Óńirdiń bir top jýrnalisi Ulttyq ulan sapynda kúni boiy áskeri ómirdiń qyzyǵy men shyjyǵyna kýá boldy. Qala syrtyndaǵy oqý-jattyǵý alańynda alys qashyqtyqqa júgirip, qarý-jaraq túrlerimen tanysty. Nysanaǵa oq atyp, mergendikterin de synap kórdi.
Jýrnalister tań bozynan 5518 áskeri bólimine jinaldy. Ústerine sý jańa áskeri forma kiip, sapqa turdy. Oqý-jattyǵý alańyna shyqpas buryn Ulttyq ulannyń "Shyǵys" óńirlik qolbasshysy orynbasary, polkovnik Rashid Ahmetjanov qaýipsizdik erejelerin qazaq, orys tilderinde birdei túsindirdi. Arasynda aǵylshynshany da qosty. Óitkeni naǵyz áskeri adam úshin qansha til bilse de artyqtyq etpeidi. Rashid Ahmetjanovtyń da ustanymy osy. Oqý-jattyǵý alańynda erejeler túsindirilgennen keiin tilshiler áskeri KamAZ-ǵa minip, poligonǵa attandy. Aiýdai aqyrǵan kólik qasat qardy jaryp ótip, taý-tastyń arasyna jetip toqtady. Munda jete salysymen jýrnalister qalamdaryn qarýǵa aiyrbastap, bir qatarǵa sap túzedi. Temirdei tártiptiń shet jaǵasy osy jerde-aq baiqalǵan. Komandirdiń buiryǵyn múlt etkizbei oryndap, ońǵa, solǵa buryldy, birinshi-ekinshige sanaldy. Sodan keiin alys qashyqtyqqa júgirip, boilaryn qyzdyrdy. Aiaqtaryna qyrqynshy ólshemdegi bertsy kigen qyzdar da qalysqan joq, kerisinshe qazaq qyzyna tán qaisarlyq kórsetti. Barlyǵy birdei komandirdiń buiryǵymen jeńil-jelpi dene jattyǵýlaryn jasady.
Budan soń tilshiler qaýymy ishki áskerdiń qarý-jaraqtarymen tanysty. Qaz-qatar tizilgen qarýlardyń ishinde elimizde joq vintovka túrleri de kezdesedi eken. Búginde bul qarý túri «Búrkit» arnaiy jasaǵynda ǵana bar kórinedi. Sonyń ózinde otty qarýlar shekten shyqqan jaǵdaida ǵana qoldanylady. Qudai saqtasyn, biraq qylmys oryn ala qalsa, arnaiy jasaq aldymen pnevmatikalyq qarýlardy qolǵa alady. Bul adam denesine jara túsirgenimen, ómirine qaýip keltirmeidi. Al ataýy qupiia kúiinde saqtalǵan qarýdyń atylǵan oǵy brondalǵan tehnikany, beton qabyrǵalardy tesip ótýge qaýqarly.
- Ulttyq ulan sarbazdary bilekti ǵana emes, bilimdi, mádenietti bolýy tiis. Sarbazdarymyz - bizdiń qoǵamnyń ainasy. Olar qoǵamǵa kedergi keltirmei, qoǵamdyq tártip saqtai alady. Tehnikanyń tilin biledi. Al mynandai qarý túrlerin barlyǵy qoldana alǵanymen, arnaiy daiyndyqtan ótetin sarbazdarymyz bar, - deidi polkovnik Rashid Ahmetjanov.
Qarý túrlerimen tanysqannan keiin, jýrnalister AK-74 avtomatyn belgilengen ýaqytta buzyp, qaita jinady. Mihail Kalashnikov qurastyrǵan bul qarý 1949 jyly Keńes Odaǵynyń qarýly kúshterine qabyldanǵan eken. Bul qarýdyń bir ereksheligi, buzyp qaita jinaýdy joǵary synyp oqýshylar da tez meńgerip alady. Al oqý-jattyǵý alańynda atalmysh avtomatty buzyp, qaita quraýda videooperator Aslan Tólepov aldyna jan salmady. Al atý alańynda múlt ketken bireýi bolmady. Quralaidy kózge atardai mergen bári. Názik jandylardyń ózi 300 metr qashyqtyqtaǵy nysanaǵa dóp tigizip jatty. Otan qorǵaýǵa saqadai sai. Ainaldyrǵan bir kún ishinde osynshama tájiribe jinaǵan jýrnalister bir jyl ásker qatarynda bolsa, aibyndy sarbazdar shyǵar ma edi?!
- Azǵana ýaqyt ishinde qanshama áskeri terminder úirendik, jattyǵý alańynda júgirdik. Buryn-sońdy kórmegen qarý túrlerimen tanystyq. Áskeri ómir óte qyzyqty kórindi maǵan, - deidi telejýrnalist Merýert Rasýlova.
Bir kúndik áskeri ómirdiń kýási bolǵan jýrnalister áskeri dastarqanǵa jaiǵasyp, sarbaz botqasynan dám tatty. Temir ydys, temirdei tártip dastarqan basynda da. Jattyǵý alańynda kúshterin sarp etip kelgen sarbazdar áp-sátte tamaqtanyp ala qoidy.
«Shyǵys» óńirlik qolbasshysy orynbasary, polkovnik Rashid Ahmetjanovtyń aitýynsha, jýrnalister arasynda dál osyndai jattyǵý jumystary kóktemde taǵy uiymdastyrylmaq. Biraq bir kún emes, eki-úsh kún poligon alańynda jattyǵý josparda bar.
Merei Qainaruly, "Didar" gazeti
