Resei imperiiasynyń monarhiiasy men Keńes odaǵy kommýnistik partiiasynyń bilikteri áldeqashan joiylǵanymen, olarǵa qatysty ataýlar Ertistiń Kereký óńirinde áli de áspettelýde. 1861 jyly jańa týǵan patshazada Pavel Aleksandrovich Romanovqa (1860-1917) tartý retinde qoiylǵan Pavlodar ataýy báz-baiaǵy qalpynda tur! Patsha ulynyń esimi ardaqtalǵan bizdiń qalada Táýelsizdik monýmenti ornatylmady, Táýelsizdik saraiy da salynbady. Áiteýir, Táýelsizdik jariialanǵan jyldan keiin shirek ǵasyrdan astam ýaqyt ótken soń ǵana Kýtýzov kóshesin «Táýelsizdik dańǵyly» dep qaita ataýǵa qol jetkizip, ulttyq rýhymyz bir kóterilip qalǵan edi!
Alaida, jýyrda QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev myrza Elbasynyń esim-soiyn ulyqtaý jónindegi usynysyn jariia etisimen jergilikti bilik sol dańǵyldyń «Táýelsizdik» ataýyn «Nursultan Nazarbaev» qylyp ózgertti de, bul sheshimin qoǵamdyq tyńdaýǵa shyǵarmastan jedel júzege asyra saldy! Osylaisha, Qazaqstandy Táýelsiz Máńgilik elge ainaldyrýdy kózdegen Elbasynyń murat-múddesine orai qoiylǵan ataý bir jylǵa jetkizilmei bir-aq kúnde joiylyp jiberildi! Eger Tuńǵysh Prezidenttiń «Táýelsizdik tolǵaýy» atty oi oramdarynda «Táýelsizdik – san býyn babalardyń qasietti jerimizdiń árbir qadamyn qorǵaý úshin tógilgen ólsheýsiz qany men teriniń óteýi» degen sózderin ákimder men máslihattardyń depýtattary qaperge alsa, onomastika saiasatynda saiasi, ideologiialyq qatelikke boi aldyrar ma edi?..
Qazaq halqynyń Táýelsizdikke jetý úshin 3 ǵasyr boiy kúres júrgizgeni tarihi shyndyq! Sol qasietti kúres jolynda Malaisary, Jasybai syndy batyrlar shaiqas alańdarynda shahit boldy, Saryarqa jerinen Alataý bókterine kúshpen yǵystyrylǵan Kenesary hannyń basy shabylyp, Peterborǵa áketildi, Maǵjan siiaqty Alash asylzadalarynyń súiekteri Reseidiń Qiyr-Shyǵysynda saýdyrap qaldy, tipti órimdei stýdent Rysqulbekovtyń sońǵy demi kezinde Alashorda úkimetiniń astanasy sanalǵan Semei sháriniń abaqtysyndaǵy dar tuzaǵynda úzildi!!! Al kók túrik urpaǵyn kók bóri erkindigine úndep, azýyn aiǵa bilegen kókjal júrekti jigitterdiń qanshasy túrmeler men jyndyhanalardyń temir torlaryn qarsh-qarsh shainap, aqyry qan qusyp tynshý tapty?! Tirilerdiń de, ólilerdiń de sanatyna enbegen belgisiz qaharmandardyń esimderin anyqtap, erlikterin jurtshylyqqa jariia etý keleshek urpaqtyń enshisindegi is.
Solai desek te, Táýelsizdik ataýynyń joiylýyna bei-jai qarap, nemquraidylyq tanytqan sizder men bizder, iaǵni aǵa urpaq ókilderi jas býyndy memleketshildik, otansúigishtik sezimderine qalai tárbielei alamyz?.. Memleket pen halyqtyń eń uly, eń kieli qundylyǵy Táýelsizdik ekenin, odan eshkimniń de, eshteńeniń de artyq bolýy múmkin emes ekenin jas urpaqtyń sanasyna sińirýge aǵa býynnyń budan arǵy ýaqytta moroldyq quqy bar ma?..
Sonaý 2017 jyly Almatyda Fýrmanov kóshesin «Nursultan Nazarbaev dańǵyly» dep qaita ataǵanynda ol kisi: «Meniń atyma úlken dańǵyldardyń birin nege bermedińder?!» – dep keiistik bildirgen joq qoi. Kerisinshe riiasyz kóńilin kórsetip, keńdigin tanytty. Bul jaitty bizdiń aq jaǵaly ulyqtarymyz nege eskermedi?..
Pavlodarda «Nursultan Nazarbaev» dep ataýǵa laiyqty ortalyq kósheler bar emes pe: Astana, Lermontov, Lomov... Mine, osylardyń birine Elbasynyń esim-soiy berilsin de, Táýelsizdik ataýy qaitarylsyn!
Úkimet pen respýblikalyq onomastikalyq komissiia ótinishimizdi aiaqasty etpes degen úmittemin.
PS: Táýelsizdik ataýynyń qadyr-qasietin jete túsinbegen jergilikti bilik otarshyl patsha zamanynyń simvoly siiaqty bolyp turǵan Pavlodar ataýynyń mán-maǵynasyna endi nazar aýdaryp, ózgertedi degenge óz basym ilanbaimyn.
Arman QANI,
Pavlodar qalasy
