq qorǵaýshylarmen kezdesip, olarmen mekteptegi býlling taqyrybyn talqylady.
«Biz agressivti qoǵamda ómir súrýge úirenip qaldyq, onda árkim ózin qorǵaidy, birin-biri qorlaidy, dene jaraqattaryn alady. Biraq zaman ózgerip jatyr. Qazirgi qoǵam inkliýzivke jáne toleranttylyqqa baǵyt alyp keledi. Al balalardy biz tózimdilik pen kez kelgen nárseniń aq-qarasyn ajyratýǵa tárbieleýimiz kerek. Eger bala óz qurdastarynan qandai da bir túrde erekshelense, ony qoldaý mańyzdy.
Sondyqtan erekshe balalardy ujymǵa tarta otyryp, qabyldaý qundylyqtaryn sińirý qajet. Al agressiiany balalar arasynda da aiyptaityn nárse retinde qabyldaý kerek. Biraq, eń aldymen munymen úlkender jumys isteýi kerek», - dedi ol.
Baiandamashy halyqaralyq uiymdardyń derekterin keltirdi. IýNESKO esebine sáikes, «Sandardyń artynda ne jatyr? Mekteptegi zorlyq-zombylyq pen qorqytýdy joiý» taqyryby boiynsha dúnie júzinde árbir úshinshi oqýshy qandai da bir býllingtiń túrin bastan keshiredi. Qorqytý onyń qurbandaryna ǵana emes, agressorlar men kýágerlerge de áser etedi.
Qazaqstandaǵy IýNFPA 2020 jyly shyǵarǵan broshiýra eldegi balalardyń 63 paiyzy zorlyq-zombylyq pen kemsitýshiliktiń kýási bolǵanyn, 44 paiyzy qurban bolǵanyn, 24 paiyzy mektepte basqa balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq pen kemsitýshilik áreketterin jasaǵanyn habarlaidy.
Buzaqylyqtyń qurbandary - synypqa jańadan kelgender, al basqalardan erekshelenetinder qatarynda syrtqy túri, oqý úlgerimi, ata-anasynyń áleýmettik jaǵdaiy boiynsha qysymǵa ushyraityndar. Sonymen qatar, tolyq emes otbasylardan shyqqan, týa bitken fizikalyq nemese psihikalyq damýynda kemistigi bar balalar býllingke jii kezigip jatady.
«Sondai-aq muǵalimder de oqýshylarǵa qysym jasaityn toptyń qatarynan jii kórinip qalady. Balalar muǵalimderdiń áreketinen nemqurailylyqty sezinip, ony ózine jasalǵan qysym dep qabyldaidy», – deidi Tursynbekova.
