Foto:alm.kgd.gov.kz alyndy
Elimizde sybailas jemqorlyqqa qarsy kúres saiasaty sońǵy bes jylda kúsheitilip, birneshe iri zańnamalyq jáne institýtsionaldyq sharalar qabyldandy. Eldiń basshylyǵy bul máselege erekshe kóńil bólip, sybailas jemqorlyqqa qarsy jańa baǵdarlamalar men reformalardy iske qosty. Sybailas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń tiimdiligin arttyrý maqsatynda quqyq qorǵaý organdarynyń jumysy men qoǵamdyq baqylaý tetikteri kúsheitildi.2022-2026 jyldarǵa arnalǵan Sybailas jemqorlyqqa qarsy saiasat tujyrymdamasy qabyldandy. Bul qujat sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyldy odan ári jetildirý, memlekettik organdardyń ashyqtyǵyn arttyrý jáne halyqtyń sybailas jemqorlyqqa qarsy mádenietin damytý maqsatynda jasaldy.
“Tsifrlyq Qazaqstan” baǵdarlamasy sybailas jemqorlyqtyń aldyn alý úshin memlekettik qyzmetterdi tsifrlandyrýdy kúsheitti. Memlekettik qyzmetterdi elektrondy formatqa kóshirý sheneýnikterdiń qatysýyn azaityp, jemqorlyq táýekelderin tómendetti.
“Adaldyq alańy” jobasy azamattardyń jemqorlyqpen kúreske qatysýyn arttyrý jáne memlekettik organdardyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý úshin engizildi.
- 2020 jyly Qazaqstanda sybailas jemqorlyqqa qatysty 1000-nan astam qylmystyq is qozǵaldy, bul 2019 jylmen salystyrǵanda shamamen 10%-ǵa artyq boldy.
- 2021 jyly tirkelgen sybailas jemqorlyq qylmystarynyń sany 950-ge jýyq boldy. Bul kórsetkish pandemiianyń áserinen birshama tómendegenimen, aýyr jemqorlyq qylmystarynyń úlesi artty.
- 2022 jyly sybailas jemqorlyqqa qatysty 1200-ge jýyq qylmystyq is tirkeldi, bul aldyńǵy jyldarmen salystyrǵanda kóbirek. Olardyń basym bóligi memlekettik satyp alý, densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalarynda oryn aldy.
- 2023 jyly 1 100-ge jýyq qylmystyq is tirkeldi. Bul kórsetkishke qaramastan, sybailas jemqorlyqqa qatysty qylmystardyń ashylý deńgeii joǵary bolyp qaldy.
Transparency International uiymynyń Sybailas jemqorlyqty qabyldaý indeksi boiynsha Qazaqstannyń reitingi sońǵy jyldary turaqtana bastady. 2022 jyly Qazaqstan 180 eldiń ishinde 102-shi orynǵa jaiǵasty, bul 2019 jylmen salystyrǵanda jaqsarǵan kórstekish. 2023 jyly bul kórsetkish birshama jaqsaryp, eldiń pozitsiiasy 101-shi orynǵa aýysty.
Byltyr sybailas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl agenttigi jariialaǵan derekterge sáikes, jemqorlyqqa qatysy bar tulǵalardan memleketke qaitarylǵan qarajat shamamen 600 milliard teńgege jetti. Bul qarajat qylmystyq ister aiasynda óndirilgen jáne memleketke keltirilgen shyǵyndy óteý arqyly qaitarylǵan. Sonyń ishinde iri kólemdegi zańsyz alynǵan qarajattar, aktivter jáne múlikter tárkilendi.
2024 jyldyń alǵashqy toqsany boiynsha, aldyn ala málimetterge sáikes, sybailas jemqorlyqqa qarsy agenttik shamamen 150 milliard teńgeni memleketke qaitardy. Jemqorlyqqa qatysy bar joǵary laýazymdy tulǵalardyń, memlekettik qyzmetkerler men kvazimemlekettik sektordaǵy zańsyz aktivteri anyqtalyp, memleketke qaitaryldy.
«Sybailas jemqorlyq salasyndaǵy bylyqtardy áshkereleý bir-eki jylda sheshiletin másele emes. Ol úshin tynymsyz kúres kerek. Bul tek antikordyń sharýasy emes, osy qoǵamda ómir súretin ár bir azamattyń mindeti. Qoǵamda jemqorlyqsyz ómir súrý mádenietin qalyptastyrýǵa árbirimiz úles qosýǵa mindettimiz», - deidi saiasattanýshy Talǵat Janysbai.
