فوتو:alm.kgd.gov.kz الىندى
ەلٸمٸزدە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەس ساياساتى سوڭعى بەس جىلدا كٷشەيتٸلٸپ, بٸرنەشە ٸرٸ زاڭنامالىق جەنە ينستيتۋتسيونالدىق شارالار قابىلداندى. ەلدٸڭ باسشىلىعى بۇل مەسەلەگە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جاڭا باعدارلامالار مەن رەفورمالاردى ٸسكە قوستى. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كٷرەستٸڭ تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ ماقساتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جۇمىسى مەن قوعامدىق باقىلاۋ تەتٸكتەرٸ كٷشەيتٸلدٸ.2022-2026 جىلدارعا ارنالعان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ساياسات تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. بۇل قۇجات سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىلدى ودان ەرٸ جەتٸلدٸرۋ, مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ جەنە حالىقتىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مەدەنيەتٸن دامىتۋ ماقساتىندا جاسالدى.
“تسيفرلىق قازاقستان” باعدارلاماسى سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ الدىن الۋ ٷشٸن مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ تسيفرلاندىرۋدى كٷشەيتتٸ. مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ ەلەكتروندى فورماتقا كٶشٸرۋ شەنەۋنٸكتەردٸڭ قاتىسۋىن ازايتىپ, جەمقورلىق تەۋەكەلدەرٸن تٶمەندەتتٸ.
“ادالدىق الاڭى” جوباسى ازاماتتاردىڭ جەمقورلىقپەن كٷرەسكە قاتىسۋىن ارتتىرۋ جەنە مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ەنگٸزٸلدٸ.
- 2020 جىلى قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 1000-نان استام قىلمىستىق ٸس قوزعالدى, بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن 10%-عا ارتىق بولدى.
- 2021 جىلى تٸركەلگەن سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ سانى 950-گە جۋىق بولدى. بۇل كٶرسەتكٸش پاندەمييانىڭ ەسەرٸنەن بٸرشاما تٶمەندەگەنٸمەن, اۋىر جەمقورلىق قىلمىستارىنىڭ ٷلەسٸ ارتتى.
- 2022 جىلى سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى 1200-گە جۋىق قىلمىستىق ٸس تٸركەلدٸ, بۇل الدىڭعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا كٶبٸرەك. ولاردىڭ باسىم بٶلٸگٸ مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جەنە بٸلٸم بەرۋ سالالارىندا ورىن الدى.
- 2023 جىلى 1 100-گە جۋىق قىلمىستىق ٸس تٸركەلدٸ. بۇل كٶرسەتكٸشكە قاراماستان, سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىستاردىڭ اشىلۋ دەڭگەيٸ جوعارى بولىپ قالدى.
Transparency International ۇيىمىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىقتى قابىلداۋ يندەكسٸ بويىنشا قازاقستاننىڭ رەيتينگٸ سوڭعى جىلدارى تۇراقتانا باستادى. 2022 جىلى قازاقستان 180 ەلدٸڭ ٸشٸندە 102-شٸ ورىنعا جايعاستى, بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا جاقسارعان كٶرستەكٸش. 2023 جىلى بۇل كٶرسەتكٸش بٸرشاما جاقسارىپ, ەلدٸڭ پوزيتسيياسى 101-شٸ ورىنعا اۋىستى.
بىلتىر سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ٸس-قيمىل اگەنتتٸگٸ جارييالاعان دەرەكتەرگە سەيكەس, جەمقورلىققا قاتىسى بار تۇلعالاردان مەملەكەتكە قايتارىلعان قاراجات شامامەن 600 ميلليارد تەڭگەگە جەتتٸ. بۇل قاراجات قىلمىستىق ٸستەر اياسىندا ٶندٸرٸلگەن جەنە مەملەكەتكە كەلتٸرٸلگەن شىعىندى ٶتەۋ ارقىلى قايتارىلعان. سونىڭ ٸشٸندە ٸرٸ كٶلەمدەگٸ زاڭسىز الىنعان قاراجاتتار, اكتيۆتەر جەنە مٷلٸكتەر تەركٸلەندٸ.
2024 جىلدىڭ العاشقى توقسانى بويىنشا, الدىن الا مەلٸمەتتەرگە سەيكەس, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى اگەنتتٸك شامامەن 150 ميلليارد تەڭگەنٸ مەملەكەتكە قايتاردى. جەمقورلىققا قاتىسى بار جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ, مەملەكەتتٸك قىزمەتكەرلەر مەن كۆازيمەملەكەتتٸك سەكتورداعى زاڭسىز اكتيۆتەرٸ انىقتالىپ, مەملەكەتكە قايتارىلدى.
«سىبايلاس جەمقورلىق سالاسىنداعى بىلىقتاردى ەشكەرەلەۋ بٸر-ەكٸ جىلدا شەشٸلەتٸن مەسەلە ەمەس. ول ٷشٸن تىنىمسىز كٷرەس كەرەك. بۇل تەك انتيكوردىڭ شارۋاسى ەمەس, وسى قوعامدا ٶمٸر سٷرەتٸن ەر بٸر ازاماتتىڭ مٸندەتٸ. قوعامدا جەمقورلىقسىز ٶمٸر سٷرۋ مەدەنيەتٸن قالىپتاستىرۋعا ەربٸرٸمٸز ٷلەس قوسۋعا مٸندەتتٸمٸز», - دەيدٸ ساياساتتانۋشى تالعات جانىسباي.
