Turaqtylyq pen tatýlyq dánekeri

El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna orai uiymdastyrylǵan «Uly Dala eli: Táýelsizdiktiń 25 negizi» atty 25 juldyzdy kún sharasynyń bir kúni «Azamattyq qoǵam» taqyrybyna arnalyp otyr. Munyń ózindik sebebi bar. Óitkeni, azamattyq qoǵamdy qalyptastyrý, damytý baǵytyndaǵy jumystar Táýelsizdik jyldarynda qolǵa alynǵan aýqymdy sharalardyń biri retinde sipattalady.

Jalpy, demokratiia sharttaryn basshylyqqa alǵan, ony negizgi us­ty­ny etken kez kelgen memlekettiń saia­si-áleýmettik ómirinde azamattyq qo­ǵam úlken mańyzǵa ie. Onyń qyzmeti qoǵamdy ortaq múddege jumyldyrý, uiystyrý deńgeiimen ólshenedi.

Qazirgi tańda azamattyq qoǵam tý­raly túrli kózqarastar, túrli tú­sinikter bar. Degenmen, azamattyq qo­ǵam memleket pen azamattar ara­syn­daǵy suhbatty júzege asyrady, ókimet, bilik qurylymdarynan tys­qa­ry jatqan áleýmettik bailanys­tardy nyǵaitady degen túsinik berik qa­lyptasqan. Osy arada biz azamattyq qo­ǵamnyń damýyna arnalǵan túrli áleý­mettik toptardyń nemese jeke azamattardyń bastamalary memleket arqyly júzege asatynyn eskerýimiz kerek.

Qazaqstannyń qarqyndy damýy azamattyq qoǵamnyń áleýetine, aza­mat­tardyń belsendiligine tikelei bai­lanysty. Qazaqstannyń áleý­met­tik saladaǵy memlekettik saiasa­ty halyqaralyq tájiribelerge súie­nip júrgizilýde. Sondai-aq, biz­diń elimiz túrli salalar boiyn­sha kóptegen memlekettermen, halyqaralyq uiym­darmen áriptestik ornatyp, ózara yntymaqtastyqty jolǵa qoiǵan. Munyń barlyǵy elimizdegi áleýmettik salaǵa, azamattyq qoǵamnyń qyz­meti­ne oń áserin tigizýde.

Qazirgi tańda elimizde «Qazaq­stan-2050» Strategiiasy jáne «100 naq­ty qadam» Ult jospary aiasyn­da azamattyq qoǵamdy damytý ju­mys­ta­ry belsendi júrgizilýde.

Osy arada toqtala keter jait, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń 2000 jylǵy «Erkin, tiimdi jáne qaýipsiz qo­ǵamǵa qadam» atty Qazaqstan ha­l­qyna arnaǵan Joldaýynda úki­met­tik emes uiymdardy keshendi túr­de qoldaý qajettigine basa nazar aýdaryldy. Osynyń arqasynda eli­miz­de azamattyq qoǵamdy nyǵaitý, qo­ǵamdyq institýttardy damytý isinde ilgerileýshilik boldy. Bul óz kezeginde qoǵamymyzdaǵy túrli salalardyń bir-birimen laiyqty únqatysýyna múmkindik berdi. Naqtylai ait­qan­da, úkimettik emes uiymdar, mem­lekettik organdar, kásipkerler eli­mizdegi ekonomikalyq, áleýmettik má­se­lelerdi, kommertsiialyq emes jo­balardy birlese talqylap, túrli jaǵ­daiattarǵa qoǵam nazaryn aýdara bildi.

Ár jyl saiyn Qor el azamat­ta­ry­nyń óz armandary men ideialaryn júzege asyrýǵa kómektesýdiń jarqyn úlgisin kórsetip júr. Elbasy qorynyń aiasynda uiymdastyrylǵan túrli baiqaýlar, mádeni-tanymdyq sharalar kóptegen jastardyń jolyn ashyp, ómirden óz ornyn tabýǵa járdemdesýde. Osy baiqaýlarda tek je­ńimpazdar men júldegerlerdi ǵana marapattap, olarǵa arnaiy grant­tar bólip qana qoimai, barlyq qa­ty­sýshylardy yntalandyryp otyratynyn aitpai ketýge bolmas.

Qordyń dástúrli túrde jariialap kele jatqan áleýmettik ideialar men jobalar baiqaýlarynyń basty erekshelikteri turǵysynda aitar bolsaq, bul sharaǵa elimizde tirkelgen barlyq úkimettik emes uiymdar men olardyń ókilderi qatysa alady. Bul alańda azamattar jańa áriptester taýyp, ózderiniń tájiribelerimen bó­lisip, tolǵandyryp júrgen oilaryn or­taǵa sala alady. Sonymen qatar, kon­kýrs aiasynda úkimettik emes uiym­dar usynǵan áleýmettik jobalar­dy qarjylyndyrý múm­kindigi qarastyrylǵan. Baiqaý je­ńim­pazdary men júldegerlerin qura­mynda Má­ji­lis depýtattary, ǵa­lym­dar, úki­met­tik emes uiymdar men BAQ ókil­deri bar táýelsiz komissiia ádi­letti túrde anyqtaidy.

Qor óz qyzmetin bastaǵaly bergi aralyqta Áleýmettik ideialar men jobalar baiqaýy sheńberinde 200-den astam qoǵamdyq birlestikke qarjylai qoldaý kórsetken. Muny biz elimizde azamattyq qoǵamdy qoldaýdyń bir kórinisi dep aita alamyz.

Azamattardyń belsendiligin art­­tyrý jumysyn óziniń basty min­­deti sanaityn bul baiqaýǵa «Qaiyrymdylyq uiymdar qaýym­dastyǵy», «Daǵdarystar ortalyǵy oda­ǵy» sekildi iri qoǵamdyq bir­les­tik­terdiń de qatysýyna múmkindik be­ril­gen. Olardyń usynǵan joba­lary­na da tiisti qarjylai qol­daý kórsetilýde.

Baiqaý barysynda tek res­pýb­likalyq jáne aimaqtyq qoǵamdyq bir­lestikterdiń ǵana emes, aýdan, aýyl deńgeiindegi uiymdardyń da bel­sendiligi baiqalýda. Máselen, 2013 jyly Aqmola oblysy, Arnasai aýyly­nyń azamaty áleýmettik ideia­lar men jobalar baiqaýynyń jeńim­pazy bolyp tanyldy. Jobany júzege asyrýdyń arqasynda jerasty
jylyjaiy salyndy. Búginde ol jyl boiy aýyl mektebi men balabaqshasyn kókónispen qamtamasyz etip otyr.

Erekshe aita keter jait, qazaq­standyq jekelegen azamattardan, aýyl mektepteri oqýshylarynan, shaǵyn qalalardaǵy birlestikterden tama­sha jobalar usynylyp ke­ledi. Atap aitar bolsaq, byltyr biz Almaty oblysy Úsharal qalasy «Alakól Qamqor» qoǵamdyq birlestigine qoldaý kórsettik. Bul kómektiń arqasynda qalada jastardy jumysshy mamandyqtarǵa oqytatyn ortalyq qyzmet kórsete bastady. Munda jastar tek mamandyq igerip qana qoimai, biznes-jospar jasaýdy úirenedi, jastardy qoldaýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamalarmen jáne basqa da igiliktermen tanysady.

Negizinde baiqaýda asa qajetti, jańashyl, áleýmettik máselelerdi ońtaily sheshetin, ozyq tehnolo­giialar men tyń tásilderdi usynatyn jo­balarǵa mán-mańyz beriledi. Dáli­regi, ómir súrý sapasyn arttyrýǵa yq­pal etetin, qoǵamǵa serpin be­re­tin, talailardyń úmitin oiatyp, ji­ge­rin janityn jobalar nazardan tys qalmaidy. Máselen, 2013 jy­ly Qazaqstan Respýblikasynyń Tuń­ǵysh Prezidenti – Elbasy qo­ry­nyń qarjylai qoldaýymen kóz­deri nashar kóretin balalarǵa arnal­ǵan «Janasý beinesi» (Obraz na oshý­p) atty músinshiler kórmesi uiymdastyryldy. Bul interaktivti joba qoǵamymyzdan qyzý qoldaý tapty. Balalardyń jasaǵan músin­de­ri Á.Qasteev atyndaǵy óner murajai­y­na qoiyldy.

Sonymen qatar, biz eki jyl qa­ta­rynan Pavlodar qalasyndaǵy «Dárigerler nashaqorlyqqa qarsy» kommertsiialyq emes uiymynyń jobasyna qoldaý bildirdik. Osy joba sheńberinde júrgizilgen jumystardyń nátijesinde nashaqorlyqqa salynǵan azamat tez arada raiynan qaityp, jaman ádetin tastap, qalypty ómir súrýge bet burdy.

Osyndai jobalardyń avtorlary óz eńbekteriniń jemisin kórgende erekshe jigerlenip, bir jobamen ǵana shektelip qalmai, qoǵamymyzǵa paidasy tietin igi ideialaryn usynatynyn jii kórip júrmiz. Bul shyn máninde azamattardyń qoǵam ómirine belsene aralasýyn qamtamasyz etetini sózsiz.

Qazaqstan Táýelsizdiktiń 25 jy­­­­lyn­­da kóptegen tolaiym ta­by­s­­­­­tarǵa jetti. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júrgizgen sa­li­qa­ly saia­­saty sanamyzdy ósirip, óri­si­­miz­di keńeitip, abyroiymyzdy asy­r­ǵany anyq. Eń bastysy, biz Táý­elsizdik jyldarynda basty qun­dy­lyqtarymyzdy anyqtap aldyq. Bul óz kezeginde maqsatymyzdyń ai­qyn­dy­ǵyn, alda turǵan mindetterdiń naq­tylyǵyn ańǵartsa kerek. Osy maq­sat-mindetterdiń barlyǵy qo­ǵam­ymyzdaǵy kelisim men tatýlyqty ny­ǵaitýǵa baǵyttalǵanyn eskerer bolsaq, onda biz qoǵamdyq ins­titýttardyń jumysyn júieli ári saýatty túrde uiymdastyrýǵa nazar aýdarǵanymyz jón. Óitkeni, bul salanyń qyzmeti, áreket etý deńgeii elimizdiń damýyna tikelei áser etedi. Naqtylai aitqanda, azamattyq qoǵam men memlekettiń ózara yntymaqtastyǵy, ortaq múddege túsinistikpen birlese umtylýy – kemel keleshektiń kepili

Altynai KÓBEEVA,

Almaty qalasy «Aqparattyq-resýrstyq ortalyq» qoǵamdyq qorynyń direktory