Aqordada Prezidenttiń otandyq biznes ókilderimen kezekti kezdesýi ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń resmi saityna silteme jasap.
Memleket basshysy biznestiń ózekti máselelerin talqylaý jaqsy dástúrge ainalyp kele jatqanyn atap ótti. Onyń aitýynsha, qańtar aiynda bolǵan kezdesýden keiin elimizde jáne álemde talai nárse ózgerdi.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, elimizdiń keleshegi ekonomikanyń myqty bolýyna bailanysty jáne kásipkerler memleket múddesin joǵary qoia bilýi kerek.
– Jalpy, jumysty durys júrgizý úshin memlekettik organdardyń esebi jetkiliksiz. Elimizde jáne álemde bolyp jatqan oqiǵalar týraly sizderdiń pikirlerińizdi bilý asa mańyzdy. Men, eń aldymen, bir máseleni naqty aitqym keledi. «Oiyn erejesi» ádil ári bárine birdei bolatyn ashyq ekonomika saiasaty jalǵasa beredi. Bul – meniń berik ustanymym. «Maishelpek oryndar» men jaily qyzmetterdi úlestirýge jol berilmeidi, – dedi Prezident.
Memleket basshysy biznespen jumys isteý kezinde eski tásilderge jol berilmeýi kerek ekenin atap ótip, quqyq qorǵaý organdary qyzmetindegi kemshilikterdi synǵa aldy.
– Naýqanshyldyqqa salynyp, asyra silteýge múlde bolmaidy. Eger mundai oqiǵalar anyqtalsa, arnaiy tekserý júrgiziledi. Tiisti baǵa beriledi. 2019 jyly óz Joldaýymda bizneske zańsyz kedergi keltirý memleket múddesine qarsy baǵyttalǵan qylmys retinde qarastyrylatynyn aittym. Bul – Bas prokýratýranyń mindeti. Árine, alaiaqtarmen kúresý qajet. Oǵan daý joq. Biraq, artyq qylamyn dep, tyrtyq qylmaý kerek. Jazyqsyz jandar qosaq arasynda japa shekpeýge tiis, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident memlekettik organdardyń qyzmetinde sybailas jemqorlyqqa jol bermeý kerek ekenin atap ótti.
– Óńirlik bilik pen aýmaqtyq quqyq qorǵaý bólimsheleriniń basshylary kásipkerlermen birigip, biznesti qoldaý degen syltaýmen únemi zańdy bola bermeitin áreketterdiń júzege asyrylýyna septigin tigizgeni jasyryn emes. Bul – úlesti ózara bólisip alǵan degen sóz. Munyń bári sybailas jemqorlyqqa, kóleńkeli áreketterge, ákimshilik resýrstarǵa negizdelgen jáne tenderler men biýdjet qarjysyn ońdy-soldy shashýǵa baǵyttalǵan qazaqstandyq biznestiń ashy da bolsa shynaiy beinesin qalyptastyrdy. Mundai qylmys túrlerine memleket batyl ári mindetti túrde júieli tosqaýyl qoiýǵa tiis. Bul – úlken mindet. Otandyq biznestiń dál osyndai sipaty tutas memlekettiń bedeline zor nuqsan keltiredi. Basqasha aitqanda, elimizde eshqandai da qoldaýshy tirek pen reiderlik bolmaýy kerek. Eger biznes adal jumys isteýge daiyn ári kreativti, zamanǵa sai suranysqa ie bolsa, ony qoldaý qajet. Ulttyq ekonomikanyń jańa modeline enýge kómektesý kerek. Biz biznes pen memleket múddesi arasyndaǵy teńgerimdi qatań saqtaýǵa tiispiz, – dedi Qazaqstan basshysy.
Memleket basshysy osy máselelerdi sheshý úshin birqatar naqty sharany belgilep berdi.
Qasym-Jomart Toqaevtyń pikirinshe, eń aldymen, quqyq qorǵaý organdary tarapynan negizsiz qýdalaýdy azaitý jóninde júieli sharalar qabyldaý qajet.
– Sońǵy bes aida prokýrorlar 100 myńǵa jýyq kásipkerdiń quqyǵyn qorǵady. Bul shamamen tutas 2021 jylǵy kórsetkishke jýyqtaidy. Atalǵan derekter tergeý organdarynyń biznesti qylmystyq qýdalaýǵa májbúrli túrde tartyp jatqanyn bildiredi. Bas prokýratýra kásipkerlik sýbektilerine qatysty baqylaý-qadaǵalaý, ásirese tergeý áreketterin zańsyz júrgizýge jol bermeýdi barynsha qatań baqylaýdy qamtamasyz etýge tiis, – dedi Prezident.
Sonymen qatar Memleket basshysy kásipkerlerdi kúdikti dep taný tájiribesi jii kezdesetinin jáne is júzinde bul tek múlik daýlary ekenin atap ótti. Qasym-Jomart Toqaev quqyq qorǵaý organdarynan birinshi kezekte alaiaqtyq, qarjyny jylystatý, zańsyz aqsha tabý, qarjy piramidalaryn qurý áreketterin áshkereleýdi talap etti.
– Árine, Bas prokýratýra quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń qiialynan týǵan qylmystyq isterdi toqtatýǵa tiis. Mundai kúmándi isterge bastamashy bolǵandardy jaýapqa tartý kerek. Memlekettiń bizneske qolaily jaǵdai jasaý saiasatyna nuqsan keltiretin kúshtik qurylymdar qyzmetkerleri basshylarynyń jaýapkershiligin arttyrý sharalaryn aiqyndaý mańyzdy. Bas prokýratýraǵa Joǵarǵy Sotpen jáne Úkimetpen birlese otyryp, zańnamaǵa naqty túzetýler toptamasyn ázirleýdi tapsyramyn. Ákimshilik bul máseleni baqylaýǵa alsyn, – dedi Prezident.
Memleket basshysy óz sózinde memlekettik aýdit júiesimen bailanysty máselelerdi qozǵady. Onyń aitýynsha, tapsyrys berýshi memlekettik organdarǵa qatysty memlekettik aýdit tekseristeriniń nátijesi tapsyrys oryndaýshy kásipkerlerdiń qylmystyq qýdalaýǵa ushyraýyna jii negiz bolady. Bul rette, Memleket basshysy kásipkerlerdiń memlekettik aýdit qorytyndysyna shaǵym túsirip nemese negizsiz qylmystyq isten qutyla almaitynyn, júieniń solai qurylǵanyn atap ótti.
Qasym-Jomart Toqaev memlekettik aýdit nátijesine shaǵym túsirýdiń barlyq múmkindigi qarastyrylmaiynsha, qylmystyq is qozǵaýǵa jol bermeitin mehanizmdi engizý qajet ekenin aitty. Sondai-aq Bas prokýratýraǵa Ulttyq kásipkerler palatasymen jáne biznes-ombýdsmenmen birlese otyryp, qylmystyq jáne azamattyq-quqyqtyq jaýapkershilik salalarynyń ara-jigin ajyratýǵa baǵyttalǵan mehanizmderdi tez arada ázirleýdi tapsyrdy.
Memleket basshysy bizneske qysym kórsetý faktorlaryn anyqtaýdyń barynsha tiimdi júiesin qurýdy kelesi bir mindet retinde atap ótti.
– Tepe-teńdik jáne tejemelik mehanizmder júiesi men qoǵamdyq baqylaý – osy reformanyń tabysty formýlasy. Quqyq qorǵaý organdary tarapynan jasalǵan árbir reiderlik áreket nemese negizsiz qysym jasaý deregi Bas prokýrordyń jeke baqylaýynda bolýǵa tiis. Osyndai ister sońyna deiin jetkizilýi kerek. Bul jerde eshqandai korporativtik ymyraǵa jol berilmeýi, tipti sóz bolmaýy qajet, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev ashyq ári ádil sot tóreligin qamtamasyz etýdiń–basymdyǵyna basa mán berdi.
– Sýdialardy irikteý qaǵidattaryn jetildirmeiinshe osy baǵytta jasalǵan barlyq kúsh-jiger tiimsiz bolmaq. Qazirgi ýaqytta sot júiesinde eki myńnan astam sýdia qyzmet etip jatyr. Jyl basynan beri sot júiesine qatysy joq basqa salalardan kelgen 50-ge jýyq zańger-praktik sýdia boldy. Ilgerileý bar, biraq jetkiliksiz. Bul baǵyttaǵy jumysty jedeldetý kerek, – dedi Memleket basshysy.
Prezident sot tóreliginiń qaǵidattaryn qamtamasyz etýdi taǵy bir basymdyq retinde atap ótti.
– Sot júiesin tabandy túrde reformalaý qajettigi pisip jetildi. Bul qajettilik sýdialar tarapynan jaqsy qabyldanyp jatyr. Reforma óz kózdegen maqsatyna qol jetkizedi dep sanaimyn. Biz mundai sózderdi sheteldik investorlardan da, elimizdiń kásipkerleri men azamattarynan da estip júrmiz. Sondyqtan men jýyq arada osy baǵyttaǵy naqty aýqymdy sharalardy jariialaimyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy biznesti qorǵaý tetikterin kúsheitý máselesinen bólek tartymdy investitsiialyq klimat qalyptastyrýdy mańyzdy dep sanaidy. Onyń pikirinshe, jahandyq turaqsyzdyq jáne belgisizdik jaǵdaiynda ishki jáne syrtqy syn-tegeýrinder kúsheigen tusta memlekettiń róli arta túsedi.
– Myqty ári ornyqty naryqtyq ekonomika qurý úshin básekege jol bermeitin faktorlardy anyqtap, olardy joiý jóninde júieli jumystar júrgizý qajet. Mundai syn-qaterdiń astarynda memlekettik qoldaý sharalaryn usynýdyń tiimsiz rásimderi men olardy aiqyndaý máselesi jatyr. Bul salyq jeńildikterine, jer telimderin bólýge, memlekettik satyp alýlarǵa jáne jalpy ákimshilik retteý jumystaryna qatysty bolyp otyr, – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev kásipkerlerdiń jel telimderine qol jetkizý júiesi men rásimderiniń tiimdiligin synǵa alyp, Úkimetke osy máseleni erekshe baqylaýǵa alýdy tapsyrdy. Onyń aitýynsha, jobanyń tiimdi iske asyrylýy jer telimderin alýǵa ótinishterdi berý jáne qarastyrýdyń avtomattandyrylǵan tetigin jedel engizýge múmkindik beredi. Prezident bul júieni osy jyldyń sońyna deiin iske qosýdy tapsyrdy.
Qasym-Jomart Toqaev memlekettik saiasattyń únemi ózgerýine jáne qubylmalylyǵyna qatysty kásipkerlerdiń shaǵymdanýy oryndy ekenin aitty. Osyǵan bailanysty Prezident Jańa ekonomikalyq saiasat jobasyn ázirleýge biznes-qoǵamdastyqty tartýdy tapsyrdy.
– Úkimet pen Prezident Ákimshiliginen ekonomikalyq saiasattyń makro, salyqtyq, biýdjettik, qarjy-kredittik jáne basqa da negizgi komponentterin qamtityn doktrinalyq qujat kútemin. Bul jumys biznestiń konstrýktivti qatysýymen júrgizilýi kerek. Óitkeni osyndai jolmen ǵana qajetti ári tiimdi reformalar jasai alamyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Budan bólek Memleket basshysy salyq saiasaty men ákimshilendirý arasynda teńgerimsizdik baiqalatynyn aityp, osy máselege nazar aýdardy. Úkimetke biznes qoǵamdastyqpen birlese otyryp, Salyq saiasatynyń uzaqmerzimdi tujyrymdamasyn ázirleý tapsyryldy.
Prezident qolaily biznes-klimat qalyptastyrý tek zańdardy ózgertýmen jáne memlekettik sýbsidiialar berýmen ǵana shektelmeitinine nazar aýdardy. Munda aimaqtyq jáne jergilikti deńgeide qabyldanǵan barlyq sheshimder men rásimderdiń júzege asyrylý tiimdiligi mańyzdy ról atqarady.
Qasym-Jomart Toqaev jiyndy qorytyndylai kele, búkil óńirdiń ákimderine jiyn barysynda aitylǵan barlyq eskertpelerdi nazar alýdy jáne shuǵyl sheshýdi qajet etetin qazirgi mindetterdi birlesip atqarýdy tapsyrdy. Sondai-aq ákimderdiń jumysy oblystardaǵy biznes-klimattyń qolailylyǵy boiynsha baǵalaitynyn aitty.
– Mundai kezdesýlerdi jalǵastyra beremiz. Olar iskerlik sipatta bolady, – dedi Memleket basshysy.
Jiyn barysynda Premer-ministr Álihan Smaiylov, Bas prokýror Berik Asylov, Joǵarǵy Sot tóraǵasy Jaqyp Asanov, «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy prezidiýmynyń tóraǵasy Raiymbek Batalov, Kásipkerlerdiń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákil Rýstam Júrsinov, sondai-aq biznes ókilderi baiandama jasady.
