Tabiǵaty qatań, jeri tastaq bolyp keletin tarbaǵatailyqtar úshin keiingi jyldary mal sharýashylyǵynan basqa da kásip kózderi ashylýda. Aitalyq, aýdan ákimi Dildábek Orazbaevtyń jetekshiligimen Tarbaǵatai óńirinde jylyjai mádenieti keńinen óris alyp keledi. Bul nysandar negizinen mektepter men balabaqshalar janynan jáne «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aiasynda boi kóterýde. Qazirgi kezde aýdan ortalyǵynyń №2 Aqsýat orta mektebi men «Baldyrǵan» balabaqshasynda, Aqjar aýylynyń «Balaýsa-Balǵyn», «Ai-Tumar» balabaqshalarynda, Tuǵyl aýylynda jáne Qarǵyba aýylynyń «Gagarin» atyndaǵy orta mektebinde jylyjai qurylysy júrgizilýde.
Aýdandaǵy jumys saparymyzdyń aiasynda birqatar jylyjai jumysyna kýá bolǵan edik. Aldymen Aqsýat aýylynyń ortalyǵynda ornalasqan «Baldyrǵan» balabaqshasyn kórdik. Uzyndyǵy – 16, eni – 3, tereńdigi 1,4 metrlik jylyjaidyń qabyrǵasyn kirpishpen qalap, shatyryn kún jylýyn jinaýǵa qabiletti polikarbonat materialymen jaýypty. Shaǵyn keshenge jergilikti biýdjetten 2,5 million teńge qarajat bólingen. Balabaqsha meńgerýshisi Quralai Nursafina pesh arqyly jylytylatyn jylyjaiǵa qiiar men qyzanaq egýdi josparlap otyrǵanyn jetkizdi.
– Bizdiń maqsatymyz – balalardyń taǵamyn kúndelikti dárýmenmen baiytý. Osy oimen óz kúshimizge súienip, qurylysty bastap kettik. Qarasha aiynda iske qosylatyn jylyjai ónimin qys ortasynda jinap, búldirshinderdiń as mázirine dárýmenge bai jemisterdi qosyp, ózimizdi-ózimiz qamtamasyz etýdi josparlap otyrmyz, – dedi Quralai Jeksenbaiqyzy. Meńgerýshiniń aitýynsha, 2009 jyly ashylǵan «Baldyrǵan» balabaqshasynda 140 bala tárbielenýde.
Al Aqjar aýylynda 1964 jyly ashylǵan «Balaýsa-balǵyn» balabaqshasy búginge deiin saqtalyp, 200-den astam búldirshinge tárbie berýde. Naryqtyń qyspaǵynan aman ótken ǵimarattyń ustaǵannyń qolynda, tistegenniń aýzynda ketpeýine meńgerýshi Almagúl Qusaiynovanyń erekshe úles qosqanyn aitqan lázim. Balabaqshada 35 jyl boiy eńbek etip kele jatqan Almagúl Shúlenqyzy innovatsiialyq úderisterdi engizýimen, sharýashylyqty uiymdastyrý qabiletimen aýyldastarynyń iltipatyna bólengen jan eken. Máselen, 2015 jyly qyrkúiek aiynda balabaqsha janynan BUU jobasy arqyly ashylǵan jylyjai kesheni búginge deiin alty márte jemis berip úlgeripti. Byltyr balabaqsha ujymynyń áleýetimen keshenge jylý júiesi tartylǵan. Jylyjai jumysyna jaýapty Marinka Shapatova men Gúljanar Ábilmálikovanyń aitýynsha, keshende qiiar, qyzanaq, tátti burysh, shalǵam, aqjelken, askók siiaqty kókónis túrleri ósiriledi. Balalardyń taǵamyna paidalanylatyn jylyjai óniminiń artylǵan bóligin ata-analar satyp alady. Biokarbonatty shatyrmen jabylǵan keshenniń ishi tropikalyq beldeý syndy. Qystygúni jylý topyraq qabatynyń astyna kómilgen plastika qubyrlar arqyly beriledi.
– Buryn tarbaǵatailyqtar úshin jylyjai ertegi siiaqty edi. Óitkeni, bizdiń qysymyz qatań, óte sýyq bolady. Sol sebepti bastapqyda jylyjailar jelisi bizge tán emes degen bailam bolǵany jasyryn emes. Biraq munyń ózine tán mashyqtaný jumystaryn igerse, óte paidaly dúnie eken, – dedi balabaqsha meńgerýshisi.
Jylyjaiynan kúnine 1 tsentnerden asa jas kókónis alatyn «Balaýsa-balǵyn» balabaqshasynyń ujymy Óskemen qalasynda 27 jylyjaiǵa ielik etetin kásipker Nikolai Kýzminmen tájiribe almasyp otyrǵandaryn aitady. Qazirgi kezde balabaqsha basshylyǵy burynǵy ǵimaratqa qosa qaraýsyz qalǵan eski ǵimaratty da menshigine alyp, 3 million teńgeden astam qarjyǵa tolyǵymen kúrdeli jóndeýden ótkizdi. Frantsiia, Italiia elderiniń daryndy balalarmen jumys isteý ádistemesi boiynsha jańa ortalyq ashyp, búldirshinderge aǵylshyn tilin úiretýdi qolǵa aldy. Aita keterligi, balabaqshada sábidi 8 ailyǵynan bastap qabyldaidy. Bul – óńirde buryn-sońdy bolmaǵan qubylys. Qazir munda 1 jasqa tolmaǵan 24 sábi tárbielenip jatyr. Iaǵni, tái-tái basqan búldirshinderdiń tusaýkeserin balabaqshada ótkizý dástúrge ainalǵan.
Aýdandaǵy Aqsýat pen Aqjardan keiingi eń iri eldi meken – Tuǵyl. Zaisan kóliniń jaǵasynda ornalasqan, negizinen balyq aýlaýmen shuǵyldanatyn bul aýylda 5 myńnan asa halyq turady. Iaǵni, jergilikti ónimge suranys bar. Osyny eskergen aýyl turǵyny Erkinbek Seiilhanov jeke jylyjai salýǵa «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasymen 2,5 million teńge nesie alǵan eken. Quny 5 million teńgeni quraǵan jylyjai keshenine jeke qarjysyn da quiǵan.
Otanasy Gúljan Seiilhanova jalpy aýdany 400 sharshy metrdi quraityn jylyjaidyń 2 metr tereńdiktegi qazanshuńqyrǵa ornalasqanyn, falgo qaǵazynyń ústinen jylý qubyry júrgizilip, topyraq jabyndysymen jabylǵanyn, bul ádis kókónistiń tamyryn qysqy yzǵar shalýdan saqtaitynyn aitty. Al qyzy Gúlnáz Ádilǵazina jylyjaiǵa alǵashqy kókónis biyl tamyz aiynda egilgendigin jetkizdi.
– Qazir qiiar túinek tastady. Qyzanaqtyń boiy biiktep, ábden kóterilip aldy. Bul tuqymdy Óskemennen alyp kelgendikten, sýyqqa tózimdi bolyp keledi. Sátin salsa, qiiar qarasha aiynda, qyzanaq jeltoqsan aiynda ónim bermek, – dedi Gúlnáz Erkinbekqyzy.
Syrtta – kúzdiń qara sýyǵy, al jylyjaida jyly lep esedi. Kún súietin kókóniske keregi de osy. Kólikte kele jatqanymyzda
aýdan ákiminiń orynbasary Erjan Sabyrbaev jol shetinde qalyp bara jatqan sharýa qojalyǵynyń iesi de jylyjai qurylysyn bastaǵanyn, Tarbaǵataida jylyjai keshenin salýǵa niet bildirýshiler qatary jedel artyp kele jatqanyn jetkizdi. Iaǵni, úrdisten úlgi alýshylar paida boldy. Bul – ilgerilik pen ilkimdilik kórinisi.
Dýman ANASh,
«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Tarbaǵatai aýdany
.jpeg)