Qazaqstan Prezidenti jumys sapary aiasynda «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasynyń iske asyrylý barysymen tanysyp, bul jobalardyń ult rýhaniiatyna súbeli úles qosatyn bastamalar bolýy tiis ekenin atap ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Sonymen qatar, Memleket basshysy Qazaq innovatsiialyq gýmanitarlyq-zań ýniversitetiniń qabyrǵasynda qala jurtshylyǵymen kezdesip, shahardyń áleýmettik-ekonomikalyq damý máselelerin talqylady.
Kezdesý barysynda Qasym-Jomart Toqaev «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda elimizde atqarylyp jatqan mańyzdy jumystarǵa toqtaldy.
– Qazaq jazýyn latyn grafikasyna birtindep kóshirýdi bastadyq. Bul – qazaq tilin ǵylym men tehnikanyń tiline beiimdep, memlekettik tilimizdiń mártebesin arttyrý úshin jasalǵan úlken qadam. «Týǵan jer» jobasy aiasynda metsenattardyń qarjysyna 600-den astam áleýmettik nysan salyndy. Osyndai berekeli bastamalar árbir óńirde jalǵasyn tabýy kerek, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Memleket basshysy halqymyzdyń tarihtan taǵylym alyp, uly babalarymyzdy árdaiym ulyqtai bilgenin aityp, uly Abaidyń murasy «Rýhani jańǵyrýdyń» mańyzdy baǵdaryna ainalýy qajet ekenin atap ótti.
– Aldaǵy jyly Abai Qunanbaevtyń týǵanyna 175 jyl tolady. Osy aitýly datany biz tutas el bolyp, memlekettik deńgeide atap ótýimiz kerek. Biz úshin bul mereitoidyń mańyzy erekshe. Tarihi datany aqyl-parasatpen, saliqaly deńgeide ótkizýge basa mán berý kerek. Negizgi maqsat – dana Abaidyń taǵylymyn jastardyń sanasyna sińirý, uly tulǵanyń oi-tolǵamdaryn keńinen dáripteý. Úkimetke Abaidyń mereitoiyna qajetti sharalar ázirleýdi tapsyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Qazaqstan Prezidenti Semei jeriniń uzaq jyldar boiy iadrolyq synaqtyń taýqymetin tartqan óńir ekenine toqtalyp, poligon zulmaty 500 myń adamnyń ómiri men taǵdyryna tikelei ziianyn tigizgenin aitty.
– Tuńǵysh Prezidentimiz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qajyrly eńbegi men erik-jigeriniń arqasynda Semei poligony birjola jabyldy. Bul oqiǵany álem jurtshylyǵy teńdessiz erlik dep baǵalady. Elbasy – jahandyq iadrolyq qarýǵa qarsy qozǵalystyń kóshbasshysy. Tuńǵysh Prezidentimizdiń uly sheshimi halqymyzdyń jadynda máńgi saqtalady, – dedi Memleket basshysy.
Bul rette, Qasym-Jomart Toqaev poligon zardabyn tartqan azamattarǵa jasalatyn jeńildik laiyqty deńgeide bolýy qajet ekenine basa mán berip, qazir «Semei poligonyndaǵy iadrolyq synaqtyń taýqymetin tartqan turǵyndardy qorǵaý jáne ońaltýǵa arnalǵan buǵan deiingi sharalardyń tiimdiligi» jóninde arnaiy zertteý júrgizilip jatqanyn atap ótti.
– Poligonnyń saldarynan túrli dertke shaldyqqan azamattardy tiisti deńgeide emdeýmen qatar, olarǵa ońaltý qyzmetin kórsetý múmkindikterin de qarastyrý qajet. Semeide jáne osy óńirge qarasty aýyldarda 1300-den astam múmkindigi shekteýli bala bar. Qajetti jaǵdai jasalmaǵan tar ǵimaratta ornalasqan ońaltý ortalyǵy bir ýaqytta 35 bala ǵana qabyldai alady. Bul – shyndyq. Mundai jaǵdai múlde syn kótermeidi. Oblys ákimine máseleni dereý qolǵa alyp, tiisti sharalar qabyldaýdy tapsyramyn, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen qatar, Memleket basshysy atom elektr stantsiiasyn salý máselesi qoǵamda qyzý talqyǵa túsip jatqanyn aitty.
– Bul – kúrdeli másele. 2030 jyly Qazaqstanda elektr energiiasynyń jetispeýshiligi baiqalýy múmkin. Sondyqtan, osy máseleni qazir sheshýimiz qajet. Degenmen, kópshiliktiń pikirin eskermei, atom elektr stantsiiasyn salý týraly sheshim qabyldaýǵa bolmaidy. Búginde bul stantsiianyń qaýipsizdigin qamtamasyz ete alatyn kóptegen tehnologiia bar. Sonymen qatar, AES jańa jumys oryndaryn ashyp, Qazaqstannyń energetikalyq derbestigin qamtamasyz ete alatynyn eskergen jón, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Budan bólek, Qazaqstan Prezidenti Semei qalasynyń búgingi ahýalyna bailanysty júzege asyrylatyn birqatar mindetterdi atap ótti.
– Qalanyń ár kóshesi men ǵimaratynda tarihtyń salǵan izi bar. Kóne ǵimarattardyń tarihi jáne bastapqy beinesin saqtap qalý – óte mańyzdy mindet. Biz uly Abai týraly aitqanda, onyń ákesi – Qunanbaidyń el tarihyndaǵy eńbegin umytpaýymyz qajet. Sondyqtan, aldaǵy ýaqytta oblys ákimdigi Qunanbaidyń esimin ulyqtaýǵa bailanysty tiisti sharalar qabyldaý múmkindigin qarastyrýy kerek, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev 2017 jyly Semei qalasyn áleýmettik-ekonomikalyq turǵydan damytýdyń bes jyldyq keshendi baǵdarlamasynyń aiaqtalǵanyn aityp, turǵyndardyń turmys sapasyn laiyqty arttyrý negizgi mindetterdi biri bolyp qala beretinin aitty.
– Qazirgi kezde 350 myń halqy bar qalanyń jyldyq biýdjeti 56,6 milliard teńge. Sondyqtan, oblys basshylyǵyna Semei qalasyn damytýdyń 2025 jylǵa deiingi arnaiy baǵdarlamasyn ázirleýdi tapsyramyn. Bul orta merzimdi perspektivaǵa josparlanǵan shahardy órkendetýdiń mindetterin jandandyrýǵa múmkindik beredi, – dedi Qazaqstan Prezidenti.
Sonymen birge, Memleket basshysy oblys basshylyǵyna qaladaǵy shaǵyn jáne orta biznesti qoldaýǵa erekshe mán berý qajettigin atap ótip, bul shara jańa jumys oryndaryn ashýǵa jáne turǵyndardyń tabysyn aitarlyqtai arttyrýǵa septigin tigizetinin aitty.
Qasym-Jomart Toqaev qaladaǵy kópirler men joldardyń jaǵdaiy turǵyndardy mazalaityn taǵy bir ózekti másele ekenine toqtaldy.
– Búginde qaladaǵy úsh kópirdiń ekeýi jóndeýdi qajet etedi. Sonymen qatar, shahardaǵy joldardyń 20 paiyzynan astamynyń jaǵdaiy nashar. Infraqurylymnyń bul problemalary shuǵyl sheshim qabyldaýdy talap etedi, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev kezdesýge qatysýshylarmen áńgimelesý barysynda óziniń ómir tájiribesin bólisip, Qazaqstandy qýatty elge ainaldyrýdyń joldary týraly aitty.
Kezdesý sońynda Qazaqstan Prezidenti elimizdiń ósip-órkendeýi qoǵamymyzdaǵy beibitshilik pen turaqtylyqtyń arqasy ekenin, sonyń nátijesinde búginde biz memlekettigimiz myǵym, ekonomikamyzdyń áleýeti zor, álem qaýymdastyǵy tanyǵan elge ainalǵanymyzdy atap ótti.



