Premer-Ministrdiń orynbasary – saýda jáne integratsiia ministri Baqyt Sultanovtyń tóraǵalyǵymen áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý jónindegi keńes ótti, dep habarlaidy "Ult aqparat" Úkimettiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Ótken aptada áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń qymbattaýy 1,3%-dy qurady. Jyl basynan beri – 11,4%. Apta ishinde piiaz (12,2%), qyryqqabat (8,3%), sábiz (3,9%), kartop (2,6%), taýyq eti (1,7%), sary mai jáne un (1,2%) baǵasy ósken.
Apta ishinde baǵanyń maksimaldy ortasha ósýi Jambyl oblysynda (4,2%), Shymkentte (3,9%), Mańǵystaý oblysynda (2,1%) tirkeldi.
Baqyt Sultanov baǵanyń eń kóp ósýi baiqalǵan ákimdikterge eskertý jasady.
«Shymkent qalasy boiynsha áleýmettik mańyzy bar taýarlarmen qamtamasyz etý - 212%, barlyq kókónis ónimderi boiynsha 100%-dan astam (kartop 229,4%, sábiz 159,7%, piiaz 164,0%, qyryqqabat 154%). Biraq bul rette kartoptyń 16,8%-ǵa, piiazdyń 74,7%-ǵa maksimaldy ósýine jol berip otyrsyzdar. Jalpy, áleýmettik mańyzy bar taýarlar tizimine engizilgen barlyq kókónister boiynsha ósim baiqaldy, sábiz 13%-ǵa, qyryqqabat 16,4%-ǵa ósti. Aimaǵyńyzdaǵy belgileýdi basqarý elementteri bar-joǵy 10 buzýshylyqpen barlyq dúkenderdiń 78,9%-yn qamtidy. Belgili ósimdi eskersek, atqarylyp jatqan jumystardyń tiimsizdigi baiqalady», — dedi Baqyt Sultanov Shymkent qalasy ákiminiń orynbasaryna.
Tekserý nátijeleri boiynsha osyndai eskertýler birqatar basqa oblystarǵa da aityldy.
Máselen, Jambyl oblysy boiynsha obektilerdiń 52,7 paiyzyn qamtityn saýda marjasynyń saqtalýyna baqylaý sharalary júrgizilip, 9 zań buzýshylyq tirkeldi. 100 paiyz qamtylǵan Mańǵystaýda da tek 9 zań buzýshylyq anyqtaldy. Al Nur-Sultanda 100% qamtý tek 4 zań buzýshylyqty anyqtady.
«Tekserýler baǵa turaqsyz qubylyp turǵan problemalyq nysandardy ǵana qamtyp, júrgizilgen profilaktikalyq jumystardyń nátijesin bekitý kerek», — dedi Baqyt Sultanov.
Jalpy ótken aptada sharýashylyq júrgizýshi sýbektilerdiń ruqsat etilgen saýda ústemesin saqtaýyn baqylaý sharalarymen 36,5 myń dúken nemese saýda núkteleriniń 87 paiyzy qamtyldy. 259 zań buzýshylyq anyqtaldy, bul bir apta burynǵy kórsetkishten 2,5 esege tómen. Júrgizilgen tekserýlerdiń qorytyndysy boiynsha Shymkent qalasyndaǵy 3 saýda nysanynda saýda ústemesi 5-15 paiyzǵa, Jambyl oblysynda 2-9 paiyzǵa, Mańǵystaý oblysynda reidtik is-sharalardyń nátijesinde saýda ústemesi tómendegen. 25-33%-dan 9-14%-ǵa deiin.
Qazir 100-den astam saýda bazary básekelestikti shekteý, baǵa belgileý jáne ustap turý maqsatynda tekserildi. Taýyq eti, taýyq jumyrtqasy, qant jáne mineraldy tyńaitqyshtar satatyn bazarlardaǵy sóz bailasý belgileri boiynsha tergeý amaldary júrgizilýde.
Sońǵy 2 aptada Jambyl jáne Túrkistan oblystarynan qantty kóterme jetkizýshilermen jáne Pavlodar oblysynyń qaraqumyq óndirýshisimen baǵany ustaý týraly kelisimder jasaldy. Jalpy alǵanda, jyl basynan beri Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigi jumyrtqa óndirýshilermen, bólshek saýda jelilerimen jáne qant, kúrish, qaraqumyq, sondai-aq kóterme jetkizýshilermen ÁMAT saýda ústemesin 15-ten 10%-ǵa deiin tómendetý boiynsha 12 kelisim jasasty.
Aýyl sharýashylyǵy ministrliginiń málimetinshe, Qazaqstan Respýblikasynda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń qory 843 myń tonnany quraidy. Onyń ishinde: un – 12,4 myń tonna, kartop – 4,7 myń tonna, qant – 3,9 myń tonna, kúnbaǵys maiy – 1,4 myń tonna, makaron ónimderi – 1,3 myń tonna, sábiz – 1,1 myń tonna, kúrish – 0,6 myń tonna, piiaz – 0,5 myń tonna, qaraqumyq – 0,4 myń tonna, sút – 0,4 myń tonna, qyryqqabat – 0,07 myń tonna, tuz – 0,07 myń tonna, ashytylǵan sút ónimderi – 0,03 myń tonna, nan – 0,02 myń tonna, siyr eti – 0,01 myń tonna, taýyq – 0,007 myń tonnany qurady.
Otyrys qorytyndysy boiynsha Baqyt Sultanov ákimdikterge bólshek jáne kóterme saýda sýbektileriniń 15%-dan aspaityn shekti ruqsat etilgen taýarlyq ústemeni saqtaýyna memlekettik baqylaýdy kúsheitýdi, sondai-aq barlyq baǵa tizbegi boiynsha deldaldyq shemalardy tekserýdi jalǵastyrýdy tapsyrdy.
Sonymen qatar, ol ákimdikterdiń nazaryn qarjylandyrýdy ulǵaitý jáne «óńdeý shemasyn» der kezinde paidalaný mańyzdylyǵyna aýdardy. Bul óńirlerge egis naýqany kezinde forvardtyq sharttar arqyly áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasyn bekitýge múmkindik beredi.
