Foto:sport-shanyraq.edu.kz
Almaty qalasynyń «Shańyraq» yqshamaýdanyndaǵy olimpiada rezerviniń respýblikalyq mamandandyrylǵan mektep-internat-kolledjin kópshilik bile bermeidi. Biraq bizdiń top jarǵan talai sportshylarymyz osy shańyraqta tálim alǵan. Atap aitqanda Damir Toibai, Jánibek Álimhanuly, Meirambek Ainaǵulov, Nazym Qyzaibai, Rizabek Aitmuhan syndy elimizdiń betke ustar sportshylary osy mektepten túlep ushqan. Ult.kz tilshisi atalǵan oqý ornynyń jattyqtyrýshylary men sportshylaryn sózge tartty. Sportshylar kásibi sport pen kóshe sporty týraly oilaryn ortaǵa saldy.
«Naǵyz sportshylar aimaqtarda»
Aýyr atletikadan Qazaqstanǵa eńbegi sińgen jattyqtyrýshy Dáýlet Ádilǵazinniń eńbek ótili 25 jylǵa jaqyndaǵan. Tipti óz bapkerliginde álem chempiony men Aziia chempionyn shyǵarǵanyn maqtanyshpen aitty. Chempion shyǵarý ár bapkerdiń armany ǵana emes, úlken eńbegi ekeni sózsiz.
Foto: Ult.kz, Dáýlet Ádilǵazin
«Óz kareramda álem chempionyn tárbielep shyǵardym, qazaq jastary arasynan tuńǵysh ret álem chempiony bolǵan Jasulan Qydyrbaev degen shákirtim, odan keiin Aidar Qazov degen oqýshym bar, Aziia chempiony, osy ýaqytqa deiin tárbielegenmin. Qazir osy sport mektebinde jas balalarmen jumys istep jatyrmyn. Aýyr atletika boks, kúres túrlerimen salystyrýǵa kelmeidi. Buǵan adam azyraq keledi. Biraq olimpiadalyq baǵdarlamalarda bar sporttyń túri. Biz bapkerler ol jaǵynan úlken jumystar atqaryp jatyrmyz. Ata-analarmen sóilesý, balany tabý, izdeý, olardy kóndirý jumystarymen ainalysamyn. Halyq oilaidy, kóbine aýyr atletika degen densaýlyǵyna ziian, boiy óspei qalady, beli aýyrady, «gryja» shyǵady degen siiaqty stereotipter qalyptasyp qalǵan. Biz onyń bári jalǵan ekenin ata-analarmen sóilesip, túsindiremiz. Balalarmen sóilesemiz. Degenmen suranys ortasha der edim. Bul sport túrine túsindirý jumysy kóp kerek. Jarystar ótkende halyqqa kórsetý, ony jarnamalaý, telearna, internet arqyly halyqqa jetkizip, ashyp kórsetip, áli de kóp jumys júrgizý kerek», – deidi Dáýlet Maratuly.
Bapkerdiń sózinshe, kóshe sportyna jastar kóp qyzyǵady. Sol úshin shaǵyn sporttyq alańdar ár aýlada bolsa, damýǵa úlken septigin tigizedi. Ol buqaralyq sport túrleri arqyly balalardyń olimpiadalyq sport túrlerine kelýi múmkin ekenin tilge tiek etti.
«Men ondai sport túrlerin tek qoldaimyn. Kóshe sportyna qalada múmkindik kóbirek. Eń basty másele, sport alańdaryna kelip tireledi. Jalpy, bul barlyq sport túrine qatysty dep oilaimyn. Aýyldyq jerlerde sport keshenderi óte az. Bárine belgili nárse, myqty sportshylar aýyldyq jerden shyǵady. Mysaly, aýyr atletikany alyp qaraityn bolsaq, aýyr atletika zaly tek Almaty qalasynda ǵana bar. Bizdiń mańaidaǵy Shelek, Ile aýdany, jalpy aimaqtarda zaldar joq. Bul úlken kemshilik dep oilaimyn. Talǵar aýdanynan byltyr ǵana kishkentai zal ashyldy, biraq ol jaqta balalardyń kelý sany óte kóp. Negizi kúshti aýyldyq jerlerge, aýdan ortalyqtaryna salǵan durys. Kóshe sportyn men qoldaimyn. Biraq tańdaýdy balanyń ózine qaldyrǵan jón dep oilaimyn. Bala ózi qalamasa, ony qinap jattyǵýǵa ákelgennen nátije shyqpaidy. Bala ózi qalap turmasa, kóp nátijege jete qoimaidy. Sondyqtan ár bala ózi tańdaǵan, óziniń jany qalap turǵan, júregi qalaǵan sportyna barǵan durys. Kóshe sporty týraly aitqanda, basqa áriptesterim atamaǵan birnesheýine toqtalsam, parkýr – sekirý elementterin qoldana otyryp, kedergilerden jyldamdyqpen ótý. Strit vorkaýt siiaqty sport túrine qaraǵanda sýbmádenietke jaqyndaý. Parkýrdyń maqsaty – ártúrli kedergilerden ótip, jyldam aýysý. Kibersport – sporttyń bul túrin ýrbanistik dep aitý qiyn. Alaida buqaralyq jaǵynan jastar arasynda óte tanymal bolǵandyqtan, Almaty Urban Fest baǵdarlamasyna qosyldy. Kópshilik oinaityn Dota 2 kompiýter oiyny 2013 jyly shyqqanyna qaramastan, araǵa 10 jyl salyp áli de mańyzyn joǵaltpai, qyzyǵýshylyq azaimady. Al otandyq 5 kibersportshy eýropalyq aimaqtyń úzdik ondyǵyna enedi», – deidi Dáýlet Ádilǵazin.
«Jastar vorkaýtqa úiir»
Atalǵan mekteptiń 11-synyp oqýshysy Baǵdáýlet Qabdeshov dziýdo sportymen ainalysady. Kúndelikti kún tártibi óte tyǵyz. Sportqa anasynyń jetekteýimen kelgenin aitqan ol jalpy sporttyń qai túri bolsa da, adamnyń shymyr bolýyna yqpaly zor ekenin sóz etti.
Foto: Ult.kz, Baǵdáýlet Qabdeshov
«Osy sportqa 6 jasymda anam berdi. Óte buzyq bolǵanmyn ǵoi, energiiamdy sportqa jumsasyn degen shyǵar. Qazir kásibi túrde ainalysamyn. Mektepke dziýdo ashylǵan boida 8-synypta kelgenmin, qazir 11-synypta oqimyn. Búginde kóp jigit osy sport túrine qyzyǵady. Eldos Smetov Olimpiada chempiony bolǵannan keiin qyzyǵýshylyq tipti arta tústi. Bul sport kóshede qaýipti jaǵdaida ózin-ózi qorǵaýǵa da kóp qatysty. Fizikalyq jaǵynan da, tózimdilik jaǵynan da myqty. Sporttyń bilim alýǵa, sabaq oqýǵa esh keri áseri joq. Kerisinshe sportpen ainalysyp, shymyr, belsendi bolyp bilim alsań, tipti jaqsy», – deidi Baǵdáýlet Jumataiuly.
Onyń sózinshe, kóshe sporty da jaman emes. Qajet etken kez kelgen adam shuǵyldanatynymen erekshelenetin bul sport túri qazir jastar arasynda suranysqa ie.
«Búginde kóshe gimnastikasy sanalatyn strit vorkaýtpen ainalysatyn jastar kóp. Arnaiy jattyǵý zaly men erekshe jaǵdaidy qajet etpeitin sporttyń erekshe túri kez kelgen adam úshin qoljetimdi. Ásirese aýyl jastary vorkaýtqa úiir. Workout (aǵylshyn tilinen aýdarǵanda) – trening. Dene jattyǵýlarynyń bul túri áli sporttyq reestrge enbegen, biraq onyń tanymaldyǵy búkil álemge taralyp, qarqyn alyp jatyr. Vorkaýt jarystary men chempionattary barlyq jerde ótedi», – deidi jas sportshy.
Kásibi kúrespen ainalysqan, búginde bapkerlikti qolǵa alǵan Gúljazira Amantaeva ózi kóshe sportyna qyzyqpaǵanymen, onyń da óz suraýshylary, qyzyǵýshylary bar ekenin, ol sport túrin joqqa shyǵarmaitynyn aitady.
Foto: Ult.kz, Gúljazira Amantaeva
«Kóshe sporty týraly aitqanda, oiǵa birinshi, agressivti rolikter, kik-skýter, skeitbording túsedi eken. Rolik, skýter jáne skeitbordty ekstremaldy syrǵanaý dep aitýǵa bolady. Syrǵanaýdyń negizgi elementteri – sekirý jáne taiǵanaý. Olarǵa áýede akrobatikalyq triýkterdi qosýǵa bolady. Ońtústik astananyń jyly klimaty men jer bederiniń (tómen túsetin jáne joǵary kóteriletin) yńǵaily bolýyna sáikes almatylyq jastar arasynda keń taralǵan. Qazaqstannyń ózge qalalarynda da sporttyń bul túrine qyzyǵýshylyq artyp keledi. Sol sebepti jańa skeit-saiabaqtary men skeit-joldary salyna bastady. BMX – velosporttyń eń tartymdy ári ekstremaldy túri. Arnaiy velosipedte sekirip, ártúrli triýkter jasaýǵa bolady. Sporttyń bul túri de Qazaqstanda turaqty damyp keledi dep oilaimyn», – deidi ol.
«Kásibi sportta múmkindik kóp»
Gúljazira Jomartqyzy kásibi sportshy, búginde qyzdardy kúreske baýlityn bapker. Ol kúrestiń de qyzdar arasynda suranysqa ie ekenin jasyrmady.
«Kúreske qatysqysy keletin qyzdar óte kóp. Negizi, erkin kúres qyzdarǵa óte aýyr sport. Ońai emes. Qyzdarǵa aýyrlaý bolady. Qazir bizde sport mektebine 32 qyz bar. Olardyń kózqarasy da, daiyndyǵy da óte jaqsy. Alǵa qoiǵan maqsattary, umtylystary da óte joǵary. Bári júlde alǵysy keledi, jeńgisi keledi. Úlken sportqa jeńiske jetý úshin árbir balaǵa erkin kúreske qatysyp, jetistikke jetkenderdi úlgi tutyp, alǵa umtylsa boldy. Eńbek etse, el tanyp, qoshemetteidi, Jamilia Baqbergenova siiaqty. Al kóshe sportyna ózim qatty qyzyǵa qoimaimyn. Biraq ony qalaityn adamdar da bar shyǵar. Degenmen kásibi sportta múmkindik óte kóp qoi», – deidi Gúljazira Amantaeva.
11-synyp oqýshysy Shuǵyla Erbolat ta jalpy sportqa qatysty oiyn jasyrmady. Ózi kúrespen 2-synyptan ainalysyp kele jatqan arý kóshe sporty da jaqsy, alaida kásibilik mańyzdy ekenin tilge tiek etti.
Foto: Ult.kz, Shuǵyla Erbolat
«Osy ýaqytqa deiin bes ret Qazaqstan chempionatyna qatystym. Qazir kadetter arasynda kúresip jatyrmyn. Qatysqan chempionattar arasynda barlyǵynda orynmen, eki ret chempion boldym. Sosyn jasóspirimder arasyndaǵy Aziia chempionatynda kúrestim. Úshinshi orynǵa talasyp, shamaly fizikalyq kúsh jetpei, utylyp qaldym. Kúresti tańdaýyma sebep bolǵan Jámila Baqbergenova – osy sport mektebiniń tálim alýshysy. Oǵan qarap, Olimpiada oiyndaryna qatysý maǵan da maqsat boldy. Sondyqtan osy sport túrin tańdadym. Aýyldaǵy bapkerim Bekzat aǵaimen birge osy sportty qalap, Shańyraq sport mektebine tústim jáne osy mektepte nátijem ósip jatyr. Birden kúresti tańdaǵan sebebim – nátije bolatynyna ózime senimdi boldym. Osy kúrespen 2-synyptan ainalysyp kele jatyrmyn, qazir 11-synypta oqimyn. Osy ýaqyt aralyǵynda jaqsy nátije kórsetip jatyrmyn, tańdaǵanyma ókinbeimin. Qyzdar arasynda kúres qarqyndy damyp keledi, bul óte durys dep oilaimyn. Qyz balasy ózin-ózi qorǵai alatyn bolady jáne senimdilik beredi. Menińshe, qazir Qazaqstanda qyzdar arasyndaǵy kúrestiń nátijesi joǵary. Kóshe sportynyń da jeterlik nátijesi bar bolar. Biraq kásibi sport báribir bólek. Olimpiadada elińniń Týyn biikke kóterý bólek sezim ǵoi. Kóshe sporty oiyn siiaqty, oiynnyń aty oiyn bolyp qalady dep oilaimyn», – deidi Shuǵyla Baǵdáýletqyzy.
Aqbota Musabekqyzy
