Qazaqstan Prezidenti Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymynyń 14-sammitine qatysty, dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordaǵa silteme jasap.
Video konferentsiia formatynda ótken jiynǵa Pákistan Premer-Ministri Imran Han, Túrkiia Prezidenti Rejep Taiip Erdoǵan, Túrikmenstan Prezidenti Gýrbangýly Berdimuhamedov, Aýǵanstan Prezidenti Ashraf Ǵani, Ázerbaijan Prezidenti Ilham Áliev, Iran Prezidenti Hasan Rýhani, Qyrǵyzstan Prezidenti Sadyr Japarov, Tájikstan Prezidenti Emomali Rahmon, Ózbekstan Prezidenti Shavkat Mirziioev, Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymynyń Bas hatshysy Hadi Sýleimanpýr qatysty.
Qasym-Jomart Toqaev sóziniń basynda baýyrlas túrik halqyna jáne Túrkiia Prezidenti Rejep Taiip Erdoǵanǵa pandemiiaǵa qarsy kúreste elimizge kómek kórsetkeni úshin rizashylyǵyn bildirdi. Memleket basshysy osynaý qiyn-qystaý kezeńde elderimiz jahandyq deńgeidegi ózara kómek pen qoldaýdyń qanshalyqty mańyzdy ekenine taǵy bir márte kóz jetkizgenin atap ótti.
Prezident baiandamasynda pandemiianyń ekonomikaǵa tigizgen keri áserin eńserýge basa mán berdi.
– Qajetti qarjymen qamtamasyz etilgen Daǵdarysqa qarsy keshendi jospardy iske asyrýdyń arqasynda Qazaqstan pandemiianyń teris áserin barynsha azaita aldy. Tipti qurylys, aýyl sharýashylyǵy jáne óndiris sekildi salalarda ósimge qol jetkizdik. Biyl biz ishki jalpy ónim 3 paiyzdan astam ósedi dep josparlap otyrmyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Memleket basshysy Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymymen yqpaldastyq Qazaqstan syrtqy saiasatynyń basym baǵyttarynyń biri ekenin atap ótti. Prezidenttiń pikirinshe, uiym aiasyndaǵy ózara is-qimyldyń negizi infraqurylymdyq, áleýmettik jáne mádeni baǵyttardaǵy iri jobalar bolýy kerek. Qytaimen birlesip qolǵa alynǵan Transkaspii halyqaralyq kólik baǵyty – sondai bolashaǵy zor jobalardyń biri. Atap aitqanda, 2019 jyldyń qarasha aiynda Qazaqstan, Qytai, Ázerbaijan, Grýziia jáne Túrkiiany bailanystyratyn Sian-Ystambul-Praga baǵyty boiynsha konteinerlik poiyzy júre bastady. Byltyr sáýir aiynda Sian-Izmir baǵytyndaǵy birinshi konteinerlik quram júrip ótti. Ol 7000 shaqyrym qashyqtyqty 16 kúnde eńserdi.
– Bul – ózara yqpaldastyǵymyzdyń jaqsy úlgisi. Degenmen ornyqty damýdy qamtamasyz etý úshin áli de kóp is atqarýymyz kerek. Biyl biz Qazaqstan – Túrikmenstan – Iran temir jol baǵytynyń tolyq iske qosylýyn qamtamasyz etýge tiispiz. Basqa da jańa baǵyttar pysyqtalýda. Túrkistan men Tashkent arasyndaǵy joǵary jyldamdyqqa arnalǵan temir jol Qazaqstannyń da, Ózbekstannyń da týristik áleýetin arttyrady dep kútilýde. Bul jol ýaqytty eki saǵatqa deiin qysqartýǵa jáne eki el kásipkerleri arasyndaǵy bailanystardy jeńildetip, áleýmettik qatynastardy jaqsartýǵa múmkindik beredi, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Sonymen qatar Prezident óz sózinde Qazaqstannyń Aýǵanstandaǵy infraqurylymdyq jobalarǵa qatysyp jatqany týraly málimdedi. Qazaqstan reseilik jáne ózbekstandyq seriktesterimen birlesip, Mazari-Sharif – Kvetta jáne Mazari-Sharif – Peshavar baǵyttarynda temir jol salyp jatyr. Aýǵanstanmen aradaǵy ekijaqty saýda-sattyqtyń ósimi byltyr 55 paiyz bolǵan.
Bul óńir úshin taǵy bir mańyzdy basymdyq – azyq-túlik qaýipsizdigi. Prezident Qazaqstannyń Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymynyń aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty barlyq bastamalaryn qoldaitynyn aityp, múshe-memleketterdi Azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi islam uiymyna (IOFS) qosylýǵa shaqyrdy. Atalǵan uiymnyń shtab-páteri Nur-Sultan qalasynda ornalasqan.
– Biz distribiýtorlyq jáne logistikalyq kóterme ortalyqtarynyń ulttyq jelisin qurý úshin jumys istep jatyrmyz. Azyq-túlik qaýipsizdigi men onyń qol jetimdiligi – ortaq problema. Sondyqtan tiimdi logistika qurý úshin kúsh jumyldyrýdyń mańyzy zor dep sanaimyz. Qazaqstan men Ózbekstan shekarada Saýda-ekonomikalyq yntymaqtastyqtyń halyqaralyq ortalyǵyn ashady, – dedi Memleket basshysy.
Qasym-Jomart Toqaev týrizm salasynyń áleýetin arttyrý máselesine de toqtaldy. Bul sala pandemiiaǵa qaramastan, yntymaqtastyqtyń perspektivti baǵyttarynyń biri bolyp qala beredi.
– Qazaqstan týristik salanyń úlesin 2025 jylǵa qarai ishki jalpy ónimniń 8 paiyzyna deiin jetkizýdi kózdep otyr. Biz Ortalyq Aziia elderi men kúlli túrki álemi úshin qasietti sanalatyn Túrkistan qalasyn belsendi damytyp jatyrmyz. Tek 2020 jyldyń ózinde qalanyń infraqurylymyna, Túrkistannyń týrizmi men logistikasyna quiylǵan ishki investitsiia shamamen 1 milliard dollardy qurady. Túrkistan Qazaqstannyń TOP-10 týristik baǵytyna kirdi. Bul sizderdiń elderińizdiń investorlary men týristeri úshin tartymdy óńir bolmaq, – dedi Prezident.
Memleket basshysy densaýlyq saqtaý salasy da Qazaqstanǵa keletin sheteldik investitsiiaǵa «tartylys ortalyǵy» bola alatynyn atap ótti. Básekege qabiletti tarifter, joǵary bilikti jumys kúshi jáne memlekettik-jeke menshik áriptestiktiń basqa da kóptegen múmkindikteri arqyly elge túrik kompaniialary tartyldy. Olar Qazaqstanda jańa aýrýhanalardyń qurylysyna jáne olardy joǵary tehnologiialy meditsinalyq quraldarmen jabdyqtaýǵa atsalysýda.
– Túrkiianyń Rönesans Holding kompaniiasy Qazaqstannyń jeti qalasynda óz emhanalarynyń qurylysyn bastamaqshy. Sondai-aq biz Qazaq ulttyq onkologiia jáne radiologiia institýtymen birlese otyryp, biyl Almaty qalasynda Tomoterapiia ortalyǵyn iske qosýdy josparlap otyrǵan Orhun Medical kompaniiasynyń jumysyna sáttilik tileimiz. Túrik kompaniialarymen yntymaqtastyq jalǵasa beretinine senimdimin. Sonymen qatar biz Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý salasyna investitsiia quiý úshin basqa da qatysýshy-memleketterdegi seriktesterimizdi shaqyrýǵa niettimiz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymynyń tiimdiligin arttyrý boiynsha birqatar usynys jasady. Onyń aitýynsha, Qazaqstan Aziiadaǵy ózara is-qimyl jáne senim sharalary jónindegi keńestiń tóraǵasy retinde EYU men AÓSShK-niń ekonomika salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn damytýǵa qoldaý kórsetýge ázir. Atalǵan qurylymdar arasyndaǵy ózara is-qimyldardy kólik jáne logistika, aýyl sharýashylyǵy, qarjy, energetika, týrizm, tsifrlyq tehnologiialar jáne basqa da salalar boiynsha damytýǵa bolady.
– Ortaq múddelerdi kózdegen, birlesken jobalardy naqty júzege asyrýǵa negizdelgen jan-jaqty yntymaqtastyq qazirgi syn-qaterlerge tótep berip, erteńgi kúnge daiyn bolýǵa múmkindik jasaidy degen niettemiz. Biz uiymǵa úlken úmit artamyz, – dedi Memleket basshysy.
Sóz sońynda Qasym-Jomart Toqaev Túrikmenstanǵa Ekonomikalyq yntymaqtastyq uiymyndaǵy tóraǵalyǵynyń sátti ótýine tilektestigin bildirdi.
