قازاقستان پرەزيدەنتٸ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ 14-سامميتٸنە قاتىستى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات" اقورداعا سٸلتەمە جاساپ.
ۆيدەو كونفەرەنتسييا فورماتىندا ٶتكەن جيىنعا پەكٸستان پرەمەر-مينيسترٸ يمران حان, تٷركييا پرەزيدەنتٸ رەجەپ تاييپ ەردوعان, تٷرٸكمەنستان پرەزيدەنتٸ گۋربانگۋلى بەردٸمۇحامەدوۆ, اۋعانستان پرەزيدەنتٸ اشراف عاني, ەزەربايجان پرەزيدەنتٸ يلحام ەليەۆ, يران پرەزيدەنتٸ حاسان رۋحاني, قىرعىزستان پرەزيدەنتٸ سادىر جاپاروۆ, تەجٸكستان پرەزيدەنتٸ ەمومالي راحمون, ٶزبەكستان پرەزيدەنتٸ شاۆكات ميرزييوەۆ, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى حادي سۋلەيمانپۋر قاتىستى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ سٶزٸنٸڭ باسىندا باۋىرلاس تٷرٸك حالقىنا جەنە تٷركييا پرەزيدەنتٸ رەجەپ تاييپ ەردوعانعا پاندەميياعا قارسى كٷرەستە ەلٸمٸزگە كٶمەك كٶرسەتكەنٸ ٷشٸن ريزاشىلىعىن بٸلدٸردٸ. مەملەكەت باسشىسى وسىناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە ەلدەرٸمٸز جاھاندىق دەڭگەيدەگٸ ٶزارا كٶمەك پەن قولداۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنٸنە تاعى بٸر مەرتە كٶز جەتكٸزگەنٸن اتاپ ٶتتٸ.
پرەزيدەنت بايانداماسىندا پاندەمييانىڭ ەكونوميكاعا تيگٸزگەن كەرٸ ەسەرٸن ەڭسەرۋگە باسا مەن بەردٸ.
– قاجەتتٸ قارجىمەن قامتاماسىز ەتٸلگەن داعدارىسقا قارسى كەشەندٸ جوسپاردى ٸسكە اسىرۋدىڭ ارقاسىندا قازاقستان پاندەمييانىڭ تەرٸس ەسەرٸن بارىنشا ازايتا الدى. تٸپتٸ قۇرىلىس, اۋىل شارۋاشىلىعى جەنە ٶندٸرٸس سەكٸلدٸ سالالاردا ٶسٸمگە قول جەتكٸزدٸك. بيىل بٸز ٸشكٸ جالپى ٶنٸم 3 پايىزدان استام ٶسەدٸ دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىمەن ىقپالداستىق قازاقستان سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بٸرٸ ەكەنٸن اتاپ ٶتتٸ. پرەزيدەنتتٸڭ پٸكٸرٸنشە, ۇيىم اياسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلدىڭ نەگٸزٸ ينفراقۇرىلىمدىق, ەلەۋمەتتٸك جەنە مەدەني باعىتتارداعى ٸرٸ جوبالار بولۋى كەرەك. قىتايمەن بٸرلەسٸپ قولعا الىنعان ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك باعىتى – سونداي بولاشاعى زور جوبالاردىڭ بٸرٸ. اتاپ ايتقاندا, 2019 جىلدىڭ قاراشا ايىندا قازاقستان, قىتاي, ەزەربايجان, گرۋزييا جەنە تٷركييانى بايلانىستىراتىن سيان-ىستامبۇل-پراگا باعىتى بويىنشا كونتەينەرلٸك پويىزى جٷرە باستادى. بىلتىر سەۋٸر ايىندا سيان-يزمير باعىتىنداعى بٸرٸنشٸ كونتەينەرلٸك قۇرام جٷرٸپ ٶتتٸ. ول 7000 شاقىرىم قاشىقتىقتى 16 كٷندە ەڭسەردٸ.
– بۇل – ٶزارا ىقپالداستىعىمىزدىڭ جاقسى ٷلگٸسٸ. دەگەنمەن ورنىقتى دامۋدى قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەلٸ دە كٶپ ٸس اتقارۋىمىز كەرەك. بيىل بٸز قازاقستان – تٷرٸكمەنستان – يران تەمٸر جول باعىتىنىڭ تولىق ٸسكە قوسىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە تيٸسپٸز. باسقا دا جاڭا باعىتتار پىسىقتالۋدا. تٷركٸستان مەن تاشكەنت اراسىنداعى جوعارى جىلدامدىققا ارنالعان تەمٸر جول قازاقستاننىڭ دا, ٶزبەكستاننىڭ دا تۋريستٸك ەلەۋەتٸن ارتتىرادى دەپ كٷتٸلۋدە. بۇل جول ۋاقىتتى ەكٸ ساعاتقا دەيٸن قىسقارتۋعا جەنە ەكٸ ەل كەسٸپكەرلەرٸ اراسىنداعى بايلانىستاردى جەڭٸلدەتٸپ, ەلەۋمەتتٸك قاتىناستاردى جاقسارتۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
سونىمەن قاتار پرەزيدەنت ٶز سٶزٸندە قازاقستاننىڭ اۋعانستانداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا قاتىسىپ جاتقانى تۋرالى مەلٸمدەدٸ. قازاقستان رەسەيلٸك جەنە ٶزبەكستاندىق سەرٸكتەستەرٸمەن بٸرلەسٸپ, مازاري-شاريف – كۆەتتا جەنە مازاري-شاريف – پەشاۆار باعىتتارىندا تەمٸر جول سالىپ جاتىر. اۋعانستانمەن اراداعى ەكٸجاقتى ساۋدا-ساتتىقتىڭ ٶسٸمٸ بىلتىر 55 پايىز بولعان.
بۇل ٶڭٸر ٷشٸن تاعى بٸر ماڭىزدى باسىمدىق – ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ. پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا قاتىستى بارلىق باستامالارىن قولدايتىنىن ايتىپ, مٷشە-مەملەكەتتەردٸ ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ جٶنٸندەگٸ يسلام ۇيىمىنا (IOFS) قوسىلۋعا شاقىردى. اتالعان ۇيىمنىڭ شتاب-پەتەرٸ نۇر-سۇلتان قالاسىندا ورنالاسقان.
– بٸز ديستريبيۋتورلىق جەنە لوگيستيكالىق كٶتەرمە ورتالىقتارىنىڭ ۇلتتىق جەلٸسٸن قۇرۋ ٷشٸن جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىز. ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ونىڭ قول جەتٸمدٸلٸگٸ – ورتاق پروبلەما. سوندىقتان تيٸمدٸ لوگيستيكا قۇرۋ ٷشٸن كٷش جۇمىلدىرۋدىڭ ماڭىزى زور دەپ سانايمىز. قازاقستان مەن ٶزبەكستان شەكارادا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ حالىقارالىق ورتالىعىن اشادى, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ تۋريزم سالاسىنىڭ ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ مەسەلەسٸنە دە توقتالدى. بۇل سالا پاندەميياعا قاراماستان, ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆتٸ باعىتتارىنىڭ بٸرٸ بولىپ قالا بەرەدٸ.
– قازاقستان تۋريستٸك سالانىڭ ٷلەسٸن 2025 جىلعا قاراي ٸشكٸ جالپى ٶنٸمنٸڭ 8 پايىزىنا دەيٸن جەتكٸزۋدٸ كٶزدەپ وتىر. بٸز ورتالىق ازييا ەلدەرٸ مەن كٷللٸ تٷركٸ ەلەمٸ ٷشٸن قاسيەتتٸ سانالاتىن تٷركٸستان قالاسىن بەلسەندٸ دامىتىپ جاتىرمىز. تەك 2020 جىلدىڭ ٶزٸندە قالانىڭ ينفراقۇرىلىمىنا, تٷركٸستاننىڭ تۋريزمٸ مەن لوگيستيكاسىنا قۇيىلعان ٸشكٸ ينۆەستيتسييا شامامەن 1 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. تٷركٸستان قازاقستاننىڭ توپ-10 تۋريستٸك باعىتىنا كٸردٸ. بۇل سٸزدەردٸڭ ەلدەرٸڭٸزدٸڭ ينۆەستورلارى مەن تۋريستەرٸ ٷشٸن تارتىمدى ٶڭٸر بولماق, – دەدٸ پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا قازاقستانعا كەلەتٸن شەتەلدٸك ينۆەستيتسيياعا «تارتىلىس ورتالىعى» بولا الاتىنىن اتاپ ٶتتٸ. بەسەكەگە قابٸلەتتٸ تاريفتەر, جوعارى بٸلٸكتٸ جۇمىس كٷشٸ جەنە مەملەكەتتٸك-جەكە مەنشٸك ەرٸپتەستٸكتٸڭ باسقا دا كٶپتەگەن مٷمكٸندٸكتەرٸ ارقىلى ەلگە تٷرٸك كومپانييالارى تارتىلدى. ولار قازاقستاندا جاڭا اۋرۋحانالاردىڭ قۇرىلىسىنا جەنە ولاردى جوعارى تەحنولوگييالى مەديتسينالىق قۇرالدارمەن جابدىقتاۋعا اتسالىسۋدا.
– تٷركييانىڭ Rönesans Holding كومپانيياسى قازاقستاننىڭ جەتٸ قالاسىندا ٶز ەمحانالارىنىڭ قۇرىلىسىن باستاماقشى. سونداي-اق بٸز قازاق ۇلتتىق ونكولوگييا جەنە راديولوگييا ينستيتۋتىمەن بٸرلەسە وتىرىپ, بيىل الماتى قالاسىندا توموتەراپييا ورتالىعىن ٸسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرعان Orhun Medical كومپانيياسىنىڭ جۇمىسىنا سەتتٸلٸك تٸلەيمٸز. تٷرٸك كومپانييالارىمەن ىنتىماقتاستىق جالعاسا بەرەتٸنٸنە سەنٸمدٸمٸن. سونىمەن قاتار بٸز قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ينۆەستيتسييا قۇيۋ ٷشٸن باسقا دا قاتىسۋشى-مەملەكەتتەردەگٸ سەرٸكتەستەرٸمٸزدٸ شاقىرۋعا نيەتتٸمٸز, – دەدٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ بويىنشا بٸرقاتار ۇسىنىس جاسادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان ازيياداعى ٶزارا ٸس-قيمىل جەنە سەنٸم شارالارى جٶنٸندەگٸ كەڭەستٸڭ تٶراعاسى رەتٸندە ەىۇ مەن اٶسشك-نٸڭ ەكونوميكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋعا قولداۋ كٶرسەتۋگە ەزٸر. اتالعان قۇرىلىمدار اراسىنداعى ٶزارا ٸس-قيمىلداردى كٶلٸك جەنە لوگيستيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, قارجى, ەنەرگەتيكا, تۋريزم, تسيفرلىق تەحنولوگييالار جەنە باسقا دا سالالار بويىنشا دامىتۋعا بولادى.
– ورتاق مٷددەلەردٸ كٶزدەگەن, بٸرلەسكەن جوبالاردى ناقتى جٷزەگە اسىرۋعا نەگٸزدەلگەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىق قازٸرگٸ سىن-قاتەرلەرگە تٶتەپ بەرٸپ, ەرتەڭگٸ كٷنگە دايىن بولۋعا مٷمكٸندٸك جاسايدى دەگەن نيەتتەمٸز. بٸز ۇيىمعا ٷلكەن ٷمٸت ارتامىز, – دەدٸ مەملەكەت باسشىسى.
سٶز سوڭىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ تٷرٸكمەنستانعا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنداعى تٶراعالىعىنىڭ سەتتٸ ٶتۋٸنە تٸلەكتەستٸگٸن بٸلدٸردٸ.
