توقاەۆ: پوليگون زاردابىن تارتقان ازاماتتارعا جەڭٸلدٸك لايىقتى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت

قازاقستان پرەزيدەنتٸ جۇمىس ساپارى اياسىندا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ ٸسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىسىپ, بۇل جوبالاردىڭ ۇلت رۋحانيياتىنا سٷبەلٸ ٷلەس قوساتىن باستامالار بولۋى تيٸس ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.

سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى قازاق يننوۆاتسييالىق گۋمانيتارلىق-زاڭ ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قابىرعاسىندا قالا جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسٸپ, شاھاردىڭ ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق دامۋ مەسەلەلەرٸن تالقىلادى.

كەزدەسۋ بارىسىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ەلٸمٸزدە اتقارىلىپ جاتقان ماڭىزدى جۇمىستارعا توقتالدى.

– قازاق جازۋىن لاتىن گرافيكاسىنا بٸرتٸندەپ كٶشٸرۋدٸ باستادىق. بۇل – قازاق تٸلٸن عىلىم مەن تەحنيكانىڭ تٸلٸنە بەيٸمدەپ, مەملەكەتتٸك تٸلٸمٸزدٸڭ مەرتەبەسٸن ارتتىرۋ ٷشٸن جاسالعان ٷلكەن قادام. «تۋعان جەر» جوباسى اياسىندا مەتسەناتتاردىڭ قارجىسىنا 600-دەن استام ەلەۋمەتتٸك نىسان سالىندى. وسىنداي بەرەكەلٸ باستامالار ەربٸر ٶڭٸردە جالعاسىن تابۋى كەرەك, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

مەملەكەت باسشىسى حالقىمىزدىڭ تاريحتان تاعىلىم الىپ, ۇلى بابالارىمىزدى ەردايىم ۇلىقتاي بٸلگەنٸن ايتىپ, ۇلى ابايدىڭ مۇراسى «رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ» ماڭىزدى باعدارىنا اينالۋى قاجەت ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ.

– الداعى جىلى اباي قۇنانباەۆتىڭ تۋعانىنا 175 جىل تولادى. وسى ايتۋلى داتانى بٸز تۇتاس ەل بولىپ, مەملەكەتتٸك دەڭگەيدە اتاپ ٶتۋٸمٸز كەرەك. بٸز ٷشٸن بۇل مەرەيتويدىڭ ماڭىزى ەرەكشە. تاريحي داتانى اقىل-پاراساتپەن, ساليقالى دەڭگەيدە ٶتكٸزۋگە باسا مەن بەرۋ كەرەك. نەگٸزگٸ ماقسات – دانا ابايدىڭ تاعىلىمىن جاستاردىڭ ساناسىنا سٸڭٸرۋ, ۇلى تۇلعانىڭ وي-تولعامدارىن كەڭٸنەن دەرٸپتەۋ. ٷكٸمەتكە ابايدىڭ مەرەيتويىنا قاجەتتٸ شارالار ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتٸ سەمەي جەرٸنٸڭ ۇزاق جىلدار بويى يادرولىق سىناقتىڭ تاۋقىمەتٸن تارتقان ٶڭٸر ەكەنٸنە توقتالىپ, پوليگون زۇلماتى 500 مىڭ ادامنىڭ ٶمٸرٸ مەن تاعدىرىنا تٸكەلەي زييانىن تيگٸزگەنٸن ايتتى.

– تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸز نۇرسۇلتان ەبٸشۇلى نازارباەۆتىڭ قاجىرلى ەڭبەگٸ مەن ەرٸك-جٸگەرٸنٸڭ ارقاسىندا سەمەي پوليگونى بٸرجولا جابىلدى. بۇل وقيعانى ەلەم جۇرتشىلىعى تەڭدەسسٸز ەرلٸك دەپ باعالادى. ەلباسى – جاھاندىق يادرولىق قارۋعا قارسى قوزعالىستىڭ كٶشباسشىسى. تۇڭعىش پرەزيدەنتٸمٸزدٸڭ ۇلى شەشٸمٸ حالقىمىزدىڭ جادىندا مەڭگٸ ساقتالادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

بۇل رەتتە, قاسىم-جومارت توقاەۆ پوليگون زاردابىن تارتقان ازاماتتارعا جاسالاتىن جەڭٸلدٸك لايىقتى دەڭگەيدە بولۋى قاجەت ەكەنٸنە باسا مەن بەرٸپ, قازٸر «سەمەي پوليگونىنداعى يادرولىق سىناقتىڭ تاۋقىمەتٸن تارتقان تۇرعىنداردى قورعاۋ جەنە وڭالتۋعا ارنالعان بۇعان دەيٸنگٸ شارالاردىڭ تيٸمدٸلٸگٸ» جٶنٸندە ارنايى زەرتتەۋ جٷرگٸزٸلٸپ جاتقانىن اتاپ ٶتتٸ.

– پوليگوننىڭ سالدارىنان تٷرلٸ دەرتكە شالدىققان ازاماتتاردى تيٸستٸ دەڭگەيدە ەمدەۋمەن قاتار, ولارعا وڭالتۋ قىزمەتٸن كٶرسەتۋ مٷمكٸندٸكتەرٸن دە قاراستىرۋ قاجەت. سەمەيدە جەنە وسى ٶڭٸرگە قاراستى اۋىلداردا 1300-دەن استام مٷمكٸندٸگٸ شەكتەۋلٸ بالا بار. قاجەتتٸ جاعداي جاسالماعان تار عيماراتتا ورنالاسقان وڭالتۋ ورتالىعى بٸر ۋاقىتتا 35 بالا عانا قابىلداي الادى. بۇل – شىندىق. مۇنداي جاعداي مٷلدە سىن كٶتەرمەيدٸ. وبلىس ەكٸمٸنە مەسەلەنٸ دەرەۋ قولعا الىپ, تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ مەسەلەسٸ قوعامدا قىزۋ تالقىعا تٷسٸپ جاتقانىن ايتتى.

– بۇل – كٷردەلٸ مەسەلە. 2030 جىلى قازاقستاندا ەلەكتر ەنەرگيياسىنىڭ جەتٸسپەۋشٸلٸگٸ بايقالۋى مٷمكٸن. سوندىقتان, وسى مەسەلەنٸ قازٸر شەشۋٸمٸز قاجەت. دەگەنمەن, كٶپشٸلٸكتٸڭ پٸكٸرٸن ەسكەرمەي, اتوم ەلەكتر ستانتسيياسىن سالۋ تۋرالى شەشٸم قابىلداۋعا بولمايدى. بٷگٸندە بۇل ستانتسييانىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتە الاتىن كٶپتەگەن تەحنولوگييا بار. سونىمەن قاتار, اەس جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشىپ, قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكالىق دەربەستٸگٸن قامتاماسىز ەتە الاتىنىن ەسكەرگەن جٶن, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.

بۇدان بٶلەك, قازاقستان پرەزيدەنتٸ سەمەي قالاسىنىڭ بٷگٸنگٸ احۋالىنا بايلانىستى جٷزەگە اسىرىلاتىن بٸرقاتار مٸندەتتەردٸ اتاپ ٶتتٸ.

– قالانىڭ ەر كٶشەسٸ مەن عيماراتىندا تاريحتىڭ سالعان ٸزٸ بار. كٶنە عيماراتتاردىڭ تاريحي جەنە باستاپقى بەينەسٸن ساقتاپ قالۋ – ٶتە ماڭىزدى مٸندەت. بٸز ۇلى اباي تۋرالى ايتقاندا, ونىڭ ەكەسٸ – قۇنانبايدىڭ ەل تاريحىنداعى ەڭبەگٸن ۇمىتپاۋىمىز قاجەت. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا وبلىس ەكٸمدٸگٸ قۇنانبايدىڭ ەسٸمٸن ۇلىقتاۋعا بايلانىستى تيٸستٸ شارالار قابىلداۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋى كەرەك, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ 2017 جىلى سەمەي قالاسىن ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان دامىتۋدىڭ بەس جىلدىق كەشەندٸ باعدارلاماسىنىڭ اياقتالعانىن ايتىپ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن لايىقتى ارتتىرۋ نەگٸزگٸ مٸندەتتەردٸ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەتٸنٸن ايتتى.

– قازٸرگٸ كەزدە 350 مىڭ حالقى بار قالانىڭ جىلدىق بيۋدجەتٸ 56,6 ميلليارد تەڭگە. سوندىقتان, وبلىس باسشىلىعىنا سەمەي قالاسىن دامىتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيٸنگٸ ارنايى باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋدٸ تاپسىرامىن. بۇل ورتا مەرزٸمدٸ پەرسپەكتيۆاعا جوسپارلانعان شاھاردى ٶركەندەتۋدٸڭ مٸندەتتەرٸن جانداندىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قازاقستان پرەزيدەنتٸ.

سونىمەن بٸرگە, مەملەكەت باسشىسى وبلىس باسشىلىعىنا قالاداعى شاعىن جەنە ورتا بيزنەستٸ قولداۋعا ەرەكشە مەن بەرۋ قاجەتتٸگٸن اتاپ ٶتٸپ, بۇل شارا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا جەنە تۇرعىنداردىڭ تابىسىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا سەپتٸگٸن تيگٸزەتٸنٸن ايتتى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ قالاداعى كٶپٸرلەر مەن جولداردىڭ جاعدايى تۇرعىنداردى مازالايتىن تاعى بٸر ٶزەكتٸ مەسەلە ەكەنٸنە توقتالدى.

– بٷگٸندە قالاداعى ٷش كٶپٸردٸڭ ەكەۋٸ جٶندەۋدٸ قاجەت ەتەدٸ. سونىمەن قاتار, شاھارداعى جولداردىڭ 20 پايىزىنان استامىنىڭ جاعدايى ناشار. ينفراقۇرىلىمنىڭ بۇل پروبلەمالارى شۇعىل شەشٸم قابىلداۋدى تالاپ ەتەدٸ, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلارمەن ەڭگٸمەلەسۋ بارىسىندا ٶزٸنٸڭ ٶمٸر تەجٸريبەسٸن بٶلٸسٸپ, قازاقستاندى قۋاتتى ەلگە اينالدىرۋدىڭ جولدارى تۋرالى ايتتى.

كەزدەسۋ سوڭىندا قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەلٸمٸزدٸڭ ٶسٸپ-ٶركەندەۋٸ قوعامىمىزداعى بەيبٸتشٸلٸك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ارقاسى ەكەنٸن, سونىڭ نەتيجەسٸندە بٷگٸندە بٸز مەملەكەتتٸگٸمٸز مىعىم, ەكونوميكامىزدىڭ ەلەۋەتٸ زور, ەلەم قاۋىمداستىعى تانىعان ەلگە اينالعانىمىزدى اتاپ ٶتتٸ.