فوتو:sport-shanyraq.edu.kz
الماتى قالاسىنىڭ «شاڭىراق» ىقشاماۋدانىنداعى وليمپيادا رەزەرۆٸنٸڭ رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان مەكتەپ-ينتەرنات-كوللەدجٸن كٶپشٸلٸك بٸلە بەرمەيدٸ. بٸراق بٸزدٸڭ توپ جارعان تالاي سپورتشىلارىمىز وسى شاڭىراقتا تەلٸم العان. اتاپ ايتقاندا دامير تويباي, جەنٸبەك ەلٸمحانۇلى, مەيرامبەك ايناعۇلوۆ, نازىم قىزايباي, ريزابەك ايتمۇحان سىندى ەلٸمٸزدٸڭ بەتكە ۇستار سپورتشىلارى وسى مەكتەپتەن تٷلەپ ۇشقان. Ult.kz تٸلشٸسٸ اتالعان وقۋ ورنىنىڭ جاتتىقتىرۋشىلارى مەن سپورتشىلارىن سٶزگە تارتتى. سپورتشىلار كەسٸبي سپورت پەن كٶشە سپورتى تۋرالى ويلارىن ورتاعا سالدى.
«ناعىز سپورتشىلار ايماقتاردا»
اۋىر اتلەتيكادان قازاقستانعا ەڭبەگٸ سٸڭگەن جاتتىقتىرۋشى دەۋلەت ەدٸلعازيننٸڭ ەڭبەك ٶتٸلٸ 25 جىلعا جاقىنداعان. تٸپتٸ ٶز باپكەرلٸگٸندە ەلەم چەمپيونى مەن ازييا چەمپيونىن شىعارعانىن ماقتانىشپەن ايتتى. چەمپيون شىعارۋ ەر باپكەردٸڭ ارمانى عانا ەمەس, ٷلكەن ەڭبەگٸ ەكەنٸ سٶزسٸز.
فوتو: Ult.kz, دەۋلەت ەدٸلعازين
«ٶز كارەرامدا ەلەم چەمپيونىن تەربيەلەپ شىعاردىم, قازاق جاستارى اراسىنان تۇڭعىش رەت ەلەم چەمپيونى بولعان جاسۇلان قىدىرباەۆ دەگەن شەكٸرتٸم, ودان كەيٸن ايدار قازوۆ دەگەن وقۋشىم بار, ازييا چەمپيونى, وسى ۋاقىتقا دەيٸن تەربيەلەگەنمٸن. قازٸر وسى سپورت مەكتەبٸندە جاس بالالارمەن جۇمىس ٸستەپ جاتىرمىن. اۋىر اتلەتيكا بوكس, كٷرەس تٷرلەرٸمەن سالىستىرۋعا كەلمەيدٸ. بۇعان ادام ازىراق كەلەدٸ. بٸراق وليمپيادالىق باعدارلامالاردا بار سپورتتىڭ تٷرٸ. بٸز باپكەرلەر ول جاعىنان ٷلكەن جۇمىستار اتقارىپ جاتىرمىز. اتا-انالارمەن سٶيلەسۋ, بالانى تابۋ, ٸزدەۋ, ولاردى كٶندٸرۋ جۇمىستارىمەن اينالىسامىن. حالىق ويلايدى, كٶبٸنە اۋىر اتلەتيكا دەگەن دەنساۋلىعىنا زييان, بويى ٶسپەي قالادى, بەلٸ اۋىرادى, «گرىجا» شىعادى دەگەن سيياقتى ستەرەوتيپتەر قالىپتاسىپ قالعان. بٸز ونىڭ بەرٸ جالعان ەكەنٸن اتا-انالارمەن سٶيلەسٸپ, تٷسٸندٸرەمٸز. بالالارمەن سٶيلەسەمٸز. دەگەنمەن سۇرانىس ورتاشا دەر ەدٸم. بۇل سپورت تٷرٸنە تٷسٸندٸرۋ جۇمىسى كٶپ كەرەك. جارىستار ٶتكەندە حالىققا كٶرسەتۋ, ونى جارنامالاۋ, تەلەارنا, ينتەرنەت ارقىلى حالىققا جەتكٸزٸپ, اشىپ كٶرسەتٸپ, ەلٸ دە كٶپ جۇمىس جٷرگٸزۋ كەرەك», – دەيدٸ دەۋلەت ماراتۇلى.
باپكەردٸڭ سٶزٸنشە, كٶشە سپورتىنا جاستار كٶپ قىزىعادى. سول ٷشٸن شاعىن سپورتتىق الاڭدار ەر اۋلادا بولسا, دامۋعا ٷلكەن سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. ول بۇقارالىق سپورت تٷرلەرٸ ارقىلى بالالاردىڭ وليمپيادالىق سپورت تٷرلەرٸنە كەلۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
«مەن ونداي سپورت تٷرلەرٸن تەك قولدايمىن. كٶشە سپورتىنا قالادا مٷمكٸندٸك كٶبٸرەك. ەڭ باستى مەسەلە, سپورت الاڭدارىنا كەلٸپ تٸرەلەدٸ. جالپى, بۇل بارلىق سپورت تٷرٸنە قاتىستى دەپ ويلايمىن. اۋىلدىق جەرلەردە سپورت كەشەندەرٸ ٶتە از. بەرٸنە بەلگٸلٸ نەرسە, مىقتى سپورتشىلار اۋىلدىق جەردەن شىعادى. مىسالى, اۋىر اتلەتيكانى الىپ قارايتىن بولساق, اۋىر اتلەتيكا زالى تەك الماتى قالاسىندا عانا بار. بٸزدٸڭ ماڭايداعى شەلەك, ٸلە اۋدانى, جالپى ايماقتاردا زالدار جوق. بۇل ٷلكەن كەمشٸلٸك دەپ ويلايمىن. تالعار اۋدانىنان بىلتىر عانا كٸشكەنتاي زال اشىلدى, بٸراق ول جاقتا بالالاردىڭ كەلۋ سانى ٶتە كٶپ. نەگٸزٸ كٷشتٸ اۋىلدىق جەرلەرگە, اۋدان ورتالىقتارىنا سالعان دۇرىس. كٶشە سپورتىن مەن قولدايمىن. بٸراق تاڭداۋدى بالانىڭ ٶزٸنە قالدىرعان جٶن دەپ ويلايمىن. بالا ٶزٸ قالاماسا, ونى قيناپ جاتتىعۋعا ەكەلگەننەن نەتيجە شىقپايدى. بالا ٶزٸ قالاپ تۇرماسا, كٶپ نەتيجەگە جەتە قويمايدى. سوندىقتان ەر بالا ٶزٸ تاڭداعان, ٶزٸنٸڭ جانى قالاپ تۇرعان, جٷرەگٸ قالاعان سپورتىنا بارعان دۇرىس. كٶشە سپورتى تۋرالى ايتقاندا, باسقا ەرٸپتەستەرٸم اتاماعان بٸرنەشەۋٸنە توقتالسام, پاركۋر – سەكٸرۋ ەلەمەنتتەرٸن قولدانا وتىرىپ, كەدەرگٸلەردەن جىلدامدىقپەن ٶتۋ. ستريت ۆوركاۋت سيياقتى سپورت تٷرٸنە قاراعاندا سۋبمەدەنيەتكە جاقىنداۋ. پاركۋردىڭ ماقساتى – ەرتٷرلٸ كەدەرگٸلەردەن ٶتٸپ, جىلدام اۋىسۋ. كيبەرسپورت – سپورتتىڭ بۇل تٷرٸن ۋربانيستٸك دەپ ايتۋ قيىن. الايدا بۇقارالىق جاعىنان جاستار اراسىندا ٶتە تانىمال بولعاندىقتان, Almaty Urban Fest باعدارلاماسىنا قوسىلدى. كٶپشٸلٸك وينايتىن Dota 2 كومپيۋتەر ويىنى 2013 جىلى شىققانىنا قاراماستان, اراعا 10 جىل سالىپ ەلٸ دە ماڭىزىن جوعالتپاي, قىزىعۋشىلىق ازايمادى. ال وتاندىق 5 كيبەرسپورتشى ەۋروپالىق ايماقتىڭ ٷزدٸك وندىعىنا ەنەدٸ», – دەيدٸ دەۋلەت ەدٸلعازين.
«جاستار ۆوركاۋتقا ٷيٸر»
اتالعان مەكتەپتٸڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى باعدەۋلەت قابدەشوۆ دزيۋدو سپورتىمەن اينالىسادى. كٷندەلٸكتٸ كٷن تەرتٸبٸ ٶتە تىعىز. سپورتقا اناسىنىڭ جەتەكتەۋٸمەن كەلگەنٸن ايتقان ول جالپى سپورتتىڭ قاي تٷرٸ بولسا دا, ادامنىڭ شىمىر بولۋىنا ىقپالى زور ەكەنٸن سٶز ەتتٸ.
فوتو: Ult.kz, باعدەۋلەت قابدەشوۆ
«وسى سپورتقا 6 جاسىمدا انام بەردٸ. ٶتە بۇزىق بولعانمىن عوي, ەنەرگييامدى سپورتقا جۇمساسىن دەگەن شىعار. قازٸر كەسٸبي تٷردە اينالىسامىن. مەكتەپكە دزيۋدو اشىلعان بويدا 8-سىنىپتا كەلگەنمٸن, قازٸر 11-سىنىپتا وقيمىن. بٷگٸندە كٶپ جٸگٸت وسى سپورت تٷرٸنە قىزىعادى. ەلدوس سمەتوۆ وليمپيادا چەمپيونى بولعاننان كەيٸن قىزىعۋشىلىق تٸپتٸ ارتا تٷستٸ. بۇل سپورت كٶشەدە قاۋٸپتٸ جاعدايدا ٶزٸن-ٶزٸ قورعاۋعا دا كٶپ قاتىستى. فيزيكالىق جاعىنان دا, تٶزٸمدٸلٸك جاعىنان دا مىقتى. سپورتتىڭ بٸلٸم الۋعا, ساباق وقۋعا ەش كەرٸ ەسەرٸ جوق. كەرٸسٸنشە سپورتپەن اينالىسىپ, شىمىر, بەلسەندٸ بولىپ بٸلٸم الساڭ, تٸپتٸ جاقسى», – دەيدٸ باعدەۋلەت جۇماتايۇلى.
ونىڭ سٶزٸنشە, كٶشە سپورتى دا جامان ەمەس. قاجەت ەتكەن كەز كەلگەن ادام شۇعىلداناتىنىمەن ەرەكشەلەنەتٸن بۇل سپورت تٷرٸ قازٸر جاستار اراسىندا سۇرانىسقا يە.
«بٷگٸندە كٶشە گيمناستيكاسى سانالاتىن ستريت ۆوركاۋتپەن اينالىساتىن جاستار كٶپ. ارنايى جاتتىعۋ زالى مەن ەرەكشە جاعدايدى قاجەت ەتپەيتٸن سپورتتىڭ ەرەكشە تٷرٸ كەز كەلگەن ادام ٷشٸن قولجەتٸمدٸ. ەسٸرەسە اۋىل جاستارى ۆوركاۋتقا ٷيٸر. Workout (اعىلشىن تٸلٸنەن اۋدارعاندا) – ترەنينگ. دەنە جاتتىعۋلارىنىڭ بۇل تٷرٸ ەلٸ سپورتتىق رەەسترگە ەنبەگەن, بٸراق ونىڭ تانىمالدىعى بٷكٸل ەلەمگە تارالىپ, قارقىن الىپ جاتىر. ۆوركاۋت جارىستارى مەن چەمپيوناتتارى بارلىق جەردە ٶتەدٸ», – دەيدٸ جاس سپورتشى.
كەسٸبي كٷرەسپەن اينالىسقان, بٷگٸندە باپكەرلٸكتٸ قولعا العان گٷلجازيرا امانتاەۆا ٶزٸ كٶشە سپورتىنا قىزىقپاعانىمەن, ونىڭ دا ٶز سۇراۋشىلارى, قىزىعۋشىلارى بار ەكەنٸن, ول سپورت تٷرٸن جوققا شىعارمايتىنىن ايتادى.
فوتو: Ult.kz, گٷلجازيرا امانتاەۆا
«كٶشە سپورتى تۋرالى ايتقاندا, ويعا بٸرٸنشٸ, اگرەسسيۆتٸ روليكتەر, كيك-سكۋتەر, سكەيتبوردينگ تٷسەدٸ ەكەن. روليك, سكۋتەر جەنە سكەيتبوردتى ەكسترەمالدى سىرعاناۋ دەپ ايتۋعا بولادى. سىرعاناۋدىڭ نەگٸزگٸ ەلەمەنتتەرٸ – سەكٸرۋ جەنە تايعاناۋ. ولارعا ەۋەدە اكروباتيكالىق تريۋكتەردٸ قوسۋعا بولادى. وڭتٷستٸك استانانىڭ جىلى كليماتى مەن جەر بەدەرٸنٸڭ (تٶمەن تٷسەتٸن جەنە جوعارى كٶتەرٸلەتٸن) ىڭعايلى بولۋىنا سەيكەس الماتىلىق جاستار اراسىندا كەڭ تارالعان. قازاقستاننىڭ ٶزگە قالالارىندا دا سپورتتىڭ بۇل تٷرٸنە قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدٸ. سول سەبەپتٸ جاڭا سكەيت-ساياباقتارى مەن سكەيت-جولدارى سالىنا باستادى. BMX – ۆەلوسپورتتىڭ ەڭ تارتىمدى ەرٸ ەكسترەمالدى تٷرٸ. ارنايى ۆەلوسيپەدتە سەكٸرٸپ, ەرتٷرلٸ تريۋكتەر جاساۋعا بولادى. سپورتتىڭ بۇل تٷرٸ دە قازاقستاندا تۇراقتى دامىپ كەلەدٸ دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ ول.
«كەسٸبي سپورتتا مٷمكٸندٸك كٶپ»
گٷلجازيرا جومارتقىزى كەسٸبي سپورتشى, بٷگٸندە قىزداردى كٷرەسكە باۋليتىن باپكەر. ول كٷرەستٸڭ دە قىزدار اراسىندا سۇرانىسقا يە ەكەنٸن جاسىرمادى.
«كٷرەسكە قاتىسقىسى كەلەتٸن قىزدار ٶتە كٶپ. نەگٸزٸ, ەركٸن كٷرەس قىزدارعا ٶتە اۋىر سپورت. وڭاي ەمەس. قىزدارعا اۋىرلاۋ بولادى. قازٸر بٸزدە سپورت مەكتەبٸنە 32 قىز بار. ولاردىڭ كٶزقاراسى دا, دايىندىعى دا ٶتە جاقسى. العا قويعان ماقساتتارى, ۇمتىلىستارى دا ٶتە جوعارى. بەرٸ جٷلدە العىسى كەلەدٸ, جەڭگٸسٸ كەلەدٸ. ٷلكەن سپورتقا جەڭٸسكە جەتۋ ٷشٸن ەربٸر بالاعا ەركٸن كٷرەسكە قاتىسىپ, جەتٸستٸككە جەتكەندەردٸ ٷلگٸ تۇتىپ, العا ۇمتىلسا بولدى. ەڭبەك ەتسە, ەل تانىپ, قوشەمەتتەيدٸ, جاميليا باقبەرگەنوۆا سيياقتى. ال كٶشە سپورتىنا ٶزٸم قاتتى قىزىعا قويمايمىن. بٸراق ونى قالايتىن ادامدار دا بار شىعار. دەگەنمەن كەسٸبي سپورتتا مٷمكٸندٸك ٶتە كٶپ قوي», – دەيدٸ گٷلجازيرا امانتاەۆا.
11-سىنىپ وقۋشىسى شۇعىلا ەربولات تا جالپى سپورتقا قاتىستى ويىن جاسىرمادى. ٶزٸ كٷرەسپەن 2-سىنىپتان اينالىسىپ كەلە جاتقان ارۋ كٶشە سپورتى دا جاقسى, الايدا كەسٸبيلٸك ماڭىزدى ەكەنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
فوتو: Ult.kz, شۇعىلا ەربولات
«وسى ۋاقىتقا دەيٸن بەس رەت قازاقستان چەمپيوناتىنا قاتىستىم. قازٸر كادەتتەر اراسىندا كٷرەسٸپ جاتىرمىن. قاتىسقان چەمپيوناتتار اراسىندا بارلىعىندا ورىنمەن, ەكٸ رەت چەمپيون بولدىم. سوسىن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىنداعى ازييا چەمپيوناتىندا كٷرەستٸم. ٷشٸنشٸ ورىنعا تالاسىپ, شامالى فيزيكالىق كٷش جەتپەي, ۇتىلىپ قالدىم. كٷرەستٸ تاڭداۋىما سەبەپ بولعان جەميلا باقبەرگەنوۆا – وسى سپورت مەكتەبٸنٸڭ تەلٸم الۋشىسى. وعان قاراپ, وليمپيادا ويىندارىنا قاتىسۋ ماعان دا ماقسات بولدى. سوندىقتان وسى سپورت تٷرٸن تاڭدادىم. اۋىلداعى باپكەرٸم بەكزات اعايمەن بٸرگە وسى سپورتتى قالاپ, شاڭىراق سپورت مەكتەبٸنە تٷستٸم جەنە وسى مەكتەپتە نەتيجەم ٶسٸپ جاتىر. بٸردەن كٷرەستٸ تاڭداعان سەبەبٸم – نەتيجە بولاتىنىنا ٶزٸمە سەنٸمدٸ بولدىم. وسى كٷرەسپەن 2-سىنىپتان اينالىسىپ كەلە جاتىرمىن, قازٸر 11-سىنىپتا وقيمىن. وسى ۋاقىت ارالىعىندا جاقسى نەتيجە كٶرسەتٸپ جاتىرمىن, تاڭداعانىما ٶكٸنبەيمٸن. قىزدار اراسىندا كٷرەس قارقىندى دامىپ كەلەدٸ, بۇل ٶتە دۇرىس دەپ ويلايمىن. قىز بالاسى ٶزٸن-ٶزٸ قورعاي الاتىن بولادى جەنە سەنٸمدٸلٸك بەرەدٸ. مەنٸڭشە, قازٸر قازاقستاندا قىزدار اراسىنداعى كٷرەستٸڭ نەتيجەسٸ جوعارى. كٶشە سپورتىنىڭ دا جەتەرلٸك نەتيجەسٸ بار بولار. بٸراق كەسٸبي سپورت بەرٸبٸر بٶلەك. وليمپيادادا ەلٸڭنٸڭ تۋىن بيٸككە كٶتەرۋ بٶلەك سەزٸم عوي. كٶشە سپورتى ويىن سيياقتى, ويىننىڭ اتى ويىن بولىپ قالادى دەپ ويلايمىن», – دەيدٸ شۇعىلا باعدەۋلەتقىزى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
