video skrini
Saryaryq aýyly mańyndaǵy úńgirden 2 myń jyl burynǵy altyn syrǵa tabyldy, - dep habarlaidy «Habar 24».
Bul – Túrkistan oblysy Ordabasy aýdanyna qaraityn eldi meken. Tarihi jazbalarǵa qaraǵanda ol jer buryn tonalǵan. Biraq soǵan qaramastan, osyndai jádigerdiń saqtalyp qalýy arheologtardy tańǵaldyryp otyr. Olar Qańly memleketine tiesili basqa da qundy artefaktilerdiń tabylyp jatqanyn aitady.
Arheolog Aleksandr Podýshkin 2 myń jyl buryn jasalǵan altyn áshekei jaily óz oiyn tebirenispen jetkizdi. Shiyrshyq úlgisinde ázirlengen altyn syrǵa óte jaqsy saqtalǵan. Iá, 20 ǵasyr buryn sánqoi áielder men qyz-kelinshekter osyndai altyn áshekeilerdi paidalanǵan.
"Bul shiyrshyq tústi syrǵanyń basynda ineniń kózindei ǵana sańylaý bar. Demek ol syrǵany bailaýǵa arnalǵan. Qazirgi zamannyń áielderi úlken áshekei buiymdarǵa qumar keledi. 2 myń jyl buryn da solai bolǵan. Sebebi úlken buiym kózge jaqsy kórinedi. Saq taipasyna qaraǵanda qańlylar altynǵa sonsha qumar bolmaǵan. Degenmen dáýletti adamdardyń áielderi ony sándik buiym retinde qoldanǵanyn ańǵarýǵa bolady" - deidi professor Podýshkin.
Arheologtar úshin, árine, bul – óte úlken olja. Óitkeni kóne qorymdar baǵzy zamandardyń ózinde aiaýsyz tonalǵan.
Ǵalymdar úshin bul jolǵy qazba jumystary óte sátti boldy. Olar 400 monshaqtan turatyn alqa men aqyq tasy bar kúmis saqina jáne kirpik boiaýǵa arnalǵan buiymdy da taýyp aldy. Biraq arheologtardy qatty tańǵaldyrǵany – altyn men kúmis áshekeiler emes, keramikalyq buiymdar.
"Men mundai dúnieni birinshi ret kórip turmyn. Qumyranyń moiny uzyn jáne óte jińishke eken. Demek oǵan óte qundy bir suiyqtyqty quiyp, saqtaǵan. Onyń ádemiligin sózben aityp jetkize alar emespin" - deidi arheolog.
Bul qumyralardyń 2 myń jyldyq tarihy bar. Biraq kúni keshe ǵana jasalǵan siiaqty. Áshekei men qumyra formalarynyń ózi sol zamandaǵy keramikalyq óndiristiń óte joǵary deńgeide bolǵanyn aiǵaqtaidy.
"Ár santimetr qazǵan saiyn bir nárseler shyǵady. Máselen, myna jerden qumyra tabylǵan, áshekei buiymdar, pyshaq tabylǵan jáne 3 adamnyń súiegi. Ata-babalarymyz jasaǵan áshekei buiymdardy, qumyralardy qolyńda ustap turý óte erekshe áserge ie" - deidi stýdent Muratjan Jamalov.
Arheologtardyń aitýynsha, munda bir kezderi tirshilik qyz-qyz qainap jatqan kóne qala bolǵan. Kúltóbe qalashyǵynan kóne jazbalar bederlengen qysh kirpishter de tabylyp jatyr. Ondaǵy mátindi bútin bir lingvistikalyq materialǵa balaýǵa bolady. Mundai keramikalyq kestelerdi oqýmen álemdik deńgeidegi paleolingvist Nikolas Sims-Ýiliams ainalysyp keledi.
Ǵalymdardyń aitýynsha, qysh kirpishtegi jazý kóne aramei tilinde bederlengen. Ol óz kezeginde ejelgi Qańly memleketine qatysty tyń derekterdi ashýǵa septigin tigizedi.
video: Youtube/Telekanal Habar 24
