Daýystar estilýde. Tolassyz. Úzilissiz. Urandatqan. Mysqyldaǵan. Danyshpansyǵan. Ádilet izdep sharq urǵan. Daýsymdy joǵaltyp aldym ba eken? Qumyǵa sóileitinder kóbeidi. Balbal tastai melshiip jatqandar da. Zilzala gýilin estý múmkin emes. Arystannyń aqyrǵan daýsy saiabyrsyp keledi. Jolbarystar múláiimsýin qoiǵandai. Maimyldar arasynda yrjalańdai shiqyldasyp qoiady. Tiinder sybyrǵa kóshken. Jylqylar dúbirdi sezinip pysqyrynyp qoiady.
Orman patshalyǵyn kúiik kemirýde. Ár tusta órt tútini býdaqtaidy. Kenetten lap etkisi, kúlli dúnieni kúidirgisi bar. Órtti sóndirýshiler yldym-jyldym qimyldaidy. Tamyryn tereń jaiǵan kári emenderdi qorǵaýǵa jantalasady. Kei sóndirýshiler sharasyz. Aqtarylyp, aryndap sóileýge bar. Biraq olardyń únin óshirgen. Daýsyn qulyptaǵan. Kózderin perdemen kólegeilenen. Ámir ǵana kútedi.
Patshalyq kúngeiine shyqqandar da ún qatqysy keledi. Jigerlenip, aiqailap sóileýge qushtar. Kókiregi sairap tur. Tóńirekti shóleit qysyp, apandar opyrylyp jatqanyn biledi. Olarǵa abai bolý tapsyrylǵan. Sóileitin merzimi belgilengen. Daýsyn báseńdetken. Zoraityp aitýyna da ruqsat beriledi. Sirek qana. Áýpildek sekildi ara-tura dybystap qoiýyna bolady. Úni siqyrlanyp shyǵýy tiis. Túpki nietin eshkim boljap bilmeitindei...
Keide qulaqqa jymysqy únder estiledi. Sybyrlap ta ketetinder bar. Jany ashyǵansidy. Basyńnan sipap turyp, qamqor sóileitinderdiń daýsy. Arqadan qaǵyp, ainalyp-tolǵanyp turǵandai. Kijinip júrip, múláimisip-aq qalady. Syrt ainala qarnyńdy qanjarmen tilip túsetinin sezesiń. Saqtanasyń.
Alystan arbap, aiýdai aqyryp otyrǵandar da jetkilikti. Orman shetinen ot tastap qoiady. Ózi haýyzda júzip júredi. Tarǵyl daýys taǵy-taǵy aldaidy. Ot kóseýge daǵdylanǵan. Myqtylardyń dúmimen nyǵyz otyr. Kópshilikti sendiredi. Úgiti kúshti. Burynǵy baqtalasyna tajal-páleket jiberetinin aityp, baqyryp ta qoiady.
Sońǵy kezde túrli daýys kóbeidi. Jaryqqa shyǵyp jatqan sony únder bar. Qubylyp sóilegende, daýys yrǵaǵynan jańylasyń. Emeýrinmen uqtyrǵysy keledi. Shyndyq úshin shyryldap júrgen..., iaki otyrǵan kóp. Tumandatyp, kergip sóileitinder jurtty jańylystyryp baǵady. Taǵdyryn daýysqa salǵandy ámirli únder jutyp qoiady. Kókórim taldar sybyrlasyp turady. Saqtanyp qana. Jeldei júiitkigen sybystan tolqyndar órshelene soǵyp, jartasty sabalaidy.
Eldi jańǵyryqtar áýre-sarsańǵa salýda. Jańǵyryqtyń qaidan shyqqanyn bilmei, kúdik-kúmánge maltyǵyp jatady. Japan dala da jańǵyryq saǵymyna toly. Shýly ormanda bir-biriniń únin ilip áketip jatqandar esebinde shek joq. Jańǵyryq týdyrýǵa bári ábden tóselgen. Taý-taý tolqyndar túregeletinine sendiredi. Kókke shapshyǵan tolqyndar qyńyr kúiinde qulap, birinen soń biri saiabyrsyp jatatynyn kim bilsin?
Kókirek daýsy janyn jegidei jeitinder ishten tynady. Júrek úni júrekke jeter emes. Keýdede qumyqqan únniń kiná artýy kóbeidi. Kózi kólegeilenip, kólbeńdep júrgenderdi únsiz baǵyp otyr. Óz-ózin jazǵyryp, azapqa salǵandar ara-tura aiqailaǵysy keledi. Jańǵyryqtarmen birge joǵalyp jatyr. Kóbi óz daýsyn izdep júr.
Bári alageýim shaqta elegizip otyrǵandai. Beiqam qoryldar mazany alsa da. Ishi keýip, jel jiberip qoiǵanyn sezbei, pyr-pyr etip uiyqtap jatqandar da sansyz ári qamsyz. Olarǵa daýystyń qajeti joq. Ámir beretinder de olardyń qatary kóbeigenin qalaidy. Jany shyrqyrap, uiqysynan oianǵysy kelmeitinderdi silkip alǵysy kelip, daýystap qoiatyndar sońynan jadylanǵan tobyr erip ketkenin ańǵarmai qylady. Aǵartýshymyn degen oiyna, siqyrly únine kámil senip qalǵandar da oily obrazǵa enip álek.
San qubylǵan daýysty saraptap otyrǵandar saqtana sóileidi. Salmaqty sóz saptaimyn dep, saryla kútkenniń senimin aqtamai jatady. Olardyń artynda tisin shyqyrlap otyrǵandar temir kisendi syldyrlatyp qoiady.
Bári jarqyn daýystyń jaryp shyǵatynyna senedi. Zyndanda zyǵyry qainap jatqandardyń zaryna ilanady. Zaman qabaǵynan zapy bolǵandar zymiianǵa sengisi kelmeidi. Jaryq alańǵa shyǵarady degen daýystardyń dabyraǵa ulasyp kete beretini qiyn. Sebebi báriniń daýsy zyndanda. Bir ǵana yrǵaqqa baǵynady. Údetip sóileýge úlgertpeidi. Fonogramma daýystar dáýreni ozǵandarǵa unap tur. Úzdik-sozdyq jańǵyryq jasap, jalpaq jurtty jańyldyrýǵa bolady. Kópshilik shýyn aqiqat daýsy aldaspandai tile almai tur. Óitkeni jalǵyz. Ol daýyspen jarysa sóileitin áredik qana. Kózine qum, kómeiine qorǵasyn quiylǵandar sybyrlai da almaidy. Mylqaýdyń da sóileitin kúni bolady deitinder kóp. Bir daýystyń ushpaqqa shyǵaratyna ilanýdan basqa jol joq sekildi...
...Daýystar álemi daǵdaryp tur.
Nurtai Tekebai,
Oral qalasy.
Sýret: Pavel Kýchinski
