Foto: ashyq derekkóz
Byltyr 16 maýsymda «Áielderdiń quqyqtaryn qorǵaý jáne balalardyń qaýipsizdigi týraly» zań kúshine endi. Oǵan Prezident Q. Toqaev 2024 jylǵy 15 sáýirde qol qoiǵan, dep habarlaidy Ult.kz.
Bul týraly Memlekettik keńesshi Erlan Qarin óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jazdy.
"Memleket basshysy bilikke kelgen kezden bastap áielder men balalardyń quqyǵyn qorǵaý saiasatyn júieli túrde júrgizip keledi. Qasym-Jomart Toqaev turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy ymyrasyz kúresý óziniń myzǵymas ustanymy ekenin únemi aityp júr", – dep atap ótti Qarin.
Erlan Qarinnyń sózinshe, qabyldanǵan zańnyń jáne memleket júzege asyryp jatqan naqty sharalardyń nátijesinde Qazaqstanda áielder men balalardyń quqyǵyn qorǵaýdyń ozyq zańnamalary men tiimdi júiesi qalyptasty.
"Nátijesinde otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq faktileri edáýir azaidy. Mysaly, jyl basynan beri quzyrly organdarǵa turmystyq zorlyq-zombylyqqa qatysty túsken aryzdardyń sany byltyrǵy osy ýaqpen salystyrǵanda 20,5%-ǵa tómendedi", - dep jazdy Erlan Qarin.
Buǵan qosa aýyr jáne asa aýyr sipattaǵy turmystyq qylmystyń sany azaiǵan. Jyl basynan bergi bes aida asa aýyr turmystyq qylmys 44%-ǵa, aýyr otbasylyq-turmystyq qylmys 29%-ǵa tómendegen.
Sonymen qatar, bes aida kámelet jasyna tolmaǵandarǵa qarsy jasalǵan jynystyq sipattaǵy qylmys sany 21,3%-ǵa, pedofiliiaǵa qatysty qylmys sany 40,7%-ǵa azaiǵan.
Jalpy, memleket tarapynan qolǵa alynǵan uiymdastyrý sharalary men quqyqtyq sharalardyń nátijesinde sońǵy bes jylda áielderdiń quqyqtaryn buzǵan qylmys sany eki ese azaiǵan.
Jazanyń kúsheitilýi men aldyn alý sharalarynyń jańa tásilderi óz jemisin berip jatyr.
1. Otbasylyq-turmystyq quqyq buzýshylyqtardy anyqtaý kórsetkishteri aitarlyqtai artty. Jańa tásildiń, iaǵni, resmi túrde aryz berilmese de, óńirlerde qurylǵan jedel toptardyń, politsiia qyzmetkerleriniń, kýágerlerdiń bergen derekteri men áleýmettik jelilerdi saraptaýdyń nátijesinde biylǵy qańtar-mamyr ailarynda 19 myńnan astam osyndai oqiǵa anyqtaldy.
2. Mektepterge "111" memlekettik bailanys ortalyǵynyń QR-kody ornatylǵannan keiin balalar arasyndaǵy zorlyq-zombylyq, býlling, kúrdeli psihikalyq-emotsiialyq jaǵdailardy anyqtaý kórsetkishi artty. Biyl 5 aidyń ishinde 86 myń bala osy qyzmet túrine júgingen. Sonyń ishinde 2 myńnan astam bala zorlyq-zombylyqtan, býllingten, synyptastarymen, ata-anasymen kúrdeli qarym-qatynastan kúizeliske túskenin aityp kómek suraǵan. Balalar ózine ózi qol jumsamaq bolǵan 28 oqiǵa anyqtalyp, qaterdiń beti qaitarylǵan. "111" qyzmetine habarlasqan azamattardyń sany da kóbeiip keledi. Sońǵy bes aida bul nómirge balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, psihologiialyq kómek alý jáne otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyq faktilerin aitý úshin jáne basqa da áleýmettik máselelermen 62 myń eresek adam habarlasqan.
3. Otbasylarǵa, áielder men balalarǵa kómek kórsetý aýqymy keńeidi. Qazirge deiin psihologiialyq kómek kórsetetin 20 ortalyq ashyldy. Elimizdegi 112 qala men aýdanda otbasylardy qoldaý ortalyqtary jumys istep tur. Osy jyldyń alǵashqy toqsanynyń ózinde 34 myń otbasyna áleýmettik, psihologiialyq jáne quqyqtyq kómek kórsetildi, 2 myń otbasyna áli de kómek kórsetilip jatyr.
4. Agressormen psihologiialyq jumys júrgizý zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýdyń jańa tásili retinde damyp keledi. Biyl sot úkimimen 52 "buzaqy" densaýlyq saqtaý mekemelerinde psihologiialyq kómek alýǵa mindetteldi.
