Osy jyldyń ortasynan súttiń joǵary ónimdiligine ie sharýa qojalyqtary eki ese kóp sýbsidiia ala alady. Bul týraly oblys ákimi Danial AHMETOV Shemonaiha aýdanyna jasaǵan jumys sapary kezinde aitty.
Verh-Ýba aýylynda aimaq basshysy apatty mekteptiń ornyna salynyp jatqan 300 oryndyq bilim ordasynyń qurylys barysymen tanysty. «Óskemen Qurylys» merdigerlik kompaniiasy jumysqa ótken jyldyń tamyzynda kirisken jáne nysandy jazda tapsyrýdy josparlap otyr.
– Bul – bizdiń kásiporyn salǵan aýdandaǵy úshinshi jáne Shyǵys Qazaqstandaǵy on jetinshi mektep, – deidi «Óskemen Qurylys» JShS-niń direktory Erjan Sqaqov. – Jobanyń quny – 870 million teńge. Ótken jyly biz qarjynyń kóp bóligin igerdik. Endi jumystardyń birneshe túrin qatar oryndap jatyrmyz: terezelerdi, esikterdi ornatýdamyz, ǵimaratty bekitip, syrtyn qaptaýdamyz, kommýnikatsiialar tartýdamyz. Nysanda máseleler joq, merzimge úlgerip turmyz.
Eski ǵimaratta dárigerlik ambýlatoriia, politsiia beketi jáne basqa da memlekettik mekemeler ornalasady. Oblys ákimi jańa mektep – Verh-Ýba turǵyndary úshin mańyzdy nysan ekenin atap ótti jáne qurylystyń sapasy men merzimine erekshe nazar aýdarýdy tapsyrdy. Osy aýylda Danial AHMETOV biznestiń áleýmettik jaýapkershiligi aiasynda jańartylǵan mádeniet úiiniń jumysymen tanysty. Ǵimaratta 14 úiirme ashylǵan, mamandardyń jartysy «Diplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boiynsha tartylǵan.
Vydriha aýylynda qaita qurýdan keiin 420 basqa arnalǵan taýarly-sút fermasy jumysyn bastady. Ol «Agrobiznes-2020» baǵdarlamasy sheńberinde jańartyldy.
– Birneshe jyl buryn 800 basqa deiin saýyn siyr bolatyn, saryp aýrýynyń kesirinen mal basy qysqardy. Biraq biz eńsemizdi túsirgen joqpyz, jumysty jalǵastyryp jatyrmyz, – deidi «Vydrihinskoe» JShS-niń basshysy Aleksandr Belkin. – Qazir bir siyrdan saýylatyn sút mólsheri jylyna 3600 litrdi quraidy, bul kórsetkishti bes myńǵa deiin jetkizýdi josparlap otyrmyz.
Danial AHMETOV aǵymdaǵy jylǵa arnalǵan sútti mal sharýashylyǵyn damytý josparlary týraly aityp berdi. Osy jyly Shyǵys Qazaqstanda oblystyq biýdjetten joǵary kórsetkishteri bar fermalar qosymsha kómek ala bastaidy.
– Zamanaýi qural-jabdyqtar satyp alatyndarǵa biz memleket bóletin kólemde, iaǵni, súttiń bir litrine 25 teńgeden qosymsha sýbsidiia tóleitin bolamyz. Bul qarjy óndirýshiler qural-jabdyqtardyń baǵasyn ótep bolǵan kezeń boiy bólinedi. Sút fermalary úshin arnaiy sýbsidiialaý engiziletin bolady, bul olarǵa óz shyǵyndaryn tez jabýǵa múmkindik bermek. Atalmysh tólemder bir bas siyrdan saýylatyn sút mólsheri jylyna tórt myń litrden kem emes qurylymdarǵa arnalǵan.
Sharýa qojalyqtarynyń jetekshileri munyń qisyndy shart ekenin jáne mundai sheshim taýarly-sút fermalaryn damytýǵa kómektesetinin atap kórsetti.
Shemonaihada aýdan ákimi Amangeldi Toqtarovtyń turǵyndarmen esepti kezdesýi bolyp ótti. Aýdan ákimi óńirdiń áleýmettik-ekonomikalyq damýy týraly aityp, turǵyndardyń suraqtaryna jaýap qaitardy. Jiynǵa qatysýshylardy qaladaǵy jylý jelileriniń taǵdyry, sonymen qatar, Úbi ózeni arqyly jańa kópir, ainalma jol, ambýlatoriia salyna ma, sanitarlyq maqsatta aǵash kesýge beriletin ruqsatty uzartýǵa bola ma degen siiaqty saýaldar alańdatatyn bolyp shyqty.
– Dárigerlik ambýlatoriianyń jobasy bar, qazir ol joǵaryda turǵan organdarmen kelisilip jatyr, – dep jaýap berdi Amangeldi Toqtarov.
Oblys ákimi barlyq máseleler sheshiletinin habarlady. Alǵashqy jartyjyldyqtyń sońyna deiin jylý jelileri memleket balansyna aýysyp, odan soń olardy qaita qurý bastalady.
– Azamattarymyzdyń nemquraily emestigi qýantady, – dep atap ótti Danial AHMETOV. – Aýdan, oblys jáne búkil el qarqyndy damyp keledi. Prezident Nursultan NAZARBAEV belgilegen mindetterdiń bári de búginde oryndalýda. Qańtardaǵy basty oqiǵa – Memleket basshysy óziniń keibir ókilettikterin Úkimet pen Parlamentke berý týraly málimdedi. Bizdiń qoǵam osy sheshimdi qabyldaýǵa pisip-jetildi. Jańa kezeńde ekonomikany jedeldete tehnologiialyq jańǵyrtý kózdelýde. Osy rette biz AQSh-tan alty ese, Eýropa elderinen tórt ese artta qalyp baramyz. Iaǵni, qazaqstandyq ónimniń básekege qabilettigi tómen. Muny túzetý úshin bizdiń aimaq on ǵylymi-zertteý jobasyn usynyp otyr, olardy kásiporyndar ýniversitettermen birlese iske asyratyn bolady.
Ǵylymi qairatkerler men ónerkásip alyptarynyń birlesken jumysy arqasynda Shyǵys Qazaqstanda qolda bar óndiristik alańdar bazalarynda jańa salalar damityn bolady, máselen, titan men tantaldan meditsinada qajet buiymdar, magnitti-rezonansty tomografqa arnalǵan symdar jáne basqalar shyǵarylmaq. Sondai-aq, ónimniń ózindik qunyn tómendetetin jańa tehnologiialardy qoldaný josparlanýda.
– Kórshiles memleketterdegi – Resei jáne Qytaidaǵy áriptestermen jumys – negizgi baǵyt, – dep jalǵastyrdy oblys ákimi. – Bizdiń óńirde ónim sapasyna jan-jaqty tereń taldaý jasai alatyn zerthana qurylatyn bolady. Bul olardy basqa elderge eksporttaýǵa múmkindik beredi. Qosalqy sharýashylyqtarǵa kóńil bólý kerek. Aldymyzda sútti tiimdi jinaýdy uiymdastyrý mindeti tur. Sonda ár turǵyn óz sharýashylyǵynan paida alý múmkindigine ie bolmaq. Ótken jyldyń ishinde biz sút zaýyttaryndaǵy óndeý deńgeiin 12 paiyzǵa derlik kótere aldyq, biraq bul áli az. Tek Almaty shahary ǵana shetelden bir milliard dollardyń sút ónimderin satyp alady. Mine, naǵyz tutyný naryǵy. Biz barlyq aýyldar álemdik tájiribege sai kooperativterge birigýi úshin jumys isteitin bolamyz. Biraq bul iri taýarly sharýashylyqtar umyt qalady degen sóz emes. Olardyń damýy da jalǵasady.
Aimaq basshysy birinshi shildeden bastap satylyp alynatyn qural-jabdyqtar qysqa merzimde ózin aqtaýy úshin óńirdegi sút óndirýi joǵary sharýashylyqtarǵa súttiń ár litri úshin oblystyq biýdjetten qosymsha tólem júrgiziletinin eske saldy. Sonymen qatar, oblys ákimi el Prezidentiniń úshtildilikti damytý, densaýlyq saqtaý qyzmetteriniń sapasyn jaqsartý jáne basqa máseleler boiynsha jýyrda jasaǵan baiandamasynda aitylǵan baǵyttar aiasynda atqarylyp jatqan jumystar týraly aityp berdi. Alǵa qoiylǵan maqsattarǵa jetý úshin ár el azamatynyń úlesi qajet.
Erjan Ábish,
"Didar" gazeti
