Búgin, 1 qarasha kúni QR Premer-Ministriniń orynbasary Imanǵali Tasmaǵambetov 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilisiniń batyry – Keiki batyrdyń súiegin jerleý máseleleri jóninde kezekti jumys keńesin ótkizdi.
Halyq aýzynda Keiki batyr atymen tanymal Nurmaǵanbet Kókembaiuly – 1916 jylǵy Resei patshalyǵynyń qazaqtan áskerge adam alý týraly jarlyǵyna qarsy kóterilgen Torǵai qazaqtary kósemderiniń biri. Ol kóterilisshilerdiń negizgi qarýly kúshi – mergender jasaǵyn basqarǵan.
Eske sala ketsek, 6 qazan kúni Keiki batyrdyń bas súiegi Reseiden Qazaqstanǵa jetkizildi. Ol 93 jyl boiy Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy Kýnstkamerada saqtalyp keldi.
Bul rette, vitse-premer tutas bir ulttyń namysyn arqalaǵan aqberen qolbasshy Keiki batyrdyń bas súieginiń elge qaitarylýy eldigimiz ben erligimizdi pash etken igilikti is ekenin basa aitty. Batyrdyń aty men erligin barynsha dáriptep, onyń denesin salt-dástúrimizben arýlap jerleý qabyrǵaly halyq, irgeli el ekendigimizdiń kórinisi. Sondyqtan, Imanǵali Tasmaǵambetov Keiki batyrdyń denesin jerleý rásimin uiymdastyrý jónindegi naqty is-qimyl josparyn qurý mańyzdy ekenin atady.
Aita keteiik, buǵan deiin QR Premer-ministriniń orynbasary quzyrly organdarǵa Qostanai oblysynyń aýmaǵynda batyr babamyzdyń denesi jerlengen oryndy tabý maqsatynda arheologiialyq zertteýler júrgizý úshin ruqsat qaǵazyn rásimdeýdi tapsyrǵan edi.
Qazirgi ýaqytta Mádeniet jáne sport ministrligi Vengriianyń jaratylystaný ǵylymdary Mýzeiiniń mamandarymen birlesip Keiki batyrdyń bas súiegine antropologiialyq saraptama jasaýda. Onyń aiasynda batyrdyń kelbeti qalpyna keltirilip, zamanaýi tehnologiiany qoldaný arqyly DNK saraptamasy júrgiziledi.
«Biz búgin taǵy da bas qosyp, qazaqtyń kózmergen batyry Keiki batyrdyń denesi kómilgen oryndy izdeý boiynsha ǵylymi-zertteý jumystaryn uiymdastyrý úshin arheologtar men ǵylymi qyzmetkerler tobyn qurý máselesin talqylap otyrmyz. Tarihi tulǵalarymyzdyń atyn dáripteý jáne olardyń murasyn saqtaý elimizdiń abyroi-bedelin arttyryp, ulttyq rýhymyzdy ósiredi. Bul rette, alda josparlanǵan is-sharalardy muqiiat pysyqtap, osynaý tarihi mańyzy zor keleli iske bir kisidei jumyla kirisýimiz kerek» - dedi Imanǵali Tasmaǵambetov.
Árine, tolyqqandy ári sapaly zertteý júrgizý úshin birshama ýaqyt kerek. Sondyqtan, shyǵarmashylyq ziialy qaýym ókilderi, tarihshy ǵalymdar jáne batyr urpaqtarynyń pikirin eskere kele, batyrdyń denesi kómilgen oryndy izdestirý, ony anyqtaý jáne jerleý rásimine daiyndyqty kelesi jylǵy jazdyń sońyna deiin júrgizý qajet dep sheshildi.
«Elimizdiń ziialy qaýym ókilderinen quralǵan komissiianyń sheshimi - Keiki batyrdyń bas súiegin arýlap qoiýdy asyqpai jasaý. Eń bastysy elimizge batyrdyń bas súiegi keldi. Bul egemendigimizdiń, elimizdiń, Elbasynyń bedeliniń arqasynda oryndaldy. Muny halyq túsinip otyr. Al endi qoiý máselesi qystyń kózi qyraýda, aparyp jai kóme salatyn bas emes, ol halyq batyry. Eldiń batyry, sol sebepti arýlap, tiisti memlekettik deńgeide jerleý osy komissiiada sheshildi» - dedi keńes otyrysynda sóz alǵan QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Serik Aqylbai.
Keiki batyrdyń bas súiegin elge ákelý jáne ony zertteý jumystarynyń basy-qasynda júrgen QR Ortalyq memlekettik mýzeiiniń direktory Nursan Álimbai da bul sheshimdi qoldaityndyǵyn atady. «Búgingi sheshimdi qabyldaǵan elimizdiń kórnekti azamattary. Bul sheshimge men tolyqtai qosylamyn. Rasynda da keler jyly kúz aiynda jerlengeni durys bolady. Óitkeni, oǵan deiin mindetti túrde kóptegen máseleler atqalylýy tiis» - dep atap ótti Nursan Álimbai.
Keńes barysynda Imanǵali Tasmaǵambetov Mádeniet jáne sport ministrligine Qostanai oblysynyń ákimdigimen birlesip Keiki batyrdyń kesenesin jobalaý jáne odan ári qurylysyn júrgizý úshin qajetti barlyq sharalardy qabyldaý jóninde tapsyrma berdi.
Keńesti qorytyndylai kele, vitse-premer halqymyzdyń rýhy men mártebesin kóterý turǵysynda osynaý jobanyń tarihi mańyzyna erekshe toqtalyp, ony júzege asyrý úshin quzyrly mekemeler jáne qoǵam ókilderimen birlesip is-qimyl jasaýǵa daiyn ekenin málimdedi.
Ult portaly
