Video konferentsiia rejiminde ótken is-sharaǵa Ázerbaijan, Belarýs, Qyrǵyzstan, Moldova, Resei, Tájikstan, Túrikmenstan, Ózbekstan Prezidentteri qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Jiyn barysynda Memleketter basshylary Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy aiasyndaǵy kópjaqty yqpaldastyq, TMD-ny odan ári damytý tujyrymdamasy jáne ony iske asyrý jónindegi negizgi is-sharalar jospary jaiynda pikir almasty. Sondai-aq TMD elderi Parlamentaralyq yntymaqtastyqty arttyrý jáne nyǵaitý máselesi talqylandy.
Qasym-Jomart Toqaev óz sózinde búgingi otyrystyń álemdik ekonomika men saiasattaǵy kóptegen mańyzdy problemalar tóńireginde ótip otyrǵanyn, dúniejúzindegi qiyn ahýaldy koronavirýs pandemiiasy odan ári shielenistirip jibergenin jetkizdi. Qazaqstan Prezidenti ortaq múddelerdi eskere otyryp birqatar usynys jasady, onyń ishinde, koronavirýs indetine birlese qarsy kúresýge qatysty oiyn ortaǵa saldy.
– Búgingi kúnniń eń basty mindeti – azamattarymyzdyń koronavirýsqa qarsy vaktsinaǵa keń kólemde qol jetkizýine múmkindik jasaý. Osy oraida COVID-19 indetine qarsy jahandyq kúreste álemde birinshi bolyp vaktsinasyn tirkegen jáne halyqqa ekpe jasai bastaǵan Resei Federatsiiasynyń jetekshi rólin atap ótkim keledi. Qazaqstan da óziniń vaktsinasyn ázirlep jatyr. Onyń synamalary jaqsy nátije berýde. Biz kelesi aptada Reseimen birlesip, vaktsina óndirisin iske qosamyz. Ol reseilik te, qazaqstandyq ta ónim retinde eksportqa shyǵarylady, – dedi Memleket basshysy.
Prezident áriptesterin ózderiniń syrtqy saiasat vedomstvo basshylaryna BUU aiasynda Aýrýlardy baqylaý jáne biologiialyq qaýipsizdik jónindegi aimaqtyq ortalyqtar jelisin, sondai-aq, Biologiialyq qaýipsizdik jónindegi halyqaralyq agenttik qurý jaiyndaǵy Qazaqstannyń BUU-da jasaǵan usynysyn qoldaý úshin tapsyrma berýge shaqyrdy.
Qasym-Jomart Toqaev Dostastyq elderiniń arasyndaǵy iskerlik belsendilik pen ekonomikalyq bailanystardy jandandyrý jumysyn TMD-nyń basty mindetteriniń biri retinde atady.
– Qazirgi jaǵdaida bizdiń negizgi basymdyǵymyz – áleýmettik-ekonomikalyq turaqtylyqty saqtaý, halyqtyń tabys deńgeiin jáne jumyspen qamtylýyn qamtamasyz etý. Biraq buǵan saýda-ekonomikalyq qatynastardyń barlyq keshenin qaita jańǵyrtpai, qol jetkizý múmkin emes. Ózara saýda-sattyqty odan ári yryqtandyrý, kedergiler men shekteýlerdi retteý jónindegi jumystardy jandandyrý qajet. Investitsiia tartýǵa, kólik-tranzit áleýetin tiimdi paidalanýǵa, ónerkásiptik kooperatsiiany tereńdetýge, óńirler arasyndaǵy tikelei bailanystardy damytýǵa basa mán berý kerek, – dedi Prezident.
Memleket basshysy Qyzmet kórsetýdiń erkin saýdasy týraly kelisimdi jáne onyń ár memleketke naqty paida ákeletin investitsiialar jónindegi negizgi bólimin kelisýdi aiaqtaýdyń mańyzdylyǵyna nazar aýdardy.
Qasym-Jomart Toqaev qorshaǵan ortany qorǵaý jáne «jasyl ekonomikaǵa» qatysty sheshimderdi engizý, sondai-aq, jańa tsifrlyq tehnologiialardy damytý máselelerine arnaiy toqtaldy. Qazaqstan TMD Memleketaralyq ekologiialyq keńestiń 2021 jylǵy tóraǵasy retinde atalǵan saladaǵy ulttyq zańnamalardyń tásilderi men úilestirilýin ushtastyrý múmkindigin zertteýdi, sondai-aq, Tsifrlandyrý máseleleri boiynsha arnaiy jumys tobyn qurýdy usyndy.
Qazaqstan Prezidenti Memleketter basshylarynyń nazaryn qaýipsizdik pen turaqtylyqty qamtamasyz etýge aýdardy. Onyń pikirinshe, memleketaralyq qatynastardyń shielenisý jáne ózara senimsizdik jaǵdaiynda ornyqty damý men ilgerileý múmkin emes.
– Ázerbaijan Prezidenti Ilham Geidaruly Áliev pen Armeniia Premer-ministri Nikol Vovaevich Pashiniannyń birlese kúsh salýymen, Vladimir Vladimirovich Pýtinniń belsendi araaǵaiyndyǵymen Taýly Qarabaqtaǵy áskeri qimyldardy toqtatý týraly kelisim jaiynda taǵy bir ret atap ótkim keledi. Bul qalyptasqan kúrdeli jaǵdaidaǵy eń durys sheshim boldy. Atalǵan tarihi kelisim óńirde uzaq merzimdi beibitshilik ornatýǵa yqpal etedi dep úmittenemin. Shyn máninde, Dostastyq uiymy qurylǵaly beri saiasi atmosferany ýlap kelgen postkeńestik keńistiktegi qaqtyǵys oshaǵynyń oty sóndirildi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy osyndai qiyn-qystaý kezeńde elderimiz arasyndaǵy tyǵyz yqpaldastyqtyń mańyzy arta túsedi dep sanaidy.
– Iá, biz bir-birimizden ekonomikalyq áleýetimiz turǵysynan erekshelenemiz. Bizdiń tarihi kózqarasymyz, Taýly Qarabaqtaǵy qaqtyǵys kórsetkendei, tipti, geosaiasi kózqarasymyz da ártúrli bolýy yqtimal. Degenmen, eń bastysy, bizdiń halyqtarymyz beibit jaǵdaida ómir súrip, bir-birimen dostyq qarym-qatynasta bolǵysy keledi. Bizdiń mindetimiz – halyqtarymyzdyń arasyna syna qaǵylýyna jol bermei, ózara tiimdi yntymaqtastyqty arttyrýdyń jolyn izdeý, qazirgidei strategiialyq qubylmaly jaǵdaida TMD elderin jaqyndastyrý. Biz pandemiiadan keiingi kezeńde onyń barlyq syn-qaterleri men aýyrtpalyqtaryn eńserýde kópjaqty yqpaldastyq máselesin oilastyrýymyz kerek, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev TMD-ny halyqaralyq qoǵamdastyqta zor bedelge ie dep sanaidy.
– Bizdiń uiymnyń negizin qalaýshylar kúsh jumyldyra otyryp, postkeńestik keńistikti tarihymyzdaǵy qarama-qaishylyq kezeńindegi aýyr qantógisten aman saqtap qala aldy. Dostastyqtyń áleýetin jańa geosaiasi jaǵdaida odan ári kúsheitý jáne onyń halyqaralyq arenadaǵy ornyn nyǵaitý – barshamyzdyń ortaq mindetimiz. Tatý kórshilik rýhyndaǵy yntymaqtastyq, ózara qurmet kórsetip, múddelerdi eskerý arqyly qazirgi synaqtar men aldaǵy syn-qaterlerge laiyqty tótep bere alatynymyzǵa senemin, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy Qazaqstan Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń 2020-2022 jyldardaǵy tóraǵasy kezinde aimaqtyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge mańyzdy úles qosýǵa nietti ekenin atap ótti. Ol úshin AÓISShK-ni Aziiadaǵy qaýipsizdik jáne damý uiymy retinde qaita qurýdy josparlap otyrǵanyn jáne bul baǵytta bar kúsh-jigerin jumsaitynyn aitty.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń sońynda Dostastyq oǵan múshe memleketterdiń barlyǵyna paida ákelip, negizgi máseleler boiynsha ustanymdardy úilestirýdiń mańyzdy tetigi retinde qala beretinin atap ótti.
Jiyn qorytyndysy boiynsha birqatar qujatqa, onyń ishinde, TMD-ny odan ári damytýdyń tujyrymdamasyna jáne osy Tujyrymdamany iske asyrýdyń negizgi is-sharalar josparyna, Birikken Ulttar Uiymynyń qurylǵanyna 75 jyl tolýyna orai Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesine, Halyqaralyq aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý salasyndaǵy yntymaqtastyq týraly Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna múshe memleketter basshylarynyń birlesken málimdemesine qol qoiyldy.
Qazirgi jaǵdaidy eskere otyryp, TMD-ny odan ári damytý tujyrymdamasy ekonomikalyq, saiasi, mádeni-gýmanitarlyq salalardaǵy yqpaldastyq baǵyttary boiynsha keńeitildi. Qujatta aýyl sharýashylyǵy, jeńil ónerkásip, qurylys materialdary óndirisi, zergerlik ónerkásip salalaryndaǵy kooperatsiialyq jobalardy ázirleý jáne júzege asyrý, sondai-aq, ónimderdiń jekelegen túrlerine qatysty ortaq naryqty damytý máseleleri qamtyldy. TMD elderi tsifrlyq tehnologiia, ǵaryshty paidalaný salalary boiynsha da yntymaqtastyqty nyǵaitýǵa ýaǵdalasty. Al mádeni-gýmanitarlyq baǵytta densaýlyq saqtaý, halyqtyń sanitarlyq-epidemiologiialyq amandyǵyn qamtamasyz etý, jastarmen jumysty ilgeriletý jónindegi yntymaqtastyqty jandandyrý máseleleri qarastyryldy.
