Búgin Túrki akademiiasy «Tonykók jylyn» resmi ashyq dep jariialap, «Uly dala órkenieti: Tonykók mirasy jáne qazirgi túrki álemi» atty halyqaralyq onlain videokonferentsiia ótkizdi, dep habarlaidy "Ult aqparat".
Tikelei beinebailanys formatynda ótken konferentsiiany ashqan Halyqaralyq Túrki akademiiasynyń prezidenti Darhan Qydyráli: «Juqany taptaý ońai, jińishkeni úzý ońai. Juqa qalyp bolsa, alyp qana taptar, jińishke jýan bolsa, alyp qana úzer», deidi dana Tonykók babamyz. Uly dalaǵa tolqyndap jaiylǵan túgel túrkiniń tunyq tili men dástúrin, aishyqty bitik jazýy men ádebi jazba ádebietin, joraly jarǵy túzimi men memlekettik biliktiń jón-josyǵyn jasap, baǵzy babalardyń bairaqty birliginiń bastaýynda turǵan tuǵyrly tulǵanyń dala danyshpany, joryqshy, jyraý Bilge Tonykók ekeni belgili. Danyshpan Bilge Tonykók babamyzdyń bádizdep tasqa qashap qaldyrǵan máńgilik eskertkishiniń 1 300 jyldyǵyn Túrkiia, Ázerbaijan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Mońǵoliia memleketteri UNESCO ulttyq komissiialarynyń ortaq usynysymen Túrki akademiiasynyń jáne UNESCO-daǵy Turaqty ókildikterimizdiń qoldaýymen 2020 jyly UNESCO aiasynda atap ótýge resmi sheshim qabyldaýy álemdik mádeniettegi eleýli jańalyqqa ainalyp otyr», - dedi.
Konferentsiiaǵa UNESCO Bas konferentsiiasy 40-sessiiasynyń tóraǵasy Ahmet Altai Djengizer, UNESCO Aziia jáne Tynyq muhity bóliminiń bastyǵy Andrei Shevelev, TúrkPA bas hatshysy Altynbek Mamaiýsýpov, Halyqaralyq Túrki mádenieti jáne murasy qorynyń prezidenti Gúnei Efendieva, Túrik tili qoǵamynyń tóraǵasy, professor Gúler Gúlsevin, Túrki keńesiniń Majarstan ókildiginiń basshysy Ianosh Hovari, TIýRKSOI bas hatshysynyń orynbasary Bilal Chakydji, Mońǵoliia Ulttyq mýzeiiniń direktory Dagvaadorj Súhbaatar (Daǵbadorj Súkibatyr), Ankara qalasy Mamak aýdanynyń basshysy Mýrat Kose, memleket jáne qoǵam qairatkeri Myrzatai Joldasbekov, Ázerbaijan Ulttyq Ǵylym akademiiasynyń birinshi vitse-prezidenti Isa Gabibbeili, sonymen qatar, AQSh, Ázerbaijan, Majarstan, Germaniia, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Mońǵoliia, Ózbekstan, Túrkiia jáne Resei memleketinen tanymal túrkolog ǵalymdar qatysty.
Buǵan qosa jiynǵa álemniń kóptegen elderindegi zertteýshiler onlain rejimde tyńdaýshy retinde qatysyp, áleýmettik jeli qoldanýshylary tikelei efir kórsetilimderi arqyly tamashalady.
Alqaly basqosýdy júrgizip otyrǵan Akademiia basshysy Darhan Qydyráli qatysýshylarǵa rizashylyǵyn bildirip, alǵashqy sózdi Ahmet Altai Djengizer myrzaǵa berdi. Ol óz sózinde Bilge Tonykók murasynyń álemdik órkeniet úshin mańyzy zor ekenin atap ótken ol osy turǵyda akademiianyń bastamalaryn joǵary baǵalaitynyn bildirdi. Sonymen qatar, quttyqtaý sóz alǵan halyqaralyq áriptes uiymdardyń basshylary men ókilderi Tonykók eskertkishi mereitoiynyń UNESCO aiasynda atap ótilýi – baýyrlas halyqtardyń mereii ǵana emes, álemdik mádeniettegi eleýli jańalyq ekenine basa nazar aýdardy.
Mártebeli meimandardyń quttyqtaý sózderinen keiin qatysýshylarǵa Túrki akademiiasy ázirlegen «Bilge Tonyquq» jinaǵy tanystyryldy. Tonykók eskertkishi mátininiń 12 tildegi aýdarmasy toptastyrylyp, ǵylymi transkriptsiiasy qosa berilgen biregei basylymnyń lentasyn Nur-Sultan qalasyndaǵy ortalyq stýdiia-zalynan qatysyp otyrǵan belgili ǵalym, memleket jáne qoǵam qairatkeri Myrzatai Joldasbekov qiyp, oqyrmanǵa qutty bolsyn aitty.
Budan keiin konferentsiianyń jalpy otyrysy bastalyp, esimi elge belgili túrkologtar men ǵalymdar Osman Fikri Sertkaia (Túrkiia), Timýr Kodjaoǵlý (AQSh), Ishtvan Zimoni (Majarstan), Kadyraly Konkabaev (Qyrǵyzstan), Jengiz Aiylmaz, Ahmet Tashaǵyl (Túrkiia), Viktor Býtanaev (Resei), Irina Nevskaia (Germaniia), Iýlai Shamiloǵlý (AQSh), Erhan Aidyn (Túrkiia), Ǵaibolla Babaiarov (Ózbekstan) maǵynaly baiandamalar jasap, paiymdy pikirlerimen bólisti.
Óz kezeginde Mońǵoliia Ulttyq mýzeiiniń basshysy D.Súhbaatar mýzeidegi Tonykókke qatysty eksponattardy arnaiy tanystyrdy.
Konferentsiiany qorytyndylaǵan akademiia basshysy Darhan Qydyráli Akademiiaǵa múshe elderde biyl jyl boiy Tonykók eskertkishiniń 1300 jyldyǵyna arnalǵan sharalar ótetinin aitty. Sonymen qatar, ol Mońǵoliia tarabynyń bastamasyn qoldai otyryp, Tonykók muralaryn UNESCO-nyń Búkilálemdik muralary tizimine engizýdi usyndy.
Qatysýshylar alǵash ret tikelei beinebailanys arqyly birneshe tilde ilespe aýdarmamen uiymdastyrylǵan aýqymdy halyqaralyq konferentsiianyń sátti ótkenine rizashylyǵyn bildirip, akademiia jumysyna tabys tiledi.
