فوتو: اشىق دەرەككٶز
بىلتىر 16 ماۋسىمدا «ەيەلدەردٸڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جەنە بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ تۋرالى» زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. وعان پرەزيدەنت ق. توقاەۆ 2024 جىلعى 15 سەۋٸردە قول قويعان, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
بۇل تۋرالى مەملەكەتتٸك كەڭەسشٸ ەرلان قارين ٶزٸنٸڭ ەلەۋمەتتٸك جەلٸدەگٸ پاراقشاسىندا جازدى.
"مەملەكەت باسشىسى بيلٸككە كەلگەن كەزدەن باستاپ ەيەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ساياساتىن جٷيەلٸ تٷردە جٷرگٸزٸپ كەلەدٸ. قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قارسى ىمىراسىز كٷرەسۋ ٶزٸنٸڭ مىزعىماس ۇستانىمى ەكەنٸن ٷنەمٸ ايتىپ جٷر", – دەپ اتاپ ٶتتٸ قارين.
ەرلان قاريننىڭ سٶزٸنشە, قابىلدانعان زاڭنىڭ جەنە مەملەكەت جٷزەگە اسىرىپ جاتقان ناقتى شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە قازاقستاندا ەيەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدىڭ وزىق زاڭنامالارى مەن تيٸمدٸ جٷيەسٸ قالىپتاستى.
"نەتيجەسٸندە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتٸلەرٸ ەدەۋٸر ازايدى. مىسالى, جىل باسىنان بەرٸ قۇزىرلى ورگاندارعا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا قاتىستى تٷسكەن ارىزداردىڭ سانى بىلتىرعى وسى ۋاقپەن سالىستىرعاندا 20,5%-عا تٶمەندەدٸ", - دەپ جازدى ەرلان قارين.
بۇعان قوسا اۋىر جەنە اسا اۋىر سيپاتتاعى تۇرمىستىق قىلمىستىڭ سانى ازايعان. جىل باسىنان بەرگٸ بەس ايدا اسا اۋىر تۇرمىستىق قىلمىس 44%-عا, اۋىر وتباسىلىق-تۇرمىستىق قىلمىس 29%-عا تٶمەندەگەن.
سونىمەن قاتار, بەس ايدا كەمەلەت جاسىنا تولماعاندارعا قارسى جاسالعان جىنىستىق سيپاتتاعى قىلمىس سانى 21,3%-عا, پەدوفيليياعا قاتىستى قىلمىس سانى 40,7%-عا ازايعان.
جالپى, مەملەكەت تاراپىنان قولعا الىنعان ۇيىمداستىرۋ شارالارى مەن قۇقىقتىق شارالاردىڭ نەتيجەسٸندە سوڭعى بەس جىلدا ەيەلدەردٸڭ قۇقىقتارىن بۇزعان قىلمىس سانى ەكٸ ەسە ازايعان.
جازانىڭ كٷشەيتٸلۋٸ مەن الدىن الۋ شارالارىنىڭ جاڭا تەسٸلدەرٸ ٶز جەمٸسٸن بەرٸپ جاتىر.
1. وتباسىلىق-تۇرمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاۋ كٶرسەتكٸشتەرٸ ايتارلىقتاي ارتتى. جاڭا تەسٸلدٸڭ, ياعني, رەسمي تٷردە ارىز بەرٸلمەسە دە, ٶڭٸرلەردە قۇرىلعان جەدەل توپتاردىڭ, پوليتسييا قىزمەتكەرلەرٸنٸڭ, كۋەگەرلەردٸڭ بەرگەن دەرەكتەرٸ مەن ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردٸ ساراپتاۋدىڭ نەتيجەسٸندە بيىلعى قاڭتار-مامىر ايلارىندا 19 مىڭنان استام وسىنداي وقيعا انىقتالدى.
2. مەكتەپتەرگە "111" مەملەكەتتٸك بايلانىس ورتالىعىنىڭ QR-كودى ورناتىلعاننان كەيٸن بالالار اراسىنداعى زورلىق-زومبىلىق, بۋللينگ, كٷردەلٸ پسيحيكالىق-ەموتسييالىق جاعدايلاردى انىقتاۋ كٶرسەتكٸشٸ ارتتى. بيىل 5 ايدىڭ ٸشٸندە 86 مىڭ بالا وسى قىزمەت تٷرٸنە جٷگٸنگەن. سونىڭ ٸشٸندە 2 مىڭنان استام بالا زورلىق-زومبىلىقتان, بۋللينگتەن, سىنىپتاستارىمەن, اتا-اناسىمەن كٷردەلٸ قارىم-قاتىناستان كٷيزەلٸسكە تٷسكەنٸن ايتىپ كٶمەك سۇراعان. بالالار ٶزٸنە ٶزٸ قول جۇمساماق بولعان 28 وقيعا انىقتالىپ, قاتەردٸڭ بەتٸ قايتارىلعان. "111" قىزمەتٸنە حابارلاسقان ازاماتتاردىڭ سانى دا كٶبەيٸپ كەلەدٸ. سوڭعى بەس ايدا بۇل نٶمٸرگە بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ, پسيحولوگييالىق كٶمەك الۋ جەنە وتباسىلىق-تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق فاكتٸلەرٸن ايتۋ ٷشٸن جەنە باسقا دا ەلەۋمەتتٸك مەسەلەلەرمەن 62 مىڭ ەرەسەك ادام حابارلاسقان.
3. وتباسىلارعا, ەيەلدەر مەن بالالارعا كٶمەك كٶرسەتۋ اۋقىمى كەڭەيدٸ. قازٸرگە دەيٸن پسيحولوگييالىق كٶمەك كٶرسەتەتٸن 20 ورتالىق اشىلدى. ەلٸمٸزدەگٸ 112 قالا مەن اۋداندا وتباسىلاردى قولداۋ ورتالىقتارى جۇمىس ٸستەپ تۇر. وسى جىلدىڭ العاشقى توقسانىنىڭ ٶزٸندە 34 مىڭ وتباسىنا ەلەۋمەتتٸك, پسيحولوگييالىق جەنە قۇقىقتىق كٶمەك كٶرسەتٸلدٸ, 2 مىڭ وتباسىنا ەلٸ دە كٶمەك كٶرسەتٸلٸپ جاتىر.
4. اگرەسسورمەن پسيحولوگييالىق جۇمىس جٷرگٸزۋ زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋدىڭ جاڭا تەسٸلٸ رەتٸندە دامىپ كەلەدٸ. بيىل سوت ٷكٸمٸمەن 52 "بۇزاقى" دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرٸندە پسيحولوگييالىق كٶمەك الۋعا مٸندەتتەلدٸ.
