Dástúrli emes dini aǵym ókilderi óz nekelerin AHAJ bólimshesinde tirketpeidi. Olar kóbine ata-anasynyń kelisiminsiz, tipti tiisti kýágerlersiz nekesin qidyrady. Nekesi zańdy túrde tirkelmegendikten er adamdar oǵan jaýapsyz qarap, bolmashy sebeptermen talaq aityp ajyrasyp jatady. Áieliniń aldynda eshbir jaýapkershilikti moinyna almai, ony qaraýsyz qaldyrady.
Jat aǵymdaǵy qyz-kelinshekter arasynda birneshe ret turmysqa shyǵyp, kúieýlerinen «talaq» alyp, balalarymen baspanasyz, qamqorlyqsyz qalý jaǵdailary jii kezdesedi. Jat dini aǵym ókilderiniń bul áreketteri zaiyrly memleket zańnamasyna da, islam shariǵatyna da qaishy áreket bolyp tabylady. Bul kórinister negizinen dástúrli emes islamdyq aǵymdardyń destrýktivti ideologiiasyn ustanýshylar arasynda oryn alýda. Jat aǵymnyń jetegine ilesken Roza dini jolmen úsh ret turmysqa shyǵyp bárimen «Talaq» aityp ajyrasqan. Qazir ol úsh kúieýinen týǵan eki ul,bir qyzyn jalǵyz ózi ósirip jatyr.
Roza aýylda ata-ájesiniń qolynda ósken qyz. Úlken kisilerdiń tálim-tárbiesin boiyna sińirgen boijetken mektep bitirgen soń Almaty qalasynda turatyn ata-anasynyń qolyna keledi. Ulttyq biryńǵai testten qajetti upai jinai almaǵan soń jumys isteýge bel býady. Sóitip, Almatydaǵy bir «Halal» dámhanasyna daiashy bolyp jumysqa ornalasady.
«Men basynda osyndai dámhanaǵa jumysqa kirgenime qatty qýandym. Bul jerge tek sabyrly, imany kúshti, adal adamdar keledi dep oilaitynmyn. Bastapqyda bári jaqsy boldy. Bizdiń tamaqtaný ortalyǵymyzǵa kóbine saqal jibergen er azamattar men hidjap kigen qyz-kelinshekter kiredi. Endi sondai orta bolǵan soń mende stilimdi ózgerttim. Namaz oqymasamda solai kiinýime týra keldi», - deidi Roza.
Jarty jyldan soń, Roza mańdaiyn sájdege tigizip, bes ýaqyt namazyn qaza etpei ótep júrdi. Qudaiǵa qulshylyq jasaǵaly maqsatyna jetip, armandary oryndalǵandai kórindi.
«Men namaz oqyǵanyma eshqashan ókinbeimin. Bul -meniń shyn sózim. Allanyń qudireti kúshti ǵoi. Sabyrly bolsań bárin ózi retteidi. Dámhanadaǵy jumysymdy qatty unatatynmyn. Men alǵashqy kúieýimdi dál osy jerde kezdestirdim. Bir kúni túste boiy uzyn, symbatty, eshqandai saqal-murty joq bir jigit kirdi. Shynyn aitý kerek, bir kórgenen ǵashyq boldym. Tamaqqa tapsyrysty ózim baryp aldym. Tipti ózim tanysýǵa niet bildirdim. Keiin onyń da maǵan degen sezimi bar ekenin baiqadym. Sodan qoishy bir-birimizge ǵashyq bolyp shariǵat jolymen nekemizdi qidyq», - dedi ol.
Roza nebári 18 jasynda alǵashqy mahabbatyna qosyldy. Basynda bári jaqsy bolǵan. Ekeýide namaz oqyp baqytty bolýǵa sert bergen. Alaida, kúieýi bergen ýádesinde turmady.
«Bizdiń ustanǵan dinde óz áielin talaq etip, aǵymdas baýyryna syiǵa tartý ádeti bar. Bul shariǵat zańdary men islamnyń moraldyq qaǵidattaryna qaishy qubylys, ony bilemin. Alaida, joldasyma qarsy shyǵa almadym. Ol maǵan uialy telefonmen «talaq» sózi jazylǵan habarlama jiberip, «ajyrastyq, sen endi meniń joldasyma turmysqa shyǵasyń»,- dedi. Ol tipti jaqyn kúnderi dúniege keletin balasyna da qaramady. Sóitip, shariǵatqa qarsy shyqpaiyn dep onyń joldasyna turmysqa shyqtym», - dep jylady Roza.
Rozanyń ekinshi kúieýiniń esimi Rýslan. Biraq ol óziniń atyn Abdýrahim dep ózgertip alypty. Ol Roza men onyń ulyn qamqorlyǵyna aldy. Eki jyldan soń Roza oǵan da ul týyp berdi.
«Rýslan, iaǵni Abdýrahim óte jaqsy adam boldy. Syrtynan jamandaýǵa bolmaidy. Ekeýmiz eki jyldai tatý-tátti ómir súrdik. Oǵan shekesi torsyqtai ul týyp berdim. Ekinshi ulyma alty ai bolǵanda ol eshkimge eshteńe aitpastan joǵalyp ketti. Keiin ózimniń birinshi kúieýim onyń Siriiaǵa ketkenin jáne endi qaityp kelmeitinin jetkizdi», - dep kúrsindi Roza.
Jaldamaly baspanada turyp jatqan Rozanyń páter aqysyn tóleýge múmkindigi bolmady. Sóitip, ol eki balasymen dalada qaldy. Barar jeri, basar taýy bolmaǵan soń amalsyzdan úshinshi ret taǵyda radikal jigitke turmysqa shyqty.
«Meniń basymnan ótken hikaiany tyńdaýdan sharshap ketken bolarsyz. Qysqasha aityp bereiin... Eki kúieýimniń jáiin bilesiz. Úshinshisine amalym taýsylǵanan shyqtym. Men onyń tórtinshi áieli bolyp tidim. Eki balamdy baǵý úshin sol úidiń kúńine ainaldym. Kóndim, shydadym. Alaida shydamnyń da shegi bar. Bir kúni kúieýime bárin aityp saldym.Ony meniń jaǵdaiyma kiredi dep oiladym. Alaida ol maǵan birden «Talaq» dep jaýap qaitardy da úiden qýyp shyqty. Sóitip taǵy da dalada qaldym. Ol kezde aiaǵym aýyr ekenin bilmedim. Keiin aldyryp tastaýǵa dátim shydamady. Bosandym. Dúniege sulý qyz ákeldim. Sodan keiin esimdi jidym. Quran kitabyn oqýdy úirendim. Sóitsem meniń kúieýlerimniń aityp júrgenderi, istegen isteri dinge múldem qarama-qaishy dúnie ekenin túsindim», - deidi Roza.
Ábden adasyp, shalys basqan Roza ońaltý ortalyǵyna baryp basynan ótken qiyndyqtaryn aityp berdi. Ol jerde psiholog, teolog mamandar ońaltý jumysyn júrgizdi.
«Qazir jaǵdaiym jaman emes. Balalarymnyń qujattaryn rettep jatyrmyn. Qudai qalasa olarǵa memleketten járdemaqy taǵaiyndalady. Ózim de jumysqa shyqtym. Ońaltý ortalyǵy maǵan kóp demeý kórsetti. Týǵan-týystarymnan keshirim suradym. Ata-anam meni keshirip, nemerelerin baýyryna basty. Naǵyz baqytty endi sezinip jatqandaimyn», - dep áńgimesin aiaqtady.
Mundai kórinisterdiń jii oryn alýyna áielderdiń dini jáne quqyqtyq saýatynyń tómendigi de óz áserin tigizip otyr. Nekeleri memlekettik AHAJ organdarynda tirkelmegen áielderdiń jáne olardyń balalarynyń quqyǵy memleket qorǵaýynan tys qalyp qoiýda. Osyǵan orai, qazirgi tańda orta jáne joǵary bilim berý mekemelerinde, jastar paidalanatyn aqparat kózderinde, meshitterde jastarǵa neke jáne otbasyna qatysty zańnamalardy, dástúrli dini tanymdy, ulttyq otbasylyq qundylyqtardy túsindirý sharalaryn keń kólemde uiymdastyryp jatyr. Otbasyn asyrap-saqtaý jáne urpaǵyna jaqsy tálim-tárbie berý ári azamattyq mindet, ári musylmandyq paryz ekenin óskeleń býyn bilýi tiis.
