Oblystyq ákimdiktiń úlken zalynda Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdihalyqova men Qazaqstan halqy Assambleiasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanovtyń qatysýymen Qoǵamdyq kelisim keńesteriniń respýblikalyq forýmy bolyp ótti. El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan alqaly jiyndy óńirlik Qazaqstan halqy Assambleiasynyń tóraǵasy, oblys ákimi Amandyq Batalov ashyp, júrgizip otyrdy.
JETISÝLYQTAR YNTYMAǴY ÚLGI ETILDI
Barlyq oblystyq Assambleia hatshylyqtarynyń meńgerýshileri, respýblikalyq jáne óńirlik etnomádeni birlestikterdiń Qoǵamdyq kelisim keńesteriniń tóraǵalary, oblystyq basqarmalar basshylary, aýdan jáne qala ákimderi men ákimdikter qyzmetkerleri, quqyqqorǵaý organdarynyń, aqsaqaldar keńesiniń, dini konfessiialardyń, jastar jáne basqa da qoǵamdyq birlestikterdiń, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysqan forýmda elimizdegi beibitshiliktiń, tynyshtyqtyń, turaqtylyqtyń negizine ainalǵan Qazaqstan halqy Assambleiasy atqarǵan jumystardyń tiimdiligi talqylanyp, ozyq úlgili uiymdardyń atqarǵan isteri mysalǵa alyndy. Oblystyq Qazaqstan halqy Assambleiasy taratqan málimetke qaraǵanda, 105 etnos ókili turatyn Jetisý jerinde 70 etnomádeni birlestik eldi bir maqsatqa – Qazaqstan halqynyń birligine shaqyryp, etnostardyń mádenieti men tilin, dástúri men saltyn saqtaýǵa, damytýǵa qajetti múmkindikter usynady.
Alǵashqy bolyp minberge shyqqan Memlekettik hatshy Gúlshara Ábdihalyqova:
– El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsańynda Almaty oblysynda ótkizilip otyrǵan Qazaqstan halqy Assambleiasynyń Qoǵamdyq kelisim keńesteriniń forýmyna hosh keldińizder! Halqymyz: «Yrys aldy – yntymaq» dep birlik pen tatýlyqtyń týyn árdaiym biikte ustap keledi. Osy igilikti dástúr Táýelsizdik jyldarynda Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń syndarly saiasatynyń arqasynda jemisti júzege asyrylýda, – dep óńirdegi qoǵamdyq turaqtylyqty nyǵaitýǵa úles qosqan oblystyq Qazaqstan halqy Assambleiasynyń jumysyn erekshe atap ótti. – Bul oraida babalarymyz jer jannatyna balaǵan Jetisý ólkesiniń elimizdegi birliktiń tamyryn tereńdetýge eleýli úles qosyp kele jatqanyn atap ótýimiz kerek. Qysqa ýaqyttyń ishinde halqymyz Qazaqstan Respýblikasynyń tuńǵysh Prezidenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń jetekshiligimen óte joǵary jáne talassyz jetistikterge qol jetkizdi. Táýelsizdik alǵan kúnnen bastap búginge deiin bizdiń jeńisimizdiń qozǵaýshy kúshi qoǵamdaǵy birlik pen kelisim boldy. Bul ekonomika, saiasat, áleýmettik salalar, til jáne mádeniettiń turaqty damýynyń negizgi tetigine ainaldy. Qazaqstan halqy Assambleiasynyń HHIV sessiiasynda sóilegen sózinde Elbasy táýelsizdik, kelisim, bolashaǵy birtutas ult syndy uǵymdardyń ózara bailanysyn, olardyń qazaqstandyq ortaq arman – kúshti, laiyqty jáne máńgi memleket – Máńgilik Eldi júzege asyrýdaǵy rólin atap ótken bolatyn. Sonyń zańdy jalǵasyndai bolǵan «5 institýtsionaldyq reformany» júzege asyrýǵa belsene atsalysyp, 25 jyldyq mereitoiymyzdy laiyqty atap ótýge daiyndyq jasaýdamyz.
Memlekettik hatshynyń aitýynsha, Elbasy usynǵan 5 institýtsionaldyq reforma bolashaǵy birtutas ulttyń birligin qalyptastyrýy tiis. Sol maqsatqa orai qabyldanǵan «100 naqty qadam» Ult josparynyń «Birtektilik pen birlik» atty 4 bóliminde kórsetilgen máseleler Qazaqstan halqy Assambleiasyna arnalǵandai. Sebebi, elimizdegi qoǵamdyq kelisimdi odan ary nyǵaitý búgingi kúnniń mindeti. Sol arqyly keleshek urpaqqa kúlli adamzatqa qajetti birlik, yntymaq, tatýlyq syndy qasietterdi pash ete alamyz. Qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisine álem jurtshylyǵy nazar aýdaryp otyr. Bizdegi tatýlyqtyń, birliktiń, yntymaqtyń úlgisinde ózge mádenietterdiń jutylyp ketýi jáne ulttardyń quqyqtaryn shekteý syndy óreskeldikter joq. Elimizdegi kelisim men beibitshilik nyǵaiǵan saiyn Táýelsizdik jolynyń tabysty bola túsetinin Prezident buǵan deiin aitqan bolatyn. Soǵan bailanysty Assambleialar janyndaǵy qoǵamdyq kelisim keńesteriniń jumysy osy baǵytta júrýi kerek. Aldyna qoiylǵan mindetterdi oryndaý boiynsha Almaty oblysy jaqsy nátijelerge qol jetkizdi. Sonyń qatarynda «Analar keńesi», Dostyq úii, mediatsiia kabinetteriniń jumystaryn ataýǵa bolatynyn jetkizgen Gúlshara Naýshaqyzy turǵyndardyń saiasi belsendiligin, qaiyrymdylyqty arttyrýǵa qosqan úlesterin atap ótti. Onyń qatarynda turǵyndardyń túrli áleýmettik máselelerin sheshýge yqpal etken 420 is-shara bar. Sondyqtan qoǵamdyq institýttardy damytyp, halyqtyń igiligine paidalanýǵa múmkindigi bar Jetisý jurtshylyǵynyń tájiribesi ózge oblystarǵa usynylady.
Budan soń minberge kóterilgen Qazaqstan halqy Assambleiasy tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov:
– Táýelsizdikten asqan qundylyq joq. Táýelsizdik bizdiń rýhymyz, bolashaǵymyz. Olai bolsa 25 jylda jasalǵan úlken jumystardyń nátijesi, búkil elde týymyzdy jelbiretip, rýhymyzdy kótergen Táýelsizdigimiz qutty bolsyn! – dep Jetisý jerinde atqarylyp jatqan jumystarǵa óz baǵasyn berdi. – 5 institýtsionaldyq reformanyń ishindegi 4 bólimi qazaqstandyq bereke men birlikti nyǵaitýǵa baǵyttalǵan bolatyn. Sonyń negizgi jalǵasy elimizdegi qoǵamdyq kelisimge bailanysty sharýalar ortaǵa salynyp, biraz talqylandy, aityldy. Sondaǵy nátijelerge qarasaq, qazaqstandyqtardyń 88,9% Assambleia jumysyn oń baǵalaidy, 94,1% respondentterdiń aitýynsha, Assambleianyń negizgi mindeti halyqtyń birligin nyǵaitý, 93,6% Assambleiadaǵy etnomádeni birlestikterdiń jumysyn qoldaidy. Munyń bári áleýmettik zertteýlerdiń nátijesinen shyǵarylyp otyr. Osydan tórt jyl buryn Elbasy Nursultan Nazarbaev qoǵamdyq kelisim keńesteriniń jumysyn jetildirýdi tapsyrǵan bolatyn. Búgin solardyń jumystary bir júiege keltirildi. Jalpy Qazaqstan boiynsha 2 myń 207 qoǵamdyq kelisim keńesteri qurylyp, 21 myń 23 adam keńes múshesi retinde tirkelip otyr. Bul, eń aldymen, Qazaqstan halqy Assambleiasynyń jumysyn aýyldyq jerlerge deiin jetkizýge múmkindik beredi. Alǵashqy jyldarda Assambleia músheleri aýdan ortalyqtarynyń ózinde bolmaǵan. Sondyqtan bul úlken jetistik, úlken nátije.
Baiandamashynyń aitýyna qaraǵanda jumysy memlekettik deńgeide qadaǵalanyp otyrǵan Qoǵamdyq kelisim keńesterine qatysty zańnamalar, baǵdarlamalar daiyndalǵan. Solardyń qatarynda Memleket basshysynyń Jarlyǵymen bekitilgen «Qazaqstan halqy Assambleiasynyń 2025 jylǵa deiingi damý kontseptsiiasy» bar. Soǵan sai Qazaqstan halqy Assambleiasynyń HHIV sessiiasynda Elbasy barlyq oblystyń ákimderine, aýmaqtyq Assambleia hatshylyqtaryna qoǵamdyq kelisim keńesteriniń tóraǵalaryn jergilikti ózin-ózi basqarý, qaiyrymdylyqty keńinen jaiý, mediatsiia isin damytý syndy isterge qatystyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Mine, osy mindetter údesinen shyqqan Almaty oblysynda 252 qoǵamdyq kelisim keńesi jumys isteidi.
Oblystyq Qazaqstan halqy Assambleiasynyń janynda 262 «Analar keńesi», 242 «Aqsaqaldar keńesi», etnomádeni birlestikterdiń 35 jastar qanaty bar. Odan bólek, belsendiler sany 1 myń 140 adamǵa jetken. Solardyń qatarynan óz jumysyna asqan jaýapkershilikpen qaraityn músheler retinde oblystyq Assambleia janyndaǵy qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Oralbek Jaqiianov, Alakól aýdandyq qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Klavdiia Vlasenko, Eńbekshiqazaq aýdandyq Analar keńesiniń tóraǵasy Zýlbiia Radjabova, Ile aýdandyq qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Sahid Chatýev, orys ortalyǵy tóraǵasynyń orynbasary Larisa Kotelnikova syndy jandardyń esiin ataǵan Eraly Toǵjanov Jetisý jerindegi yntymaq pen birlik kúlli Qazaqstan jurtshylyǵyna úlgi ekendigin basa aitty.
Budan soń jaryssózge shyqqan Jezqazǵan qalalyq qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Bekzat Altynbekov, Almaty oblystyq sotynyń sýdiasy Nurgúl Jákenova, Jambyl oblystyq qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraǵasy Shábden Tóleýbaev, Qyzylorda oblystyq Analar keńesi tóraiymynyń orynbasary Nursáýle Musaeva, Qostanai oblysynyń Taran aýdandyq qoǵamdyq kelisim keńesiniń tóraiymy Evgeniia Siriýs kezekpen minberge kóterilip, ózderinde atqarylǵan jumystardyń nátijesin tanystyrdy. Jaryssózge shyǵýshylardyń bári de Jetisý jerinde qalyptasqan beibitshilik pen yntymaqtyń úlgisin tilge tiek etip, ózderinde tájiribe retinde qoldanatyndaryn atap ótti.
Qoǵamdyq kelisim keńesteriniń respýblikalyq forýmyn túiindegen oblys ákimi Amandyq Batalov: – Biyl El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy. Azattyq ańsaǵan halqymyz shirek ǵasyrdy artqa tastap, úlken jetistikterdi baǵyndyrdy. Memleketimiz qaryshtap damyp keledi. Elbasymyzdyń kemeńger saiasatynyń arqasynda Qazaq eli álemge tanyldy. Uly Dala eliniń urpaqtary Máńgilik El bolý jolynda biik maqsat pen asyl murattarǵa umtyldy. Bizdiń tilegimiz – qasietti jerimizdegi el shańyraǵy biik, bereke-birligi jarasqan halqymyz aman bolsyn, – dep alqaly jiynǵa kelgen qonaqtarǵa alǵysyn bildirip, el igiligi úshin atqaryp júrgen ortaq jumystarǵa jemis tileitinin jetkizdi. – Búgin ótken forýmǵa aimaqtardan kelip, qatysýshylar aitqan jumystardy biz de nazarǵa alatyn bolamyz. Óitkeni, olarda da kóptegen jumys atqarylǵanyn baiqap otyrmyz. Sol arqyly bizdiń de úirenetin nárselerimiz bar. Sondyqtan búgingi forýmnyń bereri kóp boldy. Barshańyzǵa Táýelsizdik jolynda etken eńbekterińizdiń tabysty bolýyn tileimin. Aldymyzda Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan úlken mereke tur. Ony abyroimen atqarý, laiyqty deńgeide atap ótý barshaǵa mindet. Soǵan sai bizdiń oblysymyzda «Juldyzdy 25 kún» atty merekelik sharalar ótkizilip jatyr. Mysaly, mereke qarsańynda bir kúnniń ishinde memleket pen jekemenshiktiń áriptestigimen salynǵan 25 balabaqshany paidalanýǵa berýdi josparlap otyrmyz. Sondyqtan oiǵa alǵan isterińiz nátijeli bolsyn!
Respýblikalyq forýmǵa jinalǵandar budan soń «Meniń Elim – Máńgilik El» atty jastar aktsiiasyna qatysty.
BAL BALALYQ BESIGI
Kórkeigen Taldyqorǵannyń jańadan boi kótergen altynshy shaǵyn aýdanynda zaman talabyna sai «Altyn besik» atty jekemenshik balabaqsha ashylǵan edi. Mektepke deiingi mekemeler ashýǵa biznesti tartý – ýaqyt talaby. Bul oraida oblysymyz belsendilik tanytyp keledi. Ótken jyly Jetisý jerinde barlyǵy 99 balabaqsha boi kóterse, sonyń 88-i jekemenshikterdiń úlesinde.
Al biyl barlyǵy 88 balabaqsha salynsa, sonyń 75-i jeke kásipkerlerdiń qarjysyna turǵyzylǵan. Jaqynda Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna orai 25 balabaqsha bir kúnde ashylmaqshy.
Juma kúni Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdihalyqova oblysymyzǵa kelgen issaparynda perishteler úiin kórdi. Mekemege kireberistegi taqtadaǵy balabaqshamen qamtý barysyndaǵy kórsetkishterdi oblys ákimi Amandyq Batalov Memlekettik hatshyǵa keńinen aityp, túsindirdi. Keń de jaryq dáliz mekemede balalarǵa barlyq jaǵdaidyń jasalǵandyǵynan habar beredi. Qustyń uiasyndai ǵimarat ishinde kóńildi áýen estiledi. Iaǵni, sábi jany sulýlyqqa tárbielenýde. Gúlshara Naýshaqyzy balabaqsha ishin aralaý barysynda aǵylshyn tili kabinetine bas suqty. Tárbieshi búldirshinderge zattardyń túsin aǵylshyn tilinde qalai ataityndyǵyn sýret arqyly, erekshe tiimdi ádispen túsindirýde. Kóp til – kókjiegińdi keńeitedi. Balalardyń til bilýge degen yntasy joǵary. Jamyrasyp, bilgenderin birinshi bolyp aitýǵa tyrysyp, baǵýda. Qonaqtar «Qoshaqan» tobyna da kirip, balalardyń zerdesin ashý barysynda ótkizilip jatqan tanymdyq sabaqqa qatysty. Kúzdiń erekshelikteri men aýa raiyndaǵy qubylystardy aitýda balalardyń jyldamdyǵy men tapqyrlyǵy, oiyn erkin jetkize bilýi sarapqa salyndy.
Balabaqshany aralaý barysynda Gúlshara Ábdihalyqova mekemeniń iesi Qanat Julynovtan biznesiniń qalai júrip jatqandyǵy jaiynda surady. Kásipker atalmysh mekemeni ashýǵa qarjyny «Damý» qorynan alǵandyǵyn aitty. Jumysy jandanyp, balalardyń kóptep kelip jatqanyn sóz etti. Úsh júz jiyrma balaǵa arnalǵan balabaqshada barlyǵy 16 top bar. Onyń 11 toby qazaqsha.
Shynynda da oblysymyzda mektepke deiingi mekemege barýǵa suranys bildirýshiler sany toqtaýsyz ósýde. Demografiialyq jaǵdaidyń turaqtylyǵyna bailanysty balabaqshaǵa balalaryn ornalastyrýǵa suranys berýshiler sany artyp otyr. Mysaly, 2011 jyly mektepke deiingi uiymdardaǵy balalar sany 40701 bolsa, 2016 jyly balabaqshadaǵy búldirshinder qatary 63029-ǵa jetken.
Jalpy aýmaǵy 2500 sharshy metrdi quraǵan perishteler mekeninde barlyǵy 90 adam jumyspen qamtylǵan. Onyń 45-i tárbieshiler men arnaiy mamandar. Balabaqshada aǵylshyn tili, ata-analarmen qarym-qatynas jasaityn onlain rejimi, sondai-aq, logoped, psiholog mamandary eńbek etedi. Horeografiia, karate, bi toptary bar. Zaman talabyna orai ashylǵan búldirshinder mekeninen kelgen qonaqtardyń kóńili sergek shyqty. Qýanbaǵanda she, mekeme ishin Táýelsiz eldiń urpaqtarynyń shat-shadyman kúlkisi jańǵyrtyp jatty. Balalarǵa arnalǵan igilikti ister áli de jalǵasa bermek.
Jas mamany kóp emhana
Ótken jyly Kóksý aýdanynda sý jańa emhana esigin aiqara ashqan edi. Sol kúnnen bastap aýdan turǵyndarynyń densaýlyǵyn jaqsartyp, naýqastarǵa qaltqysyz jáne sapaly qyzmet kórsetip kele jatqan Kóksý aýdandyq emhanasynyń ujymy kelgen adamnyń janyn jadyratady. Oblysqa arnaiy issaparmen kelgen QR Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdihalyqova«100 mektep, 100 emhana» baǵdarlamasy boiynsha boi kótergen emhanaǵa arnaiy bas suǵyp, oblys basshysy Amandyq Batalov, oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń basshysy Ashan Baidývalievpen birge aralap kórdi.
Mártebeli qonaqtardy qarsy alǵan Ashan Baidývaliev oblysta densaýlyq salasy boiynsha istelip jatqan jumystardy baiandap berdi. Oblys boiynsha 829 meditsinalyq mekeme bar. Onyń 79 paiyzy memlekettik bolsa, 21 paiyzy jekemenshik. Adam ómiriniń uzaqtyǵy ortasha 71,9 paiyzdy qurap otyr. Bul qýanarlyq jaǵdai. Oblys boiynsha demografiialyq kórsetkishte de oń ózgerister bar. Bala týý máselesi 2015 jyldyń kórsetkishimen myń adamǵa shaqqanda 25,3 náresteni qurap otyr. Bul 2011 jylmen salystyrǵanda joǵary. Búgingi tańda oblysta densaýlyq salasynyń biýdjeti 80,1 mlrd. teńgeni qurap otyr. Materialdyq-tehnikalyq baza da jetkilikti. Osyndai jańalyqtardy basqarma basshysynyń aýzynan estigen Memlekettik hatshy jańa berilgen emhanany aralap kórdi. Eń birinshi tirkeý bólimimen tanysty. Bólim jańa tehnologiiamen jabdyqtalǵan. Máselen, kez kelgen em alýǵa kelgen turǵyn burynǵydai uzyn sonar kezekke turmaidy. Tirkeý bólimine kelip, medbikeden arnaiy talon alady. Bul elektrondy talon. Naýqas talondaǵy kórsetilgen san boiynsha dárigerge qarala alady. Iaǵni, emhanada tablo ornatylǵan. Sol tabloda naýqastyń qolyndaǵy san janǵan kezde dárigerge kirýge ruqsat. Elektrondy baza oblystyq densaýlyq basqarmasymen jáne respýblikamen de bailanysty. Barlyǵy ashyq túrde tirkeýge alynady.
Munan keiin aýdandyq emhananyń bas dárigeri Marat Abdyǵalymov emdeý bólimderimen tanystyrdy. Sý jańa kabinetter men jańa materialdyq bazany kórgen Gúlshara Ábdihalyqova oblys basshysy men dárigerlerge rizashylyǵyn bildirdi. Jas mamandardyń kóbeigeni, kadr máselesiniń sheshim tapqandyǵy Memleket hatshysynyń kókeiinen shyqty. Máselen, aýdandyq emhanaǵa segiz jas maman tartylǵan. Olardyń barlyǵy joǵary bilimdi dárigerler. Baǵdarlamaǵa sáikes, ózderiniń qarajattaryn alyp, búgingi tańda eńbek etýde. Sondai jas mamannyń biri Talapty aýylyna kelin bolyp túsken Fariza Sambetova profilaktikalyq-áleýmettik psihologiialyq bólimniń meńgerýshisi, dáriger-terapevt «Diplommen aýylǵa» baǵdarlamasymen qyzmetke ornalasqan. Memleket hatshysyna kabinettiń jumysyn tanystyryp, kúndelikti naýqastarmen tyǵyz bailanys ornatqandyǵyn atap ótken jas mamanǵa sáttilik tiledi. Aýdandyq emhananyń bas dárigeri Marat Sabetaiulynyń sózine súiensek, emhana ótken jyly qyrkúiek aiynda paidalanýǵa berilgen. Bul maqsatqa biýdjetten 1 mlrd. 200 mln. teńge bólingen. Onyń 347 mln. teńgesine meditsinalyq qurylǵylar satyp alynǵan. Qoiylǵan apparattardyń barlyǵy eń sapaly sheteldik apparattar. Emhanada 46 dáriger, 158 medbike jumys isteidi. Jalpy aýdan boiynsha 76 dáriger bar. Atalǵan mamandardyń barlyǵy aýdan turǵyndaryna sapaly qyzmet kórsetedi.
Adam densaýlyǵynyń kúzetshisi bolǵan aq halatty abzal jandardyń qyzmeti Memleket hatshysynyń kóńilinen shyqty.
Jastar aktsiiasy bastaý aldy
«Jastar» sport saraiynda Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan «Meniń elim – Máńgilik El» atty Qazaqstan Halqy Assambleiasynyń jalpy respýblikalyq jastar aktsiiasy bastaý aldy. Oǵan jetisýlyq jastar qatysty.
Almaty oblysynda bastaý alyp otyrǵan aktsiia jastardyń qýaty men bolashaqqa degen biik talpynysyn kórsetetin horeografiialyq qoiylymnan bastaldy. Bul sharaǵa Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqova qatysyp, jastarǵa jalyndy tilegin arnady.
– El Táýelsizdiginiń 25 jyldyq belesiniń Jetisý jerinde jastar aktsiiasymen bastaý alýynyń simvolikalyq máni zor. Jastar –táýelsiz Qazaqstannyń jarqyn bolashaǵy, jasampaz isteriniń jalyndy qozǵaýshysy. Shirek ǵasyrda Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń syndarly saiasaty memleketimizdiń mereiin ósirdi, eldiń eńsesin tiktedi, halyqty tolaiym tabystarǵa bastady. Qoǵamdaǵy tatýlyq pen kelisimdi arttyrdy. Elimiz áleýmettik-ekonomikalyq, qoǵamdyq-saiasi damýdyń dańǵyl jolyna shyqty. Sondyqtan búgingi tańda Qazaqstan, Nazarbaev, Táýelsizdik uǵymdary ajyramas birtutas maǵynaǵa ainaldy. Osy arqyly biz «Máńgilik Eldiń» máńgilik myzǵymas tuǵyryn bekittik, – dei kele elimizde jastardyń bilim, mamandyq alý, jumysqa ornalasý, jas otbasylaryn qoldaý, baspanaly bolý máseleleriniń sheshimin taýyp otyrǵanyn alǵa tartty. «Máńgilik El» jalpyulttyq ideiasyn júzege asyrýda jastarǵa mol tabys tilep, olardyń egemen elimizdiń baiandy bolýyna eleýli úles qosa beretindikterine senimin bildirdi.
Jastar aktsiiasynda Qazaqstan halqy Assambleiasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov sóz alyp, jetisýlyq jastardyń belsendiligine, oblystyń da áleýmettik-ekonomikalyq múmkindikteriniń mol ekendigine toqtaldy.
Oblys ákimi Amandyq Batalov jastarǵa jyly lebizin bildirip, aktsiianyń Jetisý jerinde bastalýynyń teginnen tegin emestigin, bul Elbasynyń týǵan jeri ekendigin maqtanyshpen aitty. Búginde irgesi berik qalanǵan Qazaqstandy biik deńgeige kóteretin jas býyn ekendigin atap ótip, olarǵa úlken senim bildirdi. Memleketimizdiń búgingi jetistikke tatýlyq pen birliktiń arqasynda qol jetkizgenin, bir ǵasyrda atqarylatyn úlken isti 25 jylda eńsergenin de tilge tiek etti.
Shara barysynda Qazaqstan estradasynyń jaryq juldyzdary Áli Oqapov, «Aziia», «Nýri» toptarynyń ánshileri án shyrqap, álem chempiony, aýyr atlet Nijat Rahimov, «Taldyqorǵan kóshbasshysy – 2016» ataǵynyń iegeri Ásem Qalibek jalyndy sózderin jetkizdi. Sharada Elbasyna arnaǵan Jastardyń úndeýi de oqyldy. Aktsiianyń simvoly – «Máńgilik el» kitaby Almaty qalasynyń jastaryna saltanatty túrde tabys etildi. Atalǵan kitap arqyly Qazaqstan jastary Elbasyna tilegin jazyp joldamaq.
«Máńgilik el» kitaby Qazaqstannyń túkpir-túkpirin aralaǵan soń Astana qalasynda ótetin aktsiiada Elbasyna tabys etiledi.
Áiel – ANA,
áiel – BAQYT
Qazaqstan Respýblikasynyń Memlekettik hatshysy Gúlshara Ábdiqalyqovanyń Qazaqstan halqy Assambleiasy Tóraǵasynyń orynbasary, Assambleia hatshylyǵynyń meńgerýshisi Eraly Toǵjannyń oblys ortalyǵyna kelgen jumys sapary Til saraiyndaǵy kásipker ári belsendi áielderdiń kórmesin tamashalaýmen jalǵasty. Áielder bastamashyldyǵyn kórsetetin arnaiy kórmede áiel azamatshalar basqaratyn, atap aitsaq, Halyqaralyq mentaldi arifmetika akademiiasy, «DOLCE», «Almatinskie kraski», «Irada Balyq», «Ajar» tigin fabrikasy jáne basqa da kásiporyndar óz ónimderin usyndy.
Ǵimarattyń úlken zalynda Memlekettik hatshy Jetisý óńiriniń órkendeýine, áleýmettik-ekonomikalyq damýyna eńbegi sińgen máslihattaǵy, memlekettik organdar basshylyǵyndaǵy, biznes-qaýymdastyq, azamattyq sektor salasyndaǵy jáne shyǵarmashylyqpen ainalysatyn, qoǵamdyq qyzmetke belsene atsalysatyn áielder qaýymymen kezdesti. Jiynda áielderdiń memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrýdaǵy belsendiligin arttyrý, áielder kásipkerligin qoldaý, basshylyq laýazymdaǵy áielderdiń úlesin arttyrý, otbasylyq qundylyqtardy nyǵaitý, otbasylyq-demografiialyq saiasatty damytý máseleleri talqylandy.
Jiynda sóz bastaǵan óńir basshysy Amandyq Batalov Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń genderlik saiasatty jan-jaqty qoldaǵanynyń nátijesinde oblysta ilkimdi isterdiń atqarylǵanyn alǵa tartty. – Ult Kóshbasshysy: «Sizder táýelsizdik jyldarynda qoǵamnyń árbir salasynda eńbek ete júrip, minezdiń ótkirligi, rýhtyń myqtylyǵy qalyptastyratyn ishki bailamdaryńyzdyń beriktigin, sondai-aq otbasyna, Otanǵa degen súiispenshilikterińizdi júrekterińizdiń náp-názik lúpilimen dáleldep kelesizder. Qiyn-qystaý kezeńderde mort synbai, er azamattarmen birdei jumys jasap, urpaq tárbiesin de umyt qaldyrmai, qoǵamnan óz oryndaryńyzdy aldyńyzdar», – dep áiel zatyna degen qurmetin bildirgen bolatyn. Soǵan orai áielderdiń qoǵamdaǵy belsendiligi de artyp keledi. Qazirgi ýaqytta oblys turǵyndarynyń 51 paiyzyn áielder quraidy. Memlekettik qyzmette 7 myń 549 adam bolsa, onyń 48, 7 paiyzy názik jandylar. Ár deńgeidegi máslihat quramynda 61 áiel belsendilik tanytýda. Selolyq, aýyldyq okrýg ákimderiniń laýazymyn er azamattarmen teńdei atqaryp júrgen 15 áiel bar. Al oblystaǵy shaǵyn jáne orta biznestiń úshten biri áielderdiń úlesine tiesili. Áleýmettik salanyń basym kópshiliginde de qyz-kelinshekterimiz jaqsy nátije kórsetip keledi. Aldaǵy ýaqytta bilimdi de bilikti, isker názik jandylarmen genderlik saiasatty óristetetin bolamyz, – dedi Amandyq Ǵabbasuly.
Elimizde osydan 10 jyl buryn, iaǵni, 2006-2016 jyldarǵa arnalǵan Genderlik teńdik strategiiasy qabyldanǵan bolatyn. Biyl osy qujattyń oryndalý merziminiń sońǵy jyly. Jiyn barysynda Memlekettik hatshy Elbasynyń Jarlyǵymen qabyldanǵan osy strategiianyń aiasynda jasalǵan jumystar men bolashaqtaǵy josparlar jóninde sóz qozǵady. – Jyl aiaǵynda osy strategiiany qorytyndylaimyz. Bul – Elbasynyń áielder qaýymyna jasaǵan úlken qoldaýy dep bilemin. Sebebi mundai tájiribe basqa eshbir elde joq. Genderlik teńdik strategiiasynyń oryndalýyna jetisýlyq áielder de belsendi qatysty. Jalpy, qai salada bolmasyn, Almaty oblysynda áiel adamdardyń belsendiligi joǵary. Osy betterińizden taimasańyzdar eken deimin. Endigi mindet — Elbasynyń aldymyzǵa qoiǵan «100 naqty qadam» Ult josparyn oryndaýǵa barynsha atsalysý. Qazaqstannyń álemdegi 30 eldiń qataryna kirýi barysynda áiel adamdarǵa da úlken jaýapkershilik júkteledi, sebebi, el turǵyndarynyń 52 paiyzy — áiel adamdar. Sondyqtan osy reformalardy júzege asyrý úshin aianbai eńbek etýimiz kerek, – dedi Gúlshara Naýshaqyzy.
Jiynda Memlekettik hatshy «100 naqty qadam» Ult josparynda aitylǵan negizgi mindetterge toqtalyp, jumyssyzdyq kórsetkishiniń deńgeiin tómendetýdi basty nazarda ustaý kerektigin tilge tiek etti. Áielder, jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq ta nazardan tys qalmady. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy – 2020», «Biznestiń jol kartasy – 2020» baǵdarlamasy boiynsha oblysta atqarylǵan nátijeli istermen kópshilikti qýantty. Sonymen qatar, óńirde «Damý» qory da áiel azamattaryna barynsha qoldaý bildirýde. Sonyń nátijesinde oblystaǵy 64 áielge 442 mln. teńge kóleminde nesie berildi. Gúlshara Ábdihalyqova atalǵan memlekettik baǵdarlamanyń árbir baǵyty boiynsha álde de belsendirek jumys jasaý kerek ekenin aitty.
Oblysta bala týý kórsetkishi joǵary. Ana ólimi tómen. Alaida, týberkýlez aýrýymen aýyratyndar sanynyń kóptigi biraz alańdatady. Sondyqtan bul máselege de barynsha mán berip, meditsinalyq oqý oryndarymen tyǵyz jumys jasalynýda. Aldaǵy ýaqytta mundai kemshilikterdiń joiylatyny anyq.
Memleket basshysynyń qoldaýymen jyl saiyn «Mereili otbasy» baǵdarlamasy júze asyp keledi. Gúlshara Naýshaqyzynyń aitýynsha, alǵashqy jyldary atalǵan baiqaýǵa myńǵa jýyq otbasy qatyssa, biyl úsh myńnan asa shańyraq qatysýǵa ótinish bildirgen. Bul – elimizdegi otbasylardyń belsendiligin kórsetedi. Memlekettik hatshy qyz-kelinshekterdiń, ata-analardyń jastar tárbiesi máselelerine barynsha mán berýi qajettigin aitty.
Basqosýda oblystyq ishki saiasat basqarmasynyń basshysy Rýstam Alpysbaev genderlik saiasat taqyrybynda baiandama jasady. Al isker áielder atynan Rimma Salyqova jáne I. Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýniversitetiniń oqý isi jónindegi prorektory Lázzat Erkimbaeva sóilep, kóp balaly analar Elbasyna analyq alǵystaryn aitty.
Jiyn sońynda el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn laiyqty ótkizý qajettigi atap aityldy. Memlekettik hatshy Jer jannaty Jetisý jerindegi jumys saparynda óńirdiń áleýmettik-ekonomikalyq damý jolynda joǵary kórsetkishke jetkenine rizashylyǵyn bildirip, oblys ákiminiń apparatyna jáne barlyq jetisýlyqtardyń denine saýlyq, otbastaryna amandyq, jumystaryna tabys tiledi.
Mádi ALJANBAI,
Gúljan TURSYN,
Rishad TURǴANBAEV,
Alma ESENBAEVA,
Eńlik KENEBAEVA,
“Jetisý” gazeti
