بٷگٸن تٷركٸ اكادەميياسى «تونىكٶك جىلىن» رەسمي اشىق دەپ جارييالاپ, «ۇلى دالا ٶركەنيەتٸ: تونىكٶك ميراسى جەنە قازٸرگٸ تٷركٸ ەلەمٸ» اتتى حالىقارالىق ونلاين ۆيدەوكونفەرەنتسييا ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
تٸكەلەي بەينەبايلانىس فورماتىندا ٶتكەن كونفەرەنتسييانى اشقان حالىقارالىق تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ پرەزيدەنتٸ دارحان قىدىرەلٸ: «جۇقانى تاپتاۋ وڭاي, جٸڭٸشكەنٸ ٷزۋ وڭاي. جۇقا قالىپ بولسا, الىپ قانا تاپتار, جٸڭٸشكە جۋان بولسا, الىپ قانا ٷزەر», دەيدٸ دانا تونىكٶك بابامىز. ۇلى دالاعا تولقىنداپ جايىلعان تٷگەل تٷركٸنٸڭ تۇنىق تٸلٸ مەن دەستٷرٸن, ايشىقتى بٸتٸك جازۋى مەن ەدەبي جازبا ەدەبيەتٸن, جورالى جارعى تٷزٸمٸ مەن مەملەكەتتٸك بيلٸكتٸڭ جٶن-جوسىعىن جاساپ, باعزى بابالاردىڭ بايراقتى بٸرلٸگٸنٸڭ باستاۋىندا تۇرعان تۇعىرلى تۇلعانىڭ دالا دانىشپانى, جورىقشى, جىراۋ بٸلگە تونىكٶك ەكەنٸ بەلگٸلٸ. دانىشپان بٸلگە تونىكٶك بابامىزدىڭ بەدٸزدەپ تاسقا قاشاپ قالدىرعان مەڭگٸلٸك ەسكەرتكٸشٸنٸڭ 1 300 جىلدىعىن تٷركييا, ەزەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان, ٶزبەكستان جەنە موڭعولييا مەملەكەتتەرٸ UNESCO ۇلتتىق كوميسسييالارىنىڭ ورتاق ۇسىنىسىمەن تٷركٸ اكادەميياسىنىڭ جەنە UNESCO-داعى تۇراقتى ٶكٸلدٸكتەرٸمٸزدٸڭ قولداۋىمەن 2020 جىلى UNESCO اياسىندا اتاپ ٶتۋگە رەسمي شەشٸم قابىلداۋى ەلەمدٸك مەدەنيەتتەگٸ ەلەۋلٸ جاڭالىققا اينالىپ وتىر», - دەدٸ.
كونفەرەنتسيياعا UNESCO باس كونفەرەنتسيياسى 40-سەسسيياسىنىڭ تٶراعاسى احمەت التاي دجەنگيزەر, UNESCO ازييا جەنە تىنىق مۇحيتى بٶلٸمٸنٸڭ باستىعى اندرەي شەۆەلەۆ, تٷركپا باس حاتشىسى التىنبەك مامايۋسۋپوۆ, حالىقارالىق تٷركٸ مەدەنيەتٸ جەنە مۇراسى قورىنىڭ پرەزيدەنتٸ گٷنەي ەفەنديەۆا, تٷرٸك تٸلٸ قوعامىنىڭ تٶراعاسى, پروفەسسور گٷلەر گٷلسەۆين, تٷركٸ كەڭەسٸنٸڭ ماجارستان ٶكٸلدٸگٸنٸڭ باسشىسى يانوش حوۆاري, تيۋركسوي باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى بيلال چاكىدجي, موڭعولييا ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ ديرەكتورى داگۆاادورج سٷحبااتار (داعبادورج سٷكٸباتىر), انكارا قالاسى ماماك اۋدانىنىڭ باسشىسى مۋرات كوسە, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, ەزەربايجان ۇلتتىق عىلىم اكادەميياسىنىڭ بٸرٸنشٸ ۆيتسە-پرەزيدەنتٸ يسا گابيببەيلي, سونىمەن قاتار, اقش, ەزەربايجان, ماجارستان, گەرمانييا, قازاقستان, قىرعىزستان, موڭعولييا, ٶزبەكستان, تٷركييا جەنە رەسەي مەملەكەتٸنەن تانىمال تٷركولوگ عالىمدار قاتىستى.
بۇعان قوسا جيىنعا ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن ەلدەرٸندەگٸ زەرتتەۋشٸلەر ونلاين رەجيمدە تىڭداۋشى رەتٸندە قاتىسىپ, ەلەۋمەتتٸك جەلٸ قولدانۋشىلارى تٸكەلەي ەفير كٶرسەتٸلٸمدەرٸ ارقىلى تاماشالادى.
القالى باسقوسۋدى جٷرگٸزٸپ وتىرعان اكادەمييا باسشىسى دارحان قىدىرەلٸ قاتىسۋشىلارعا ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, العاشقى سٶزدٸ احمەت التاي دجەنگيزەر مىرزاعا بەردٸ. ول ٶز سٶزٸندە بٸلگە تونىكٶك مۇراسىنىڭ ەلەمدٸك ٶركەنيەت ٷشٸن ماڭىزى زور ەكەنٸن اتاپ ٶتكەن ول وسى تۇرعىدا اكادەمييانىڭ باستامالارىن جوعارى باعالايتىنىن بٸلدٸردٸ. سونىمەن قاتار, قۇتتىقتاۋ سٶز العان حالىقارالىق ەرٸپتەس ۇيىمداردىڭ باسشىلارى مەن ٶكٸلدەرٸ تونىكٶك ەسكەرتكٸشٸ مەرەيتويىنىڭ UNESCO اياسىندا اتاپ ٶتٸلۋٸ – باۋىرلاس حالىقتاردىڭ مەرەيٸ عانا ەمەس, ەلەمدٸك مەدەنيەتتەگٸ ەلەۋلٸ جاڭالىق ەكەنٸنە باسا نازار اۋداردى.
مەرتەبەلٸ مەيمانداردىڭ قۇتتىقتاۋ سٶزدەرٸنەن كەيٸن قاتىسۋشىلارعا تٷركٸ اكادەميياسى ەزٸرلەگەن «Bilge Tonyquq» جيناعى تانىستىرىلدى. تونىكٶك ەسكەرتكٸشٸ مەتٸنٸنٸڭ 12 تٸلدەگٸ اۋدارماسى توپتاستىرىلىپ, عىلىمي ترانسكريپتسيياسى قوسا بەرٸلگەن بٸرەگەي باسىلىمنىڭ لەنتاسىن نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى ورتالىق ستۋدييا-زالىنان قاتىسىپ وتىرعان بەلگٸلٸ عالىم, مەملەكەت جەنە قوعام قايراتكەرٸ مىرزاتاي جولداسبەكوۆ قيىپ, وقىرمانعا قۇتتى بولسىن ايتتى.
بۇدان كەيٸن كونفەرەنتسييانىڭ جالپى وتىرىسى باستالىپ, ەسٸمٸ ەلگە بەلگٸلٸ تٷركولوگتار مەن عالىمدار وسمان فيكري سەرتكايا (تٷركييا), تيمۋر كودجاوعلۋ (اقش), يشتۆان زيموني (ماجارستان), كادىرالى كونكاباەۆ (قىرعىزستان), جەنگيز ايىلماز, احمەت تاشاعىل (تٷركييا), ۆيكتور بۋتاناەۆ (رەسەي), يرينا نەۆسكايا (گەرمانييا), يۋلاي شاميلوعلۋ (اقش), ەرحان ايدىن (تٷركييا), عايبوللا باباياروۆ (ٶزبەكستان) ماعىنالى باياندامالار جاساپ, پايىمدى پٸكٸرلەرٸمەن بٶلٸستٸ.
ٶز كەزەگٸندە موڭعولييا ۇلتتىق مۋزەيٸنٸڭ باسشىسى د.سٷحبااتار مۋزەيدەگٸ تونىكٶككە قاتىستى ەكسپوناتتاردى ارنايى تانىستىردى.
كونفەرەنتسييانى قورىتىندىلاعان اكادەمييا باسشىسى دارحان قىدىرەلٸ اكادەميياعا مٷشە ەلدەردە بيىل جىل بويى تونىكٶك ەسكەرتكٸشٸنٸڭ 1300 جىلدىعىنا ارنالعان شارالار ٶتەتٸنٸن ايتتى. سونىمەن قاتار, ول موڭعولييا تارابىنىڭ باستاماسىن قولداي وتىرىپ, تونىكٶك مۇرالارىن UNESCO-نىڭ بٷكٸلەلەمدٸك مۇرالارى تٸزٸمٸنە ەنگٸزۋدٸ ۇسىندى.
قاتىسۋشىلار العاش رەت تٸكەلەي بەينەبايلانىس ارقىلى بٸرنەشە تٸلدە ٸلەسپە اۋدارمامەن ۇيىمداستىرىلعان اۋقىمدى حالىقارالىق كونفەرەنتسييانىڭ سەتتٸ ٶتكەنٸنە ريزاشىلىعىن بٸلدٸرٸپ, اكادەمييا جۇمىسىنا تابىس تٸلەدٸ.
