Foto: T. Týrlovtyń paraqshasynan
Qazaqstandyq kásipker, qarjyger ári metsenat, Freedom Holding kompaniiasynyń negizin qalaýshy jáne iesi Timýr Týrlov Konstitýtsiia jobasyna qatysty pikir bildirdi. Ol óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda zańdardy oqý mádenieti, qoǵam men memlekettiń quqyqtyq sanasy, sondai-aq jańa Konstitýtsiiadaǵy tsifrlyq quqyqtardyń mańyzy týraly oi bólisti, dep habarlaidy Ult.kz.
"Jas ulǵaiǵan saiyn zańdardy oqý qajettiligi burynǵydan da mańyzdy bolyp kórinedi. Kópshilik úshin bul qorqynyshty dúnie siiaqty: adamdar zańdar tek zańgerlerge arnalǵan dep oilaidy. Biraq shyn máninde zańdardyń basym bóligin óz betinshe oqyp, túsinýge bolady. Kóp jaǵdaida bul ómirde óte paidaly – neni jasaýǵa bolatynyn, neni jasaýǵa bolmaitynyn bilip júrý mańyzdy.
Bizdiń elde zańdar ádette túsinikti tilmen jazylady, jalpy alǵanda olardy uǵyný asa qiyn emes. Ol úshin mindetti túrde qandai da bir erekshe mamandarǵa júginýdiń qajeti joq. Zańdardyń óz logikasy bar, aiqyn logikasy, naqty basymdyqtary, indikatorlary men merzimderi kórsetiledi. Olardy oqý sheshim qabyldaý kezinde paidaly kontekst beredi. Qujattardyń tilin jáne ishki logikasyn túsingen kezde seriktestermen sóilesý de jeńildeidi. Jalpy, oqýdyń ózi – paidaly.
Óz Konstitýtsiiańdy bilip, túsinýden mańyzdy ne bolýy múmkin? Bul – elimizdegi quqyq pen bilik júiesiniń filosofiiasy men praktikasyn aiqyndaityn eń basty, negizgi sheńber.
Maǵan Konstitýtsiia jobasy unady. Qujat qazirgi kezeńde ózara is-qimyldyń obektivti sheńberin kórsetedi jáne ol maǵan osy sátte ońtaily bolyp kórinedi. Árbir el, árbir qoǵam óziniń damý kezeńinde biregei. Bir el úshin «jaqsy» sanalatyn konstitýtsiia belgili bir ýaqytta jáne belgili bir jaǵdaida basqa elge kerisinshe ziian keltirýi múmkin. Sondyqtan bul sheńberdiń qoǵammen birge evoliýtsiialanýy – qalypty qubylys dep sanaimyn.
Kásibi turǵydan alǵanda, jańa Konstitýtsiiada azamattardyń tsifrlyq quqyqtary týraly aitylǵanyna qýanyshtymyn jáne olardyń konstitýtsiialyq deńgeide bekitilýi – mańyzdy qadam. Bul – eleýli ózgeris: tsifrlyq platformalar, derekter men algoritmder konstitýtsiialyq mańyzǵa ie bola bastaidy, al tsifrlyq quqyqtar – jeke ómirge qol suqpaýshylyq pen qupiialylyq siiaqty dástúrli quqyqtardy keńeitetin jańa quqyqtar sanaty.
Bizdiń memleket barǵan saiyn tsifrlandyrý baǵytyna bet buryp keledi. Qazir barlyǵy tsifr tóńireginde: Prezident janyndaǵy Jasandy intellektini damytý jónindegi keńes, jeke ministrlik, ozyq tsifrlyq vitse-premer men vitse-ministrler, elimizge kelip jatqan jetekshi tehnologiialyq kompaniialar – kúsh-jiger men jetistiktiń basym bóligi osy salaǵa shoǵyrlanǵan.
Al memlekettiń tsifrlyq ortany endi adam quqyqtarynyń konstitýtsiialyq keńistigi retinde moiyndaýy – osy memlekettiń kemeldengenin bildiredi", - deidi ol.
