رەسەي يمپەريياسىنىڭ مونارحيياسى مەن كەڭەس وداعى كوممۋنيستٸك پارتيياسىنىڭ بيلٸكتەرٸ ەلدەقاشان جويىلعانىمەن, ولارعا قاتىستى اتاۋلار ەرتٸستٸڭ كەرەكۋ ٶڭٸرٸندە ەلٸ دە ەسپەتتەلۋدە. 1861 جىلى جاڭا تۋعان پاتشازادا پاۆەل الەكساندروۆيچ رومانوۆقا (1860-1917) تارتۋ رەتٸندە قويىلعان پاۆلودار اتاۋى بەز-باياعى قالپىندا تۇر! پاتشا ۇلىنىڭ ەسٸمٸ ارداقتالعان بٸزدٸڭ قالادا تەۋەلسٸزدٸك مونۋمەنتٸ ورناتىلمادى, تەۋەلسٸزدٸك سارايى دا سالىنبادى. ەيتەۋٸر, تەۋەلسٸزدٸك جارييالانعان جىلدان كەيٸن شيرەك عاسىردان استام ۋاقىت ٶتكەن سوڭ عانا كۋتۋزوۆ كٶشەسٸن «تەۋەلسٸزدٸك داڭعىلى» دەپ قايتا اتاۋعا قول جەتكٸزٸپ, ۇلتتىق رۋحىمىز بٸر كٶتەرٸلٸپ قالعان ەدٸ!
الايدا, جۋىردا قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆ مىرزا ەلباسىنىڭ ەسٸم-سويىن ۇلىقتاۋ جٶنٸندەگٸ ۇسىنىسىن جارييا ەتٸسٸمەن جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك سول داڭعىلدىڭ «تەۋەلسٸزدٸك» اتاۋىن «Nursultan Nazarbaev» قىلىپ ٶزگەرتتٸ دە, بۇل شەشٸمٸن قوعامدىق تىڭداۋعا شىعارماستان جەدەل جٷزەگە اسىرا سالدى! وسىلايشا, قازاقستاندى تەۋەلسٸز مەڭگٸلٸك ەلگە اينالدىرۋدى كٶزدەگەن ەلباسىنىڭ مۇرات-مٷددەسٸنە وراي قويىلعان اتاۋ بٸر جىلعا جەتكٸزٸلمەي بٸر-اق كٷندە جويىلىپ جٸبەرٸلدٸ! ەگەر تۇڭعىش پرەزيدەنتتٸڭ «تەۋەلسٸزدٸك تولعاۋى» اتتى وي ورامدارىندا «تەۋەلسٸزدٸك – سان بۋىن بابالاردىڭ قاسيەتتٸ جەرٸمٸزدٸڭ ەربٸر قادامىن قورعاۋ ٷشٸن تٶگٸلگەن ٶلشەۋسٸز قانى مەن تەرٸنٸڭ ٶتەۋٸ» دەگەن سٶزدەرٸن ەكٸمدەر مەن مەسليحاتتاردىڭ دەپۋتاتتارى قاپەرگە السا, ونوماستيكا ساياساتىندا ساياسي, يدەولوگييالىق قاتەلٸككە بوي الدىرار ما ەدٸ?..
قازاق حالقىنىڭ تەۋەلسٸزدٸككە جەتۋ ٷشٸن 3 عاسىر بويى كٷرەس جٷرگٸزگەنٸ تاريحي شىندىق! سول قاسيەتتٸ كٷرەس جولىندا مالايسارى, جاسىباي سىندى باتىرلار شايقاس الاڭدارىندا شاھيت بولدى, سارىارقا جەرٸنەن الاتاۋ بٶكتەرٸنە كٷشپەن ىعىستىرىلعان كەنەسارى حاننىڭ باسى شابىلىپ, پەتەربورعا ەكەتٸلدٸ, ماعجان سيياقتى الاش اسىلزادالارىنىڭ سٷيەكتەرٸ رەسەيدٸڭ قيىر-شىعىسىندا ساۋدىراپ قالدى, تٸپتٸ ٶرٸمدەي ستۋدەنت رىسقۇلبەكوۆتىڭ سوڭعى دەمٸ كەزٸندە الاشوردا ٷكٸمەتٸنٸڭ استاناسى سانالعان سەمەي شەرٸنٸڭ اباقتىسىنداعى دار تۇزاعىندا ٷزٸلدٸ!!! ال كٶك تٷرٸك ۇرپاعىن كٶك بٶرٸ ەركٸندٸگٸنە ٷندەپ, ازۋىن ايعا بٸلەگەن كٶكجال جٷرەكتٸ جٸگٸتتەردٸڭ قانشاسى تٷرمەلەر مەن جىندىحانالاردىڭ تەمٸر تورلارىن قارش-قارش شايناپ, اقىرى قان قۇسىپ تىنشۋ تاپتى?! تٸرٸلەردٸڭ دە, ٶلٸلەردٸڭ دە ساناتىنا ەنبەگەن بەلگٸسٸز قاھارمانداردىڭ ەسٸمدەرٸن انىقتاپ, ەرلٸكتەرٸن جۇرتشىلىققا جارييا ەتۋ كەلەشەك ۇرپاقتىڭ ەنشٸسٸندەگٸ ٸس.
سولاي دەسەك تە, تەۋەلسٸزدٸك اتاۋىنىڭ جويىلۋىنا بەي-جاي قاراپ, نەمقۇرايدىلىق تانىتقان سٸزدەر مەن بٸزدەر, ياعني اعا ۇرپاق ٶكٸلدەرٸ جاس بۋىندى مەملەكەتشٸلدٸك, وتانسٷيگٸشتٸك سەزٸمدەرٸنە قالاي تەربيەلەي الامىز?.. مەملەكەت پەن حالىقتىڭ ەڭ ۇلى, ەڭ كيەلٸ قۇندىلىعى تەۋەلسٸزدٸك ەكەنٸن, ودان ەشكٸمنٸڭ دە, ەشتەڭەنٸڭ دە ارتىق بولۋى مٷمكٸن ەمەس ەكەنٸن جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا سٸڭٸرۋگە اعا بۋىننىڭ بۇدان ارعى ۋاقىتتا مورولدىق قۇقى بار ما?..
سوناۋ 2017 جىلى الماتىدا فۋرمانوۆ كٶشەسٸن «نۇرسۇلتان نازارباەۆ داڭعىلى» دەپ قايتا اتاعانىندا ول كٸسٸ: «مەنٸڭ اتىما ٷلكەن داڭعىلداردىڭ بٸرٸن نەگە بەرمەدٸڭدەر?!» – دەپ كەيٸستٸك بٸلدٸرگەن جوق قوي. كەرٸسٸنشە ريياسىز كٶڭٸلٸن كٶرسەتٸپ, كەڭدٸگٸن تانىتتى. بۇل جايتتى بٸزدٸڭ اق جاعالى ۇلىقتارىمىز نەگە ەسكەرمەدٸ?..
پاۆلوداردا «Nursultan Nazarbaev» دەپ اتاۋعا لايىقتى ورتالىق كٶشەلەر بار ەمەس پە: استانا, لەرمونتوۆ, لوموۆ... مٸنە, وسىلاردىڭ بٸرٸنە ەلباسىنىڭ ەسٸم-سويى بەرٸلسٸن دە, تەۋەلسٸزدٸك اتاۋى قايتارىلسىن!
ٷكٸمەت پەن رەسپۋبليكالىق ونوماستيكالىق كوميسسييا ٶتٸنٸشٸمٸزدٸ اياقاستى ەتپەس دەگەن ٷمٸتتەمٸن.
PS: تەۋەلسٸزدٸك اتاۋىنىڭ قادىر-قاسيەتٸن جەتە تٷسٸنبەگەن جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك وتارشىل پاتشا زامانىنىڭ سيمۆولى سيياقتى بولىپ تۇرعان پاۆلودار اتاۋىنىڭ مەن-ماعىناسىنا ەندٸ نازار اۋدارىپ, ٶزگەرتەدٸ دەگەنگە ٶز باسىم يلانبايمىن.
ارمان قاني,
پاۆلودار قالاسى
