Adam tárbieleý – uly mindet. Uly mindet qashannan uly kúrespen ǵana júzege asyrylady. Ásirese, búgingi zamanda astyrtyn áreket pen jasyryn qimyldyń nebir aila-sharalaryn ábden meńgerip alǵan qýlyq pen sumdyqtyń túlki bulańynan, kóz aldyńda zorlyqtyń shoqparynan baýyryńnyń basy jarylyp jatqanda, túk bolmaǵandai bezerip turyp alatyn nemqurailylyqtyń júrek qarityn sup-sýyq lebinen, kóń demei, kómir demei, kómeiine qylǵyta beretin temir óńesh toǵysharlyqtyń aranynan Adamdy aman-esen alyp shyǵý úshin bizdiń elimizde ulanǵaiyr jumystar atqarylýda. Adam tárbieleýdiń atamzamannan beri kele jatqan eń úzdik tálim-tájiribeleri jinaqtalyp, osy zamannyń ózi tolǵatyp, kindigin kesken jańa ádisi men tásilderi jasaqtalynýda. Árine, Adam asa kúrdeli. Bir individýýmnyń iyǵyna da ilýine jaramaidy: ne tar, ne keń. Sonda jan basyna jeke ádis, jan basyna jeke tásil kerek bolǵany ma? Ǵalymdardyń qyryq jaqqa tartyp, qyrqai aitysqa túsetin jeri de osy. Qansha ǵalym bolsa, sonsha ádis, sonsha tásil. Árqaisysynyń alǵa tartatyn aksiomasy, árqaisysynyń betke ustar formýlasy bar. Bári de buljytpas faktilermen bekitilip, ómirdiń ózinen oiyp alynǵan dáleldemelermen shegemdelingen. Biraq búginniń sol faktileri men sol dáleldemelerin erteńniń jańa faktileri men jańa dáleldemeleri yǵystyryp, ysyryp tastamaq. Aitys jalǵasa túspek.
Alaida birin biri oqqa bailardai, birin-biri joqqa shyǵaryp jatatyn ǵalymdar bir-aq máselede bas izesip, maquldasyp, bir-aq máselede qol alysyp, kelisimge keledi eken. Ol – adamǵa rýhpen áser etý, iaǵni adamdy rýhpen tárbieleý. Rýh – uly kúsh. Onyń adam tárbieleýdegi koefitsentin eshteńemen de ólshep baǵamdai almaisyz. Bir-aq mysal. Soǵysta qaitys bolǵan ákeler artynda qalǵan balalaryn tárbieleýge qatyspady dep kim aita alady? Eshkim de! Óitkeni artynda qalǵan urpaqtyń boiyna naǵyz adamdyq qasietterdi – erlik pen súiispenshilikti ekken sol maidanda qaitys bolǵan ákeler rýhy bolatyn. Ol rýh búgin de tiri. Ol rýh erteń de tiri bolmaq. Ol rýh bolashaq urpaqtardy da tárbieleýge qatysa bermek. Rýh uly kúsh.
Biz áńgimemizdi ózimizdiń negizgi obektimizden sál aýytqyńqyrap bastaǵanymyzdyń sebebi, máseleni neǵurlym aiqynyraq kórsetý edi. Adam tárbieleý máselesi – tek pedagogika ǵylymynyń ǵana emes, ádebiet pen ónerdiń de, sonyń ishinde óleńniń de eń basty mindeti. Rýhsyz óleń – óli óleń. Rýhsyz adam – rýhani ómirden baiaǵyda-aq ótken, bar bolǵany biologiialyq tirshilik iesi ǵana. Rýhsyz jerden rýhani qaishylyq bastalady. Ony toǵysharlyqtyń qus tósegine orap aman alyp qala almaisyz. Sondyqtan rýh – uly kúsh. Ýaqyt rýhyn boiyna sińirip, ýaqyt rýhynyń tósine taptalyp, sýǵarylǵan óleń ǵana óleń bolmaq.
Rýh – ot, rýh – jan, rýh – nerv! Ol – adam janynyń eń qaltarys túkpirinde sáýle túsiretin nurly shapaq, adam janynyń eń bir názik qyl ishekterin qozǵalysqa keltiretin uly yrǵaq. Ol yrǵaq naizaǵai butaqtaryndai shalt, naizaǵai butaqtaryndai iir!
Sondyqtan biz óleńdi áńgime etkende, eń aldymen, onyń rýhyn áńgime etýimiz kerek. Eger biz oqyǵan óleńde ýaqyt rýhy joq bolsa, onyń obrazy, oiy, teńeýi, metaforasy, epiteti, uiqasy... t.b. komponentteri sónip qalǵan shamdar ǵana. Jylytpaidy, sáýlelendirmeidi, tolqytpaidy. Rýhty óleńde onyń bári ystyq, bári de sáýleli. Obraz, oi, teńeý, metaforańyz rýhsyz ómir súre almaidy, al rýh, kerek kezinde, olarsyz ómir súre alady! Mahambettiń «Jalǵyzdyq» atty óleńin oqyp kóreiikshi:
Bul dúnieniń júzinde
Aidan kórkem nárse joq –
Túnde bar da, kúndiz joq.
Kúnnen kórkem nárse joq –
Kúndiz bar da, túnde joq?
Tilde bar da, dinde joq.
Kóshpeli dáýlet kimde joq?
Birde bar da, birde joq.
Azamat erler kimde joq?
Erisken kúni qolda joq.
Zamanym meniń tar boldy –
Týra ádildik bide joq.
Bárin ait ta, birin ait –
Qaýmalaǵan qaryndas
Qazaqta bar da, mende joq.
Amaly quryp, tistengen sharasyzdyq. Yza. Kek. Namys. Endi siz osy óleńnen kózge túsip turǵan bir obraz, bir tapqyr teńeý, eń bolmaǵanda, tyń epitet kórdińiz be? Joq. Sezimi sóngen, kóńili soqyr adam úshin bul óleń tipti belgili nárselerdi tizip / aidyń túnde bar, kúndiz joq ekendigin; kúnniń kúndiz bar, túnde joq ekendigin, t.b./, óziniń jalǵyz ekendigin aitýǵa qurylǵan habarly sóilemder ǵana.
Biraq siz óleńdi olai oqi almaisyz. Ishki yrǵaqty rýh olai oqýǵa múmkindik te bermeidi. Óleńdi oqyp otyrǵanda, túý tereńnen estiletin – ainalyp soǵyp, dirildep turyp alatyn gýilge qulaq túrińizshi. Ol – ózimiz aita beretin áýen de, áýez de emes. Ol – aqyn júreginiń qyjyly men qyzýyn ózini sińirip alǵan Ýaqyt úni, iaǵni rýhy! Sol rýh qarapaiym ǵana sózderge jan bitirip, tereńdik pen temperament berip tur.
Biz qazaq jyrynyń dástúr jalǵasyn áńgime etkende de kóbine- kóp syrtqy atribýttaryna /uiqasy men býyn sanyna/ ǵana kóńil bólemiz de, ishki tynysy men demine, rýhyna mán bermeimiz. Shyntýaityna keletin bolsaq, qazirgi poeziiadaǵy dástúr jalǵastyǵyn uiqas pen býyn sanynan /qandai taiyzdyq/, tipti, obraz, oiynan da emes, onyń rýhynan izdeýimiz kerek! Shatastyrmasa, sol ǵana shatastyrmaidy! Bizdiń dástúrshildik pen jańashyldyqtyń arasyna «uly qytai qorǵanyn» salyp, álekke túsip jatatynymyz da syrtqy qurylys materiadaryn ǵana eseptep, ishki tynys rýhyn esten shyǵaryp alatyndyǵymyzdan.
Dál sondai sózdi aýdarma jóninde aitýǵa bolady. Biz Abai men Mahambettiń basqa tilge aýdarýǵa kóne bermeitin kúrdeliligin, negizinen, olardyń taza ulttyq oilaý júiesinen, taza ulttyq boiaýynyń moldyǵynan kóremiz. Bul pikirlerdiń belgili bir mólsherde durystyǵyn maquldai otyryp, biz olardyń aýdarylmaýynyń basty sebebi eshqandai sózben aityp jetkizý múmkin emes, tek sezimmen, júrekpen ǵana seziler ishki tynystyń eskerilmeýinen, umyt qala berýinen der edik.
Bizdiń oiymyzsha, árbir óleńniń teksti men ishki rýhy bolady. Ishki rýh – tekstiń ár jolyn, ár sózin, árbir útir-núktesin úrlep tutatyp, sáýlelendirip jan kirgizer siqyrly kúsh. Ol ýaqyt tynysy men talant sharpylysynan paida bolar naizaǵaily sát! Olai bolsa, Mahambettiń joǵaryda biz keltirgen óleńiniń teksi aýdarylmaidy degenge kim sene qoiar eken? Aýdarylady. Aýdarylmasa, ishki rýh aýdarylmas! Al rýhsyz óleńniń suryqsyz sózder jiyntyǵy ǵana bolyp qalatynyn bárimiz jaqsy bilemiz.
Ýaqyt jeliniń yzǵarly ótinde turǵan aqyn júreginen ylǵi da rýhty óleńder týǵan. Rýhty óleńder qataryna biz kóbine biik pafosty, órshil daýysty, sonyń ishinde adresi el men jerge ǵana arnalǵan, aiqyn ashyq uranmen kúreske shaqyrǵan, iaǵni azamattyq óleńderdi qosamyz da, basqa harakterlerdegi óleńderdi tabiǵat, mahabbat, kóńil-kúi lirikalary, t.b. dep bólip-bólip jiberemiz. Olarǵa rýhty óleńder degen sózdi qoldaný kúná da, kúlkili de siiaqty. Shynynda, osymyz durys pa? Biz ádebietti, sonyń ishinde óleńdi adam janynyń tereń qatparlaryn, iaǵni ishki dúniesin zertteidi dep jatamyz. Biraq ishki dúnie degenimiz aýzy myqty tyǵyndalyp bekitilip tastalynǵan ydys emes qoi. Ol – ózin qorshaǵan ortanyń atmosferalyq klimatynan, áleýmettik faktor áserinen qanshama protsesterge túsip, qanshama ózgeristerge ushyrap jatatyn qubylystar álemi. Olai bolatyn bolsa, adamnyń jeke basynyń qýanysh-kúiinishi de, sóz joq, óz ýaqyty men óz zamanynyń lebi men demine jýynyp, sharpylady. Sondyqtan, meili tabiǵat, meili kóńil-kúi lirikalary bolsyn, olardan belgili bir zamannyń, belgili bir ýaqyttyń tynysy, rýhy sezilip jatýy zańdy. Sonda ǵana ol óleń ómirsheń bola almaq. Endeshe, qandai óleń de, eń aldymen, ýaqyt únimen, ýaqyt rýhymen sóilesýi tiis.
Halyq kóńilinen shyqqan, halyq qalaýlyry bolyp ketken óleńderden Ýaqyttyń men mundalap turǵan daýsy estilip jatpaityn be edi. Qasymnyń «Ózge emes, ózim aitam óz jaiymdy», «Dariǵa», Asqardyń «Túrksib», Ábýdiń «Aqsha bult», Taiyrdyń «Million tolqyn», Syrbaidyń «Aq tún», taǵy basqa da ataqty óleńderdiń qai-qaisysynyń da kindigin Ýaqyttyń ózi kesken. Aidarynan jel esip turǵan bul óleńderdiń mańdaiynan Ýaqyttyń ózi sipaǵan. Taǵy da, bul óleńderdiń árqaisysy ártúrli harakterdegi óleńder. Osy bir dańqty óleńderdiń juldyzdy shoǵyryna Ábdildanyń myna óleńi de qosylady:
Teńiz!
Senen uly bolǵan emes bir aqyn,
Jyryń qandai, jyryń qandai surapyl!
Arasynda burqyraǵan dúleidiń
Tún jamyla jylap turyp tileimin:
Júregińniń bólshegin ber,
Óleńińniń ólshemin ber.
Ol az deseń, ózimdi de al,
Tolqynyńa aiamai sal.
Ia kúireiin, kúl bolaiyn,
Ia teńizge ainalaiyn!
Bul – birtýma talant qana dúniege ap keler birtýar óleń. Dál osy óleńge tolǵatqanda, Ábdilda aqyn Afroditanyń belbeýin qolǵa túsirgen-aq shyǵar. Taǵy bir daýystap oqyńyzshy. Jerdiń jeti qat tereńinen bir bula fontan alapat qysymmen shapshyp shyqty da, keńistiktiń qiyr bir múiisinde bir juldyz jarq etkizip kózin ashyp aldy. Shynynda da olai bolǵan joq. Olai bolýy múmkin de emes. Bul qiial qubylysy ǵana. Biraq stihiialyq surapyldan týǵan mundai óleń rýhy emotsiialyq áserlenýińizden paida bolǵan sizdiń qiial álemińizde osy tektes bir qubylystardy dúniege ap keleri sózsiz. Biz keide «Túsinikti óleń eken», «Óleńińe túsinbedim, «ol óleńge túsinedi» dep kúnáǵa belsheden batyp jatatynymyz bar. Shynaiy túsiný múmkin be? Joq! Múmkin emes. Óleńdi jan – júregińmen, tula boiyńmen sezinýiń ǵana múmkin. Naǵyz óleńde bir sózder ekinshi bir sózderdiń maǵynasyna jutylyp ketip, taǵy bir uǵymyn ulǵaitatyn jańa kletkalarǵa ie bolyp jatady. Sezimge sýǵarylyp shyqqan sóz ben sózdiń soqtyǵysynan otty qimyl-qozǵalys, qubylmaly boiaý, lepti áýen paida bolady da, óleń tutas tiri organizmge ainalady. Ondai óleńdi sen qalai túsinbeksiń?! Sezinesiń! Tek qana sezinesiń! Túsiný – naqty uǵym jaily derek. Al Ábdildanyń biz oqyǵan óleńinde naqty uǵym bar ma? Qalai túsindirip bermeksiń? Muny Ábdilda aqynnyń ózi de túsindire almas edi. Tek óz sezgenińdi ǵana aityp berýiń múmkin. Máselen, maǵan osy óleń býyrqanǵan dúnie aldyndaǵy aqyn antyndai estiledi. Ne bolǵanda da Ýaqyt rýhy uia salǵan óleń bul.
Yǵysyńdar,
Ei, taýlar,
Yǵysyńdar!
Oryn saila ortańnan, jumysym bar.
Ata bolyp ne maǵan urysyńdar,
Adam bolyp nemese uǵysyńdar,
Yǵysyńdar, ei, taýlar, yǵysyńdar!
Ei, taýlar, qoiyndaryńdy ashyp kirem,
Bar syryńdy airandai shashyp bilem.
... Jartastardyń betteri sora-sora,
Jylapty, qarsylaspas jasyq bilem.
Bul – Muqaǵali iriligi. Irilik bolǵanda, taýlardyń arasynan oryn sailap, shyń bolyp kózge túse qalaiynshy degen qur keýde irilik emes. Aqynnyń taýlarda «jumysy bar», olardyń «qoiyndaryna kirip», «syryn bilmek». Aqyn qaisar jartastan da jasyqtyq kórip tur: jas aǵyzǵan betteri «sora-sora». Dál osy óleńnen, Muqaǵalidyń kózi tirisinde tórge shyqpasa da, tómenshiktep kórmegen tarpań minezimen birge kúrkiregen Ýaqyt únin de estigendei bolamyz. HH ǵasyr, ǵylymi-tehnikalyq revoliýtsiia, barlyq ǵylymdar salasyndaǵy derlik ashylyp jatqan ǵalamat jańalyqtar Ýaqyttyń shaǵyn ǵana kezeń-qiyndasynda adamnyń dúnietanymyn, onyń jalpy uǵymyn sheksizdikke deiin keńeitip jiberdi. Buryn-sońdy adamzat balasy óziniń ulylyǵyn, óziniń naǵyz qudiret iesi ekendigin dál osy ǵasyrdaǵydai sezingen emes. Onyń qolynda qazir búkil Jer sharynyń taǵdyry tur. Buryn biz kosmosqa qaraityn bolsaq, endi kosmostan Jerge de qarai alatyn múmkindikke ie boldyq. Endi biz kóleńke men nurǵa, úmit pen kúdikke qatar shomylyp, keńistik ishinde dóńgelep bara jatqan jetim planetamyzdy kóńil kózimizben kúnde kóre alatyn jaǵdaiǵa jettik. Olai bolatyn bolsa, Muqaǵalidyń «Yǵysyńdar, ei taýlar, yǵysyńdar» degen tákappar daýsynan ýaqyt únin de estýimiz zańdy. Oǵan osyndai iri sózdi aitqyzyp turǵan Ýaqyttyń ózi. Ýaqyttyń «áleýmettik zakazyn» oryndaý missiiasyna ie bolǵan aqynnan baqytty aqyn bar ma eken, sirá!
Biz bul sózderdi «qalai da ýaqytqa ún qosyp tastaiynshy» dep mańǵazsityn, ǵylymi-tehnikalyq nemese saiasi taqyrypqa birdi-ekili óleń arnap, sonymen óziniń ýaqyt pen qoǵam aldyndaǵy boryshyn ótep tastaǵandai sezinetin, ýaqytty bir bólek, óleńdi bir bólek qarastyratyn, ýaqytty ótkinshi kezeń ǵana dep qabyldaityn tar uǵym turǵysynan aityp otyrǵan joqpyz. Biz bul sózderdi Ýaqyttyń uly maǵynasynda aityp otyrmyz. Búgingi zamanda, eger dúnietanymyń tar bolsa, meili qanshama talant iesi bol, seniń de barar jeriń «ana qyrdyń arjaǵy bolyp qalary» sózsiz. Biz bul jerde dúnietanym degen sózdi de durys túsinip alǵanymyz jón. Dúnietanym degen sózdi bireýler sansyz mol informatsiialardyń basynda jinaqtalýyn aityp júr. Olardyń kóbisiniń kez kelgen suraqqa quddy bir EVM mashinasyndai sartyldatyp jaýap beretini ras. Biraq ol informatsiiala rsanasyna jetpei, sezimin tolqytpai, salqyn aqylmen ǵana qabyldanǵan bolsa onda ol – óli kapital. Ondai intelekt-bilgishtiń ózin qorshaǵan ortaǵa tigizetin paidasynan góri, ziiany áldeqaida kóp bolady.
Adam óziniń iriligi men ulylyǵyn neǵurlym keńirek uǵynǵan saiyn, óziniń tabiǵatpen jaqyndyǵyn soǵurlym tereńirek sezine tústi. Tabiǵatqa qol kóterý – ózine qol kóterý ekenin uqty. Ómirdiń basqa formalarymen genetikalyq bailanysta ekenin bildi. Ǵylymda aǵashtyń, adamnyń, bakteriianyń genetikalyq kod qurylysy birdei ekendiginiń ashylýy adamnyń tabiǵatpen qursaqtas, baýyr, tamyrlas týystyǵyn taǵy bir dáleldep berdi. Adam endi óz taǵdyryn olardyń taǵdyrymen birge qarastyryp, óziniń kóńil kúiiniń qubylysyn tabiǵat qubylystarymen burynǵydan da berigirek birge óretin bolady.
Jer ústinde joq izdegen kóp shyǵar,
Janǵa daýa em izdegen kóp shyǵar.
Kúrsingende keýdesinen ot shyǵar,
Jer ústinde joq izdegen kóp shyǵar.
Men de sondai izdeýshiniń birimin,
Kóp estimin japyraqtyń dirilin.
Kóp estimin toǵailardyń gýilin,
Men de sondai izdeýshiniń birimin.
Qaraidy aspan juldyzdaryn joǵaltqan, –
Erteli-kesh kók júzinen kóp aqqan.
Qaraidy kól aspan jaqqa alańdap,
Qaraidy ózen tolqyndaryn tonatqan.
Suraidy olar, suraimyn men olardan
Qymbatymdy, qimasymdy joǵalǵan.
Baiaý ǵana shaiqalady bulttar da,
Álsiz ǵana teńseledi kók orman.
Osy bir jelsiz kúngi kóldei tup-tunyq, muńly kóńil-kúi jyry demimen temir iitip, tastan tamyr shyǵarar zerger lirigimiz Saǵi qolynan týypty. Tup-tunyq muń. Biraq syrt kózge ǵana solai. Sý asty aǵysy siiaqty óleń astarynan soǵatyn lep tamyr tamyryńyzdy shymyrlap qýalap, ón boiyńyzdy kernep bara jatady. Bul óleń de túsinýińe, túsindirýińe kóne bermeitin, tek sezimińnen ǵana seziner óleńder qataryna jatady.
Munda adammen birge búkil tabiǵat oiǵa batyp, tebirenip, tolqyp tur. Bul keshegi emes, búgingi kún, HH ǵasyr tabiǵaty. Sóz joq, onda ýaqyt úreiiniń taby bar. Bul óleń – joǵalǵanyńdy ǵana izdeý emes, eń aldymen, múldem joǵalyp ketpeýińdi eskeretin óleń. Mine, kórdińiz be, taza kóńil-kúi lirikańyzda da ýaqyt rýhy jatyr! Jalpy, Saǵi Jinebaev – ýaqyt pen tabiǵattyń muńy men qasiretin adamdarǵa jan-júregimen jetkizip júrgen naǵyz azamat aqyn. Oǵan jalǵan didaktika, aqylsynǵan taqpaq ritorika múlde jat. Onyń, jaryq kórgenine birqatar ýaqyt bolsa da, nege ekeni belgisiz, ádebi baspasózde jóndi áńgime bola qoimaǵan, kóp jylǵy eńbeginiń qortyndysy – «Ińkár dúnie» atty jinaǵy osy sózimizge tolyq dálel bola alatyn poetikalyq dokýment.
Ei, Kún-ana, aspa besik Jerdi osy
Aqyryndap, aqyryndap terbeshi:
Ǵashyqtardyń buzylmasyn bir keshi,
Sábilerdi oiatyp ap júrmeshi.
Tastar shoshyp, oianbasyn jel úrkip,
Muhittardy ala kórme elirtip.
Kók búrtikter buta boilap órlesin,
Shyq kózderi aǵyp túse kórmesin...
Tula boiyńdy selt etkizer sýret-tilek. Jumeken Nájimedenov Ýaqyt simvoly Kún-anaǵa aitar ótinishi men tilegin osylai jetkizipti. «Tastardyń shoshýy», «jelderdiń úrkýi», «shyq kózderiniń aǵyp túsýi» – tek jiyrmasynshy ǵasyr aqyny ǵana jazýǵa, tek jiyrmasynshy ǵasyrdyń aqyny ǵana salýǵa tiis orbrazdy tyń sýretter.
Hirosima qasiretin kim bilmeidi. Atom bombasyynyń jarylysynan keiin ol jerdiń qap-qatty qara tasy da ustasań bordai úgitilip ketetin jup-jumsaq basqa denege ainalǵan. Qara tas ta qasietinen airylǵan. Dál osy óleń jazarda Jumeken oiynda osy fakt boldy ma, joq pa, ony biz bilmeimiz. Bizdiń biletinimiz, sóz joq, onyń búkil tula boi, sana-sezimi ǵasyr qasiretine, Ýaqyt qudireti men rýhyna tartylyp, sýǵarylǵany. Sol ǵasyr qasireti men Ýaqyt rýhy sińgen júrekte týǵan óleńder osyndai obrazdar alyp shyqpai, qandai obrazdar alyp shyqpaq?! Árine, munda talant, kórgenin kórsete bilý siiaqty aqynnyń individýaldyq erekshelikteriniń atqaratyn rólin umytýǵa bolmaidy. Degenmen, ol erekshelikterdiń tamyr salar topyraǵy – Ýaqyt ekenin de esten shyǵarmaǵanymyz jón. Olai bolatyn bolsa, «tastardyń shoshýy», «jeldiń úrkýi», «shyq kózderiniń aǵyp túsýi» siiaqty eskertý sýretter ózinen ózi týa qalǵan joq, olardy aqyn boiyndaǵy tabiǵi talant osy zaman demine sharpylyp baryp dúniege keltirgen.
Biz bul maqalamyzda ýaqyt jaily sóz qozǵaǵanymyzda, tek bar dúnielerimizge ǵana toqtalyp óttik. Bar dúnielerimiz biz toqtalǵan aqyn-jazýshylar tvorchestvolarymen shektelip qalmaidy, árine! Olar jetkilikti! Biraq bárine toqtalý múmkin de emes. Bizdiń nietimiz óz deńgeiinde sóz bolmai júrgen Ýaqyt rýhyn, úni men tynysyn keibir aspektide qarastyrý edi. Oiymyz qanshalyqty oryndaldy? Ol – oqyrmandar biliginde! Barymyzǵa toqtaldyq, al joǵymyz qaida degen zańdy suraq ta týýy múmkin. Biraq joq nársege ne istemeksiń? Joq nárse joq. Olar da óziniń dúniege keler kezegin kútip jatqan shyǵar. Kemshilik pe? O, ol jetedi. Ýaqyt pen zamannyń demi men tynysy, iaǵni rýhy sezilmeitin, qan-sóli joq, keptirilip qaqtalǵan, qai zamanda jazylǵany belgisiz, moinyn ishine tyǵyp, bet-aýzyn tumshalap alǵan óleńder barǵan saiyn kóbeiip barady. Olardy teń-teń qalpynda kóterip alyp kep, sizderdiń aldyńyzda-aq túkke alǵysyz etip tastaýǵa bolar edi. Biraq synnyń mindeti – synaý ǵana emes qoi. Onyń mindetine kózge túspei, tasada qalyp kele jatqan máseleni qolyńnan kelgenshe qozǵalysqa túsirip kórý, sóitip, óleń jónindegi oqyrman qaýymnyń uǵymy men estetikalyq talǵamyna áser etý de jatsa kerek.
Temirhan Medetbek,
