Atqarýshy biliktiń tarihyndaǵy 9-premer-ministr Baqytjan Saǵyntaevtyń Úkimetine Imanǵali Tasmaǵambetov keldi. Vitse-premer bolyp... Naqtylai aitsaq, Imanǵali Nurǵaliuly – Baqytjan Ábdirulynyń orynbasary. Vitse-premer Tasmaǵambetov Úkimette bilim-ǵylym men mádeniet salasyn, densaýlyq pen sport salasyn, aqparat jáne kommýnikatsiia salasyn, jalpaq tilge salsaq – jalpy ideologiia salasyn basqarady. Bul, árine, Tasmaǵambetovtyń buryn júrip ótken joly. Ári ózi qai qiyrda júrse de kóńil bólip, janshyrlyq tanytyp otyratyn salasy. Alaida búgingi taǵaiyndaýǵa qarap qoǵamdyq pikirge qozǵaý sala biletin orta qomsynyp qaldy. Tasmaǵambetov budan da joǵary laýyzymdy qyzmetke barýy kerek edi deidi olar. Sondaǵysy – Senat tóraǵalyǵy. Iaǵni, Qasym-Jomart Toqaevtyń oryny. Al, Toqaevtyń oryny – Konstitýtsiia boiynsha ekinshi oryn. Toqaev – qazirgi otyrysynda Elbasynan keiingi memlekettegi ekinshi tulǵa. Kópshilik «ekinshini» Tasmaǵambetovke enshilegisi keledi. Alaida, memlekettik qyzmettiń san túrin kórgen salmaqty saiasatker Tasmaǵambetov ózin «ekinshilikke» de, «úshinshilikke» de balaǵan emes. Memleket basshysy usynǵan qyzmetti atqaryp, abyroimen kele jatqan azamat.
"Qorǵanys salasynyń jumysyn az ýaqytta ońaltyp jónge salǵan Imanǵali Nurǵaliuly búgingidei ainymaly almaǵaiyp zamanda UQK tóraǵasy bolýy qajet edi" dep jatqandar da bar. Biraq, UQK tóraǵalyǵy osydan úsh-tórt kún buryn eks-premer Másimovke tidi emes pe, sondyqtan «qorǵanysty kúsheitken tulǵany qaýipsizdikten kórýige tiis edik» dep, iegimizdi qyshytpai-aq qoialyq. Esesine, memleketshil Tasmaǵambetov qorǵanys pen qaýipsizdikti toǵystyratyn úlken bir salaǵa qaityp oraldy. Iá, bilim, mádeniet, din isi, qoǵamnyń rýhani qorǵanysy men damýy ainalańda antalaǵan kóz kóbeiip, baryńdy barymtalap alǵaly turǵan almaǵaiyp tar zamanda kúrdeliniń kúrdelisi, kúrmeýi qiyn istiń qiyny bolyp tur emes pe? «Jahandaný» dep qoiyp jaibyraqat jatqan qazaqtyń tili ǵana emes, diliniń ózi syn saǵatyna taiap qaldy qazir. Qazaq qazaq bolǵaly bastan keship, bas qatyrmaǵan tosyn jait – dinniń derti tipti qabyndap barady. Qazaq bir meshittiń jamaǵaty, bir dastarhannyń qonaǵy bolyp qatar otyra almaityn halge jetti. Oqýdyń tili – anaý: aldymen qara tanyp, ana tiliniń ýyzyna jaryp, tunyǵyna qanýy tiis urpaq biri ózińdi, biri álemdi yqtyryp yqpalynda ustaýǵa umtylǵan aǵylshyn men orystyń tilin oqyp oiran-botqanyń bodaýyna kónýi kerek bolyp tur. Alash balasy aǵylshyn tilin jatsynyp otyrǵan joq, biraq bilik pen biznestegi alqymy isken alpaýyt top ortaǵa orys tilin tyqpalap, tutas halyqqa bilgenin jasap baǵýda.
Qazaq rýhaniiaty qazir qatty kúizeliste. Baspasóz – Resei baspasóziniń bir pushpaǵy, oqyrman – orys bapasóziniń erikti qulyna ainaldy. Osy kúni barlyq telearnalardyń ákimshiliginde aiqulaqtanyp Reseidiń bir azamaty basshylyq qyzmet atqaryp júr. Joǵarydaǵylardyń sózine baqsaq, «myqty menedjer eken»-mis. «Bizdiń baspasózge minsiz menedjment ákelip sińirmek eken»-mis. Onyń oiynda ne júr, aqparat keńistigindegi qaýipsizdigimizdiń qaýqary qansha – oǵan qabyrǵa qaiystyryp, oi tolǵaityn shamadan qazir biz «shyǵandap» ketkenbiz. Orys baspasózi jazsa – boldy, orystildi baspasóz aitsa – bittimen kún keshýdemiz. Osylai kún keshýdi aq jaǵaly ulyǵymyzdan bastap bárimiz qalypty ómir salty dep bilemiz. Resei men ózimizdegi orystildi baspasózsiz ómir súrýge, memlekettiń aqparattyq isin júrgizýge bola ma deitin suraq táýelsizdigimizdiń shirek ǵasyryn igergen ýaqyttyń sheginde eshkimniń shekesin solqyldatyp, oilantqan emes. Sonyń saldarynan qazaq halqy zombiler eline ainalyp bitti. Qazaq úshin bul kúnde qytai – dushpan, AQSh – jaý, Túrkiia bizdi otarlap alǵysy kep júrgen nieti buzyq el, Ýkraina – quryp bitken jurt t.b. Aityp tize bersek, áńgime kóp. Sol kóp máseleni Imanǵali Nurǵaliuly qapysyz biletin jáne onyń sheshimin de taba biletin qairatker retinde Saǵyntaev Úkimetiniń quramynda qyzmet etýge táýekel etkenge uqsaidy.
Bir esepten Tasmaǵambetovtyń Úkimette joǵaryda atalǵan salany basqarýǵa kiriskeni – bizdiń budan bylai Reseiden eptep irgemizdi aýlaq salýǵa, aýlaq salmaǵannyń ózinde tepe-teń qarym-qatynas jasaýǵa bet burǵanymyzdy bildiretin siiaqty. Sebebi – Imekeń qazaq qoǵamynyń rýhani kelbeti ózindik kelbet bolýy kerek dep túsinetin jáne soǵan baryn salatyn tulǵa. Bireýdiń qańsyǵy men tańsyǵyn kóshirip ákelip tyqpalai berý oǵan jat qylyq. Alaida... alaida deitin kúmándi nárse kóńilden, sirá, arylǵan ba? Bilim salasynda úshtuǵyrly til, dúnie júzi tarihyn orys tilinde, jaratylystaný pánderin aǵylshyn tilinde oqytý deitin reformany qansha alǵa salǵanymen ótkize almai júrgen bilik Tasmaǵambetovtyń el ishindegi bedeli men súikimin paidalanyp iske asyrýdy kózdeýi múmkin. Qazaq janyna aýyr tietin ózge de «reformalardy»Tasmamǵambetovtyń qolymen isteý bálkim bireýlerge kerek bolyp ta qalǵan shyǵar... Memleket jumysynan qajymaityn, talmaityn tulǵanyń vitse-premer bolyp taǵaiyndalýynda osyndai gápterdiń bolýy da yqtimal.
Alaida, Tasmaǵambetovtyń Saǵyntaev Úkimetinde laýazymdy qyzmet atqara júrip joǵaryda atalǵan máselelerdi jolǵa qoiatyndyǵyna sengimiz keledi.
Dáýren Qýat
Abai.kz
