Memleket basshysy Joǵary Eýraziialyq ekonomikalyq keńestiń beine konferentsiia formatynda ótken kezekti otyrysyna qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Onlain sammitke Armeniia Respýblikasynyń Premer-Ministri Nikol Pashinian, Belarýs Respýblikasynyń Prezidenti Aleksandr Lýkashenko, Qyrǵyz Respýblikasynyń Prezidenti Sooronbai Jeenbekov, Resei Federatsiiasynyń Prezidenti Vladimir Pýtin jáne Eýraziialyq ekonomikalyq odaq janyndaǵy baqylaýshy memlekettiń basshysy retinde Moldova Respýblikasynyń Prezidenti Igor Dodon, sondai-aq, Eýraziialyq ekonomikalyq komissiia alqasynyń tóraǵasy Mihail Miasnikovich qatysty.
Jiynnyń kún tártibinde 2025 jylǵa deiingi eýraziialyq ekonomikalyq integratsiianyń strategiialyq damýy týraly másele talqylandy. Otyrys barysynda Memleketter basshylary Eýraziialyq ekonomikalyq odaq aiasyndaǵy yntymaqtastyqtyń basym baǵyttaryn, sonyń ishinde, Kýbaǵa Eýraziialyq ekonomikalyq odaq janyndaǵy baqylaýshy memleket mártebesin berý máselesin qarastyrdy.
Qazaqstan Prezidenti óz sózinde «2025 jylǵa deiingi eýraziialyq ekonomikalyq integratsiianyń strategiialyq damý baǵyttary týraly» qujattyń jobasyna erekshe nazar aýdardy.
Qasym-Jomart Toqaev bul mańyzdy qujatty qabyldaý ideiasyn qoldai otyryp, Strategiianyń keibir bólimderin qaita talqylap, áli de pysyqtai túsý kerek ekenin aitty.
– Aldaǵy birneshe jylǵa arnalǵan integratsiianyń negizin qalaityn atalǵan qujattyń erekshe mańyzdy ekenin eskere otyryp, ony áli de talqylap, betpe-bet kezdesý barysynda qabyldaǵan jón. Erte me, kesh pe, biz bir-birimizben kezdesemiz, – dedi Memleket basshysy.
Sonymen qatar Prezident osy qujatqa qatysty birqatar túsindirme jasady. Qasym-Jomart Toqaev birinshi kezekte taýarlardyń kedergisiz ári shekteýsiz tasymalyn is-júzinde qamtamasyz etý, sektorlar boiynsha taraptarmen kelisilgen biryńǵai qyzmet kórsetý naryǵyn kezeń-kezeńimen qurý, ortaq energetikalyq jáne qarjy naryǵyna daiyndalý qajet dep sanaidy.
Memleket basshysy Odaqqa múshe elder arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń kópqyrly ekenin atap ótip, onyń ekonomikalyq, áleýmettik, gýmanitarlyq qatynastardy qamtitynyn jetkizdi.
– Sondyqtan atalǵan máselelerdi besjaqty formatta Eýraziialyq ekonomikalyq komissiiany qatystyra otyryp qarastyrý, onyń naqty iske asýyn qiyndatady. Densaýlyq saqtaý, bilim jáne ǵylym salalaryn Eýraziialyq ekonomikalyq komissiianyń quzyretine tolyq kólemde berý, onyń ekonomikalyq baǵytyn aitarlyqtai ózgertip jiberýi múmkin. Iaǵni, 2015 jylǵy Eýraziialyq ekonomikalyq odaq qurý týraly kelisimniń mánine qaishy keledi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidentiniń aitýynsha, integratsiialyq jumys ulttyq quqyqtyq júieniń erekshelikterin eskerýge tiis ári ulttyq zańnamany úilestirý jáne birizdendirý máselelerin qarastyrý kezinde «jetkilikti qajettilik» qaǵidatyn ustanýy kerek.
– Strategiiada usynylǵan zańnamanyń «úilestirýge jáne birizdendirýge» qatysty quqyqtyq jaýapkershilik ornatý bólimindegi ákimshilik jáne qylmystyq, keden isi, tehnikalyq retteý, tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý siiaqty birqatar sala, bizdiń pikirimizshe, aqylǵa qonymdy jetkiliktilik qaǵidatyna áli de tolyq jaýap bermeidi. Al bul ulttyq qoǵamdyq oi-pikirdiń Strategiiany qabyldamaýyna alyp keledi. Óitkeni Strategiia úkimetter men parlamentterdiń derbes quqyǵyn shekteidi, – dedi Prezident.
Sonymen qatar Qasym-Jomart Toqaev Eýraziialyq ekonomikalyq komissiianyń ókilettigin keńeitý máselelerine muqiiat bolýǵa shaqyrdy.
– Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe-memleketterdiń qyzmet kórsetý, ózara saýda máseleleri boiynsha úshinshi elmen ótkizetin ekijaqty kelissózderine Komissiianyń qatysý quqyǵyn berý qosymsha zertteýdi qajet etedi.
Shyn máninde, munyń is júzinde qalai iske asyrylatynyn elestetý qiyn: ekijaqty kelissózderge komissiia ókili qatysyp otyrady. Qyzmetterdi saýdalaý salasynda investitsiialar – ulttyq quzirettilikke jatady. Sebebi ol basqa elderdiń múddelerine qaishy kelmeidi. Tiisinshe, bul jumysqa komissiianyń adami jáne qarjylyq resýrstaryn tartý – ashyǵyn aitqanda bizge túsiniksiz. Eger taraptar úshinshi eldermen kelisimnen keiin EEK-ke aqparat berse, jekelegen jaǵdailarda kelissózderge daiyndyq jumystaryna konsýltatsiialyq keńes surasa, kelissózge qajetti aqparatpen, tájiribemen almassa – másele basqa, – dedi Prezident.
Memleket basshysy dál qazirgi jaǵdaida Eýraziialyq ekonomikalyq odaqpen yntymaqtastyqtyń basym baǵyty ekonomikany qaita qalpyna keltirý máselesi boiynsha qurylýy kerek ekenin jetkizdi. Qasym-Jomart Toqaev Ózbekstan Parlamentiniń Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa baqylaýshy memleket retinde kirý týraly sheshimin quptady.
Memleket basshysy ózara saýda, biznesti qoldaý, tsifrlandyrý jáne kóliktik logistika salalaryndaǵy yqpaldastyq máselelerin odan ári nyǵaitý jónindegi naqty usynystaryn ortaǵa saldy.
Birinshiden, Qazaqstan Prezidenti pandemiia kezinde paida bolǵan barlyq shekteýler men kedergilerdi kezeń-kezeńimen alýdyń josparyn jasaý qajet dep sanaidy.
– Bizdiń densaýlyq saqtaý, sanitarlyq, veterinarlyq jáne ózge de baqylaýshy vedomstvolarymyz daǵdarystan sabaq alyp, sondai-aq, bir jaǵynan azamattarymyzdyń densaýlyǵyn saqtaityn, ekinshi jaǵynan taýarlardyń kedergisiz qozǵalysyn qamtamasyz etetin yqpaldastyqtyń tiimdi mehanizmderin usynýy qajet. Pandemiiaǵa qarsy kúres kezinde, odan keiingi shekteýler alynǵan kezeńde de kólik qurylymdarynyń, sanitarlyq qyzmetterdiń, shekaralyq vedomstvolardyń jumysy júieli bolýy mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy ekinshi másele retinde Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyń aqparattyq júiesin biriktirý jumystaryn qolǵa alýdyń mańyzdylyǵyn aitty.
– Memlekettik organdarymyzdyń yqpaldastyq ornatqan negizgi aspektilerin tsifrlandyrý arqyly bizdiń elderimiz biznes-protsesterdi jeńildetýge, ózara taýar ainalymyn arttyrýǵa, bizneske ákimshilik júktemeni azaitýǵa qol jetkizedi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Úshinshiden, Qazaqstan Prezidenti kólik-logistika qyzmetin damytý qajet dep sanaidy.
– Atalǵan bastama aiasynda biz ulttyq taýar ótkizý júiesin qurýdy bastap kettik. Ol 2022 jylǵa qarai 24 kóterme-taratý ortalyǵynan turatyn bolady. Bul 5 million tonna aýyl sharýashylyq ónimin saqtap, óńdep, taratýǵa múmkindik beredi. Odaqqa múshe múddeli elderdiń arasynda taýar taratýdyń ortaq júiesin qurý múmkindigin qarastyrýdy usynamyn, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev biznesti qoldaý máselesine de erekshe nazar aýdardy. Prezident qazirgidei daǵdarys kezeńinde Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe memleketterdiń barlyq resýrsy jumys oryndaryn turaqtandyrýǵa jáne saqtap qalýǵa baǵyttalǵanyn aitty. Sonymen qatar Memleket basshysy Odaqtyń shyǵyny kóp jekelegen sheshimderin oryndaý, atap aitqanda, qazirgi daǵdarys jaǵdaiynda keibir taýar túrlerin mindetti túrde tańbalaý asa qajet emes dep esepteidi.
Qazaqstan Prezidenti Eýraziialyq ekonomikalyq odaqqa múshe elderdiń qarjy-ekonomika ministrlikteri basshylarynyń, jalpy úkimetterdiń daǵdarystan keiingi kezeńdegi syrtqy syn-qaterler men ekonomikany damytýǵa qatysty sharalardy talqylaý úshin arnaiy alań ashyp, ony belsendi qoldanýdyń mańyzdylyǵyn málim etti.
Sammit qorytyndysy boiynsha Qasym-Jomart Toqaevtyń usynysymen «2025 jylǵa deiingi eýraziialyq ekonomikalyq integratsiianyń strategiialyq damý baǵyttary týraly» qujat negizinen maquldanǵanymen, qabyldanǵan joq. Odaqqa múshe memleketterdiń úkimetteri men Komissiiaǵa Strategiiany pysyqtaý tapsyryldy.
«Eýraziialyq bestiktiń» kóshbasshylary Joǵary Eýraziialyq ekonomikalyq keńestiń kelesi otyrysyn 2020 jyldyń kúzinde Minsk qalasynda ótkizýge ýaǵdalasty.
