Foto: ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Baspasóz qyzmeti
Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetinde kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkeri, zertteýshi-ǵalym Nurtas Ońdasynovtyń 120 jyldyǵyna arnalǵan «Tarih jáne tulǵa: ziiatkerlik jáne qundylyq baǵdary» atty ǵylymi-tájiribelik konferentsiia ótti.
Is-sharaǵa QR Prezidentiniń keńesshisi Málik Otarbaev, Almaty qalasy ákiminiń keńesshisi Mamai Ahetov, memleket jáne qoǵam qairatkeri, QR UǴA akademigi Murat Jurynov, Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-dyń Basqarma Tóraǵasy – Rektor Janseiit Túimebaev, Qazaqstan jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Ǵalym Qalibekuly, tarihshy ǵalym, QR UǴA akademigi Mámbet Qoigeldiev, «Nurtas Ońdasynov» qoǵamdyq qory qamqorshylar keńesiniń tóraǵasy Serik Táýkebaev, memleket qairatkeri, diplomat Ikram Adyrbekov qatysty. Sondai-aq aýqymdy sharaǵa Nurtas Ońdasynovtyń izbasarlary, til janashyrlary, tarihshy-ǵalymdar, bilim ordasynyń oqytýshy-professorlar quramy men bilim alýshy jastar jinaldy.
Jiynda Málik Otarbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaý hatyn oqyp berdi. Prezident joldaǵan hatta Nurtas Ońdasynov memlekettilikti nyǵaitýǵa zor úles qosqan tarihi tulǵa ekeni aitylǵan. Sondai-aq Nurtas Dándibaiuly qiyn ýaqyttarda kóptegen aýqymdy bastamalardy júzege asyryp, ǵylym men bilim, mádeniet salalarynda úlken ózgerister ákelgeni baiandalǵan.
«Nurtas Ońdasynov halqynyń múddesin bárinen biik qoidy. Qiyn-qystaý kezeńnen keiin elimizdi damytýǵa, ultymyzdyń eńsesin tikteýge zor eńbek sińirdi. Ol qazaq qoǵamyn órkendetip, ultjandy azamattardyń tutas býynyn tárbieleýge basa mán berdi. Sondai-aq Nurtas Ońdasynovtyń shyǵystaný salasyna qatysty túsindirme sózdikteri áli de talai urpaqtyń kádesine jarai beretini sózsiz», – delingen hatta.
Qazaq halqynyń birtýar daryndy tulǵasy Nurtas Dándibaiuly 1904 jyly 26 qazanda Túrkistan jerinde dúniege kelgen. Eńbek jolyn 1927-28 jyldary Qyzylorda sý sharýashylyǵy basqarmasynda statist bolyp bastaǵan. 1938-51 jyldar aralyǵynda Qazaqstan Úkimetin basqaryp, eldiń damýyna erekshe úles qosqan tulǵa. 1954-55 jyldary Qazaqstan Joǵarǵy Keńesi tóralqasynyń tóraǵasy qyzmetin atqaryp, eldiń damýyna oń ózgerister ákeletin zańdardy shyǵarýǵa belsendi atsalysty. Eldegi mádeniet pen ónerdiń damýyn ózi qadaǵalaǵan. Budan basqa, Qaraǵandy metallýrgiiasyn, Moiynty-Shý temirjolyn, elimizdiń munai-gaz salasyn igerýge uiytqy boldy. 1955-62 jj. Gýrev (Atyraý) oblysyn basqaryp, Qazaqstannyń bolashaq munai derjavasy retinde qalyptasýynda erekshe ról atqardy. Nurtas Ońdasynov úsh ret «Lenin» ordenimen, eki ret «Eńbek Qyzyl Tý» ordenimen, kóptegen medal jáne Qurmet gramotalarymen marapattalǵan.
Shara barysynda Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaevtyń quttyqtaý haty oqyldy. Ákim óz sózinde Nurtas Dándibaiulynyń ǵylymdy damytý úshin atqarǵan ólsheýsiz qyzmetine toqtaldy.
«Nurtas Ońdasynov – kórnekti memleket jáne qoǵam qairatkeri, ult ziialysy. Ultqa eńbegi sińgen uly tulǵalardyń murasyn nasihattaý igi is. Ásem qalamyz Almatyda ótip jatqan búgingi ǵylymi jiyn sonyń aishyqty kórinisi», – dedi ákim quttyqtaý hatynda.
Óz kezeginde QazUÝ rektory Janseiit Túimebaev Nurtas Ońdasynovtyń memleketti basqarý isin jańa deńgeige kótergenin aitty.
«Nurtas Dándibaiuly el tarihyndaǵy eń bir aýyr, kúrdeli kezeńde, 1938-51 jyldary Qazaq KSR Úkimetiniń tóraǵasy mindetin abyroimen atqardy. Sol ýaqyttarda kóptegen ýniversitetter men shet tilderi, dene shynyqtyrý, politehnikalyq jáne tehnologiialyq institýttary ashylyp, meditsina institýtynda fakýltetter keńeitildi. Ulttyq ǵylym akademiiasynyń, Abai atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń irgesi qalandy. Eliniń bolashaǵy úshin aianbai qyzmet atqarǵan Nurtas Ońdasynov keńestik ideologiia ústemdik qurǵan zamanda ulttyq kadrlardy daiarlaýǵa airyqsha úles qosyp, ózindik mektebin qalyptastyrdy», – dedi JOO rektory Janseiit Túimebaev.
Sonymen qatar aýqymda is-sharada Murat Jurynov, Ǵalym Qalibekuly, Mámbet Qoigeldiev, Serik Táýkebaev, Sábit Shildebai, Bolat Sailan, Ikram Adyrbekov, Gúlsim Orazalieva t.b. memleket jáne qoǵam qairatkerleri, ǵalymdar sóz sóilep, Nurtas Ońdasynovtyń tulǵalyq jáne kásibi qasietterin, keleshek urpaqqa qaldyrǵan mol murasynyń qundylyǵyna toqtaldy.
Qaragóz Serikqyzy,
ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ, Baspagerlik, redaktorlyq jáne dizainerlik óner
kafedrasynyń oqytýshysy
